Hava Olayları ve Günlük Hayata Etkileri: Atmosferin Katmanları, Hava Durumu ile İklim Farkı, Erken Uyarı Sistemleri
Atmosferin bileşimini, işlevlerini ve katmanlarının özelliklerini açıklar. · Hava durumu ile iklimi süre, alan ve inceleyen bilim dalı bakımından ayırt eder. · Hava olaylarının ulaşım, tarım ve günlük yaşam üzerindeki etkilerini erken uyarı sistemiyle ilişkilendirir.
- Atmosfer yaklaşık %78 azot, %21 oksijen ve %1 diğer gazlardan oluşur; bütün hava olayları troposferde görülür ve burada her 200 m'de sıcaklık yaklaşık 1 °C düşer.
- Hava durumu dar alanda kısa süreli koşulları, iklim geniş alanda en az 30 yıllık ortalamayı anlatır; ilkini meteoroloji, ikincisini klimatoloji inceler.
- MGM'nin erken uyarı sisteminde yeşil, sarı, turuncu ve kırmızı kodlar tehlikenin büyüklüğünü gösterir.
Görselde atmosferin katmanları K, L, M, N ve P harfleriyle gösterilmiştir. Katmanlarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- AK: Bulut, yağış ve rüzgâr gibi hava olaylarının görüldüğü katman
- BL: Morötesi ışınları tutan ozon tabakasının bulunduğu katman
- CM: Gözlem ve haberleşme uydularının yerleştirildiği katman
- DN: Radyo dalgalarını yansıtan, kutup ışıklarının oluştuğu katman
Görseldeki grafikte atmosferi oluşturan gazların oranları verilmiştir. X ve Y ile gösterilen gazlar sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
- AOksijen – Azot
- BKarbondioksit – Oksijen
- CAzot – Su buharı
- DAzot – Oksijen
Troposferde yerden yükseldikçe sıcaklığın azalmasının nedenini yazınız.
Meteorolojik erken uyarı sistemindeki renk kodlarını anlamlarıyla eşleştiriniz.
Hava durumu ve iklimle ilgili ifadeleri okuyunuz; doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Hava durumu dar bir alanda kısa sürede etkili olan atmosfer koşullarıdır. | ✓ | |
| Bir yerin iklimi birkaç haftalık gözlemle belirlenebilir. | ✓ | |
| İklimi ve iklim tiplerinin dağılışını inceleyen bilim dalı klimatolojidir. | ✓ | |
| Hava olaylarının büyük bölümü stratosferde gerçekleşir. | ✓ |
Verilen ifadelerin hava durumu mu iklim mi olduğunu ve bunun gerekçesini tabloya yazınız.
| İfade | Türü | Gerekçe |
|---|---|---|
| Yarın sabah Ankara'da kırağı bekleniyor. | Hava durumu | Kısa süreli, dar alan |
| Akdeniz kıyılarında kışlar ılık ve yağışlı geçer. | İklim | Uzun yılların ortalaması |
| Bu akşam Ege'de rüzgârın hızı artacak. | Hava durumu | Kısa süreli, dar alan |
| Doğu Anadolu'da kar örtüsü kışın aylarca yerde kalır. | İklim | Uzun yılların ortalaması |
Görselde bir dağın kıyıdaki A noktası ile zirvesindeki B noktası verilmiştir. Troposferde sıcaklık her 200 metrede ortalama 1 °C azaldığına göre B noktasındaki sıcaklık kaç °C'dir?
- A12
- B14
- C19
- D4
Görselde çiçeklenme dönemindeki bir meyve bahçesinin bulunduğu yer için üç günlük hava tahmini verilmiştir. Buna göre üreticinin yaptığı planlardan hangisi en uygundur?
- Aİlaçlamayı Çarşamba günü yağmur sırasında yapmak
- BSalı günü fidan örtülerini kaldırıp bahçeyi açıkta bırakmak
- Cİlaçlamayı Pazartesi yapıp Salı gecesi don önlemi almak
- DSulamayı Çarşamba öğleden sonraya planlamak
Görselde bir şehrin 30 yıllık aylık ortalama sıcaklıkları ve 15 Ocak günü ölçülen sıcaklık verilmiştir. Bu ölçüm şehrin ikliminin değiştiğini gösterir mi? Hava durumu ve iklim kavramlarıyla açıklayınız.
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız. Kutudaki bir kavram kullanılmayacaktır.
- Hava olaylarını ve kısa süreli tahminleri inceleyen bilim dalına meteoroloji denir.
- Uzun yıllara ait ortalama hava koşullarını inceleyen bilim dalı klimatoloji adını alır.
- Stratosferin üst kısmında Güneş'in morötesi ışınlarını süzen ozon tabakası bulunur.
- Su buharının neredeyse tamamı atmosferin en alt katmanı olan troposfer içindedir.
Görselde bir ile yapılan meteorolojik uyarı verilmiştir. Bu uyarıya göre aşağıdaki davranışlardan hangisi uygundur?
- ADere yatağı yakınındaki araçların güvenli yere çekilmesi ve bodrum katlara karşı önlem alınması
- BUyarının yalnız kırmızı koda dönüşmesi durumunda dikkate alınması
- CYarın için planlanan dere kenarı pikniğinin aynen yapılması
- DZirai ilaçlamanın yağışın en yoğun olduğu saatlere bırakılması
Zirai don tehlikesine karşı işleyen erken uyarı sürecinin adımlarını sıralayınız.
- 2Meteoroloji uzmanları verileri değerlendirip don tahmini yapar.
- 4Üreticiler bahçelerinde koruyucu önlemleri alır.
- 3Bölgedeki üreticilere renk kodlu uyarı duyurulur.
- 1Uydu, radar ve yer istasyonlarından veri toplanır.
İpuçlarına uyan kavramları yazınız. Turuncu kutulardaki harfler, ilkbaharda tarım ürünlerine zarar verebilen bir yağış türünü verecektir.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: DOLU