Zekât ve Sadakanın Bireysel ve Toplumsal Faydaları ile Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Şuayb (as) (8.2.3 & 8.2.4)
Zekât, infak ve sadaka ibadetlerinin insanı cimrilik ile bencillikten arındırma ve malı bereketlendirme yönünü ayetlerle açıklar (8.2.3). · Paylaşma kültürünün sosyal adalet, gelir dengesi, kardeşlik bağları ve toplumsal huzur üzerindeki katkısını değerlendirir (8.2.3). · Hz. Şuayb’ın (as) Medyen ve Eyke halkına yaptığı tevhid ve ölçü-tartıda dürüstlük çağrısını günümüz ticaret ahlakıyla ilişkilendirir (8.2.4).
- Tevbe suresi 103. ayete göre zekât, mümini cimrilik ve mal hırsından arındırıp malı temizler; Bakara suresi 261. ayette ise Allah yolunda yapılan infak, yedi başaklı ve her başağında yüz tane bulunan berekete benzetilir.
- Toplumsal açıdan zekât, servetin yalnız zenginler arasında dolaşan bir güç olmasını önler (Haşr, 7); zengin ile yoksul arasında sevgi köprüsü kurar ve «Sadaka Taşı» gibi zarif vakıf gelenekleriyle insan onurunu korur.
- Etkili hitabeti sebebiyle «Hatîbü’l-Enbiyâ» (Peygamberlerin Hatibi) unvanını alan Hz. Şuayb (as), Medyen halkını yalnızca Allah’a kulluk etmeye (tevhide) ve ticarette ölçü-tartıyı adaletle tam yapmaya (Hûd, 85) çağırmıştır.
Zekâtın faydaları ve Hz. Şuayb (as) kıssasıyla ilgili sol sütundaki ayet ve kavramları sağ sütundaki açıklamalarla eşleştiriniz.
Kazanım panosunda numaralanmış ifadelerden hangisi zekât ve sadakanın doğrudan «bireyin kendi ahlaki ve manevi dünyasına» sağladığı bir faydayı göstermektedir?
- A1. Kart: Piyasada para dolaşımını hızlandırarak üretimi ve ticareti canlandırması
- B2. Kart: Gelir dağılımındaki uçurumu azaltarak toplumsal suç oranlarını düşürmesi
- C3. Kart: Kalpteki mal tutkusunu kırarak şükür, şefkat ve iç huzuru kazandırması
- D4. Kart: Zengin ile fakir kesim arasında güven ve dayanışma bağı kurması
Vakıf kültürü kartında tanıtılan «Sadaka Taşı» geleneğinin hem yardım veren hem de yardım alan kişi açısından koruduğu ahlaki duyarlılığı yazınız.
Temel kaynak kartlarında verilen ayet ve hadis ilkelerinin konu alanını (Bireysel / Toplumsal / Ticaret Ahlakı) ve verdiği temel mesajı tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Ayet veya Hadis İlkesi | Konu Alanı | Vurgulanan Temel Mesaj |
|---|---|---|
| 1. Bakara 261: Yedi başaklı tohum benzetmesi | Bereket ve Mükâfat | İnfak malı kat kat bereketlendirir |
| 2. Hûd 85: Ölçü ve tartıyı adaletle tam yapın | Ticaret Ahlakı | Alışverişte kul hakkı yenmemelidir |
| 3. Hadis: Sağ elin verdiğini sol el görmemeli | İnfak Adabı | Yardım gösterişten uzak yapılmalıdır |
| 4. Hadis: Veren el alan elden üstündür | Üretim ve Cömertlik | Çalışıp paylaşmak teşvik edilmelidir |
Zekâtın etkileri ve Hz. Şuayb (as) kıssasıyla ilgili yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Peygamber Efendimiz (sav) «Sadaka maldan hiçbir şey eksiltmez.» buyurarak paylaşmanın berekete vesile olduğunu bildirmiştir. | ✓ | |
| Medyen ve Eyke halkı, Kızıldeniz’in doğusundaki ticaret yollarında dürüstlüğüyle örnek gösterilen tevhid ehli bir toplumdu. | ✓ | |
| Zekât ve sadakanın yaygınlaştığı toplumlarda ihtiyaç sahiplerinin kalbindeki haset, kin ve kıskançlık duyguları azalır. | ✓ | |
| Hz. Şuayb (as), Mısır’dan Medyen şehrine hicret eden Hz. Musa’ya (as) evini açmış ve onun kayınpederi olmuştur. | ✓ | |
| İslam’a göre tüccarın kazancından zekât vermesi, ölçü ve tartıda yaptığı hileleri helal hâle getirmek için yeterlidir. | ✓ |
Cümlelerde boş bırakılan yerleri kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Zekât kelimesi sözlükte temizlenme ve arınmanın yanı sıra artma, çoğalma ve bereket anlamlarına gelir.
