Dinleme/İzleme: Çok Modlu Metin (Mülakat) ve Anlam Oluşturma Süreçleri
Sözün İnceliği temasında ele alınan çok modlu mülakat metinlerinde dinleme/izleme sürecini yönetir. · Mülakat (görüşme) türünün yapısal özelliklerini, aşamalarını ve röportaj türünden farklarını çözümler. · Dinlediği/izlediği mülakatta konuşmacıların sözlü ve sözsüz iletişim unsurlarını (vurgu, tonlama, beden dili) değerlendirir.
- Mülakat (görüşme); alanında uzman veya tanınmış kişilerle soru-cevap tekniğine dayalı yapılan öğretici metindir (dil göndergesel işlevdedir).
- Mülakatta konuğun sözleri yorum katılmadan aynen aktarılır; röportajda ise yazar gezi, gözlem ve kişisel yorumlarını metne katar.
- Türk edebiyatında ilk kapsamlı mülakat eseri Ruşen Eşref Ünaydın'ın 1918'de yayımladığı 'Diyorlar ki' adlı yapıtıdır.
Mülakat türüyle ilgili kavram ve eserleri açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Mülakat türü ve dinleme/izleme süreciyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Mülakat, öğretici (bilgilendirici) metinler içinde sınıflandırılan bir türdür. | ✓ | |
| İyi bir mülakat yapmak için önceden konuğu araştırmaya ve soru hazırlamaya gerek yoktur. | ✓ | |
| Ruşen Eşref Ünaydın'ın 'Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülakat' eseri bu türün öncüsüdür. | ✓ | |
| Mülakat yapan kişi, konuğunun cevaplarını kendi görüşüne göre değiştirerek yayımlayabilir. | ✓ |
Görseldeki tür karşılaştırmasına göre aşağıdakilerden hangisi mülakatı röportajdan ayıran en belirgