Bilimsel Araştırma Süreçlerinde Bilimin Doğası
BİY.9.1.2. Bilimsel araştırma süreçlerinde bilimin doğasını yorumlayabilme
- Bilimsel bilgi deney ve gözleme dayanır, dinamiktir ve yeni kanıtlarla değişebilir.
- Bilimsel teoriler doğadaki olayların nedenini açıklar; kanunlara dönüşmez.
- Bilimsel kanunlar doğal olayların nasıl gerçekleştiğini bağıntılarla tanımlar.
Bilimsel bilgi türlerini tanımlarıyla eşleştiriniz.
Bilimin doğası ve bilimsel bilgiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Bilimsel bilgi dogmatik değil, sorgulamaya ve değişime açıktır. | ✓ | |
| Bilimde hayal gücü ve yaratıcılığın hiçbir yeri yoktur. | ✓ | |
| Kontrollü deneyde bağımsız değişkenin etkisi ölçülür. | ✓ | |
| Bir teori yeterince test edilirse kanun hâline gelir. | ✓ |
Görseldeki kavram şemasına göre bilimsel bilginin doğasıyla ilgili yargılardan hangisi doğrudur?
- ATeoriler zamanla kesinleşerek kanun mertebesine yükselir
- BBilimsel bilgi yeni bulgular ışığında revize edilebilir ve gelişir
- CBilim insanları araştırmalarında önceden belirlenmiş değişmez rota izler
- DDoğrulanan hipotezler değişmez evrensel kurallara dönüşür
Bilimsel bir teorinin zamanla kanuna dönüşememe temel sebebini yazınız.
Kontrollü deneylerde bağımsız değişkenin etkisini kıyaslamak için kullanılan referans gruba ne ad verilir?
Bilimsel kavramları araştırdıkları soru ve örneklerine göre eşleştiriniz.
| Kavram | Odaklandığı Temel Soru | Biyolojiden Örnek |
|---|---|---|
| Hipotez | Geçici sınama sorusu | Işık şiddeti fotosentezi hızlandırır |
| Teori | Neden ve niçin sorusu | Hücre teorisi ve gen teorisi |
| Kanun | Nasıl sorusu ve bağıntı | Mendel bağımsız açılım kanunu |
| Gözlem | Ne gerçekleşti tespiti | Yaprak dökümü zamanını kaydetme |
Deney değişkenlerini rolleriyle eşleştiriniz.
İpuçlarına karşılık gelen bilimsel kavramı bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: T
Görselde verilen bilimsel yöntem basamaklarını mantıksal işlem sırasına diziniz.
- 1Merak ve problem tespiti
- 4Kontrollü deneyle test etme
- 2Veri toplama ve gözlem yapma
- 3Sınanabilir hipotez kurma
Görseldeki deney düzeneğinde sıcaklığın enzim hızına etkisini ölçen araştırmacı için sıcaklık hangi değişkendir?
- ABağımsız değişken
- BBağımlı değişken
- CKontrol grubu
- DSabit tutulan değişken
Bilimsel araştırma süreçleriyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Bilimsel yöntem araştırmacıya katı ve tek tip şablon dayatmaz. | ✓ | |
| Deneyle doğrulanmayan hipotezler araştırmacıya hiçbir veri sağlamaz. | ✓ | |
| Bilimsel çalışmalarda etik ilkelere uymak zorunludur. | ✓ | |
| Biyolojideki tüm kanunlar ebedi ve değişmez kabul edilir. | ✓ |
Bilimsel bilginin gelişiminde kuşkucu ve sorgulayıcı yaklaşımın önemini kısaca açıklayınız.