Türkiye’nin Coğrafi Konumu: Mutlak (Matematik) ve Göreceli (Özel) Konumun Sonuçları
Türkiye’nin mutlak (matematik) konumunu (36°-42° Kuzey paralelleri, 26°-45° Doğu meridyenleri) ve uç noktalarını belirler. · Türkiye’nin Kuzey Yarım Küre’de, Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde ve Orta Kuşak’ta yer almasının iklim ve gece-gündüz sürelerine etkisini analiz eder. · Türkiye’nin göreceli (özel) konumunun doğal (yükselti, denizellik) ve jeopolitik (boğazlar, enerji koridorları) sonuçlarını mutlak konumdan ayırt eder.
- Türkiye 36°-42° Kuzey paralelleri (Hatay-Beysun / Sinop-İnceburun) ile 26°-45° Doğu meridyenleri (Gökçeada-Avlaka Burnu / Iğdır-Dilucu) arasındadır.
- Orta Kuşak sonuçları (ABCD): Akdeniz iklimi, Batı rüzgârları, Cephe yağışları, Dört mevsimin YIL İÇİNDE belirgin yaşanması (Mutlak konum).
Türkiye’nin coğrafi özelliklerini ortaya çıkaran konum faktörüyle eşleştiriniz.
Türkiye’nin mutlak ve göreceli konumuyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Türkiye Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde olduğundan yatay düzlemde gölge boyu asla sıfır olmaz. | ✓ | |
| Denizlerimizin tuzluluk oranı güneyden kuzeye (Akdeniz'den Karadeniz'e) doğru artar. | ✓ | |
| İzmir, Ankara ve Erzurum'un aynı enlemde olmasına rağmen sıcaklıklarının farklı olması göreceli konumun sonucudur. | ✓ | |
| Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasında 19 meridyen ve 76 dakikalık yerel saat farkı vardır. | ✓ |
Görseldeki enlem etkisine göre Türkiye’de Hatay’dan Sinop’a (güneyden kuzeye) doğru gidildikçe aşağıdakilerden hangisinde artış görülür?
- AGüneş ışınlarının yere düşme açısında
- BGece ile gündüz arasındaki süre farkında
- CDeniz sularının tuzluluk oranında
- DDünyanın çizgisel dönüş hızında
“Türkiye’de yıl içinde dört mevsim yaşanması” ile “aynı anda dört mevsim yaşanması” durumlarının hangi konum
Görseldeki boylam hesabına göre 45° Doğu meridyenindeki Iğdır’da yerel saat 12.00 iken, 26° Doğu meridyenindeki
- A13.16
- B11.16
- C10.44
- D10.24
Türkiye’nin dört uç noktasını, bulunduğu paralel/meridyen derecesini ve konum özelliğini tabloda tamamlayınız.
| Uç Noktamız | Koordinat Derecesi | Coğrafi Özelliği |
|---|---|---|
| Hatay - Beysun (Yayladağı) | 36° Kuzey Paraleli | Güneş ışınlarını en büyük açıyla alan en güney uç |
| Sinop - İnceburun | 42° Kuzey Paraleli | Gece-gündüz süre farkının en fazla olduğu en kuzey uç |
| Çanakkale - Gökçeada (Avlaka) | 26° Doğu Meridyeni | Yerel saatin en geri olduğu en batı uç |
| Iğdır - Dilucu | 45° Doğu Meridyeni | Güneşin ilk doğduğu ve ulusal saatin alındığı en doğu uç |
Cümlelerdeki boşlukları uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Bir ülkenin Ekvator'a ve Başlangıç Meridyeni'ne göre koordinatlarla ifade edilen konumuna mutlak konum denir.
- Türkiye'de güneyden esen Lodos ve Kıble rüzgârları Ekvator yönünden geldiği için sıcaklığı artırır.
- Üç kıtanın kavşağında yer alması, boğazlara ve enerji koridorlarına sahip olması göreceli konumun sonucudur.
Türkiye’nin göreceli konum özelliklerini doğurduğu sonuçlarla eşleştiriniz.
Görseldeki enlem-boylam kurallarına göre denizlerimizi tuzluluk oran이 en fazla olandan en az olana doğru (güneyden kuzeye) sıraya diziniz.
- 3Marmara Denizi (Geçiş denizi, tuzluluk orta düzeyde: ‰23)
- 4Karadeniz (Ekvator'a en uzak ve bol yağışlı, tuzluluk en düşük: ‰18)
- 1Akdeniz (Ekvator'a en yakın, buharlaşma ve tuzluluk en yüksek: ‰38)
- 2Ege Denizi (Kuzeye çıkıldıkça tuzluluk azalır: ‰33)
Türkiye’nin coğrafi konumuyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Türkiye'nin en güneyi (36°K) ile en kuzeyi (42°K) arasında kuş uçuşu 6 × 111 = 666 km uzaklık vardır. | ✓ | |
| Kış mevsiminde cephesel (frontal) yağışların görülmesi Türkiye'nin göreceli konumunun sonucudur. | ✓ | |
| Dağlarımızın güney yamaçlarının kuzey yamaçlarından daha sıcak olması mutlak konumdan (bakı) kaynaklanır. | ✓ | |
| Türkiye ulusal (ortak) saat olarak 45° Doğu (Iğdır) meridyeninin yerel saatini kullanmaktadır. | ✓ |
İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: BENM
Rize ile Kars yaklaşık aynı enlemde yer aldığı hâlde Rize’de kışların Kars’tan çok daha ılıman geçmesinin nedenini