- Cami avlularına yerleştirilen Sadaka Taşı, alan kişiyi mahcup etmeden gizlice yardım ulaştıran vakıf uygulamasıdır.
- Hz. Şuayb (as), kervan yollarını kesip ölçüde hile yapan Medyen ve Eyke kavimlerine peygamber gönderilmiştir.
- Zenginlerin yoksulları gözetmesi toplumda ekonomik dengeyi kurarak sosyal adalet ilkesini güçlendirir.
Şemada gösterilen Bakara suresi 261. ayetteki «bir tohumdan her birinde yüz dane bulunan yedi başak bitmesi» temsiliyle müminlere anlatılmak istenen ana ilke hangisidir?
- AAllah rızası için harcanan malın eksilmeyeceği ve kat kat sevapla bereketleneceği
- BToprak ürünlerinden alınan öşür zekâtının yalnızca buğday hasadında geçerli olduğu
- CYardımlaşma ibadetlerinin yılda yalnız yedi kez topluca yerine getirilebileceği
- DZekât oranının bütün ticaret mallarında yüzde yedi olarak uygulanması gerektiği
İpuçlarındaki dini ve ahlaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle Hz. Şuayb’ın (as) peygamber olarak gönderildiği ticaret şehrini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MEDYEN
Karşılaştırma şemasındaki «Zekât İbadeti» ile «Hz. Şuayb’ın (as) Ölçü-Tartı Uyarısı» arasındaki ortak ekonomik ahlak ilkesini kısaca açıklayınız.
Medyen çarşısındaki bozulmaları gösteren inceleme panosuna göre Hz. Şuayb’ın (as) kavmine yaptığı tebliğle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- APutlara tapmayı bırakıp yalnızca Yüce Allah’a kulluk etmelerini istemiştir.
- BAlışverişte ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapmalarını emretmiştir.
- Cİnsanların mallarını değerinden düşük fiyata kapatmamalarını öğütlemiştir.
- DZenginleşmek için ticaret kervanlarından zorla geçiş vergisi almalarını önermiştir.
Zekât ibadetinin bireysel arınmadan başlayarak toplumsal barış ve ekonomik canlanmaya ulaşma sürecini 1’den 4’e doğru sıralayınız.
- 3Paranın piyasada dolaşıma girmesiyle üretimin canlanması ve gelir farkının azalması
- 2Yapılan yardımla ihtiyaç sahibi ailelerin temel alım gücünün yükselmesi
- 4Kıskançlık ve çaresizliğin kalkmasıyla toplumda güven, sevgi ve huzurun yerleşmesi
- 1Nisap miktarı mala sahip müminin şükür bilinciyle malındaki yoksul hakkını ayırması
Günümüz iş hayatından dört örneğin yer aldığı esnaf panosuna göre, hangi satıcının tutumu Hûd suresi 85. ayetteki ticaret ahlakına uygun değildir?
- AI. Esnaf: Tartı cihazını her ay düzenli kalibre ettirip gramajı tam vermektedir.
- BII. Esnaf: Paketin alt kısmına ezik meyveleri gizleyip üstüne sağlamları dizmektedir.
- CIII. Esnaf: Üründeki küçük üretim kusurunu müşteriye satıştan önce açıkça söylemektedir.
- DIV. Esnaf: Piyasada darlık oluştuğunda ürünleri depoda saklamayıp adil fiyattan satmaktadır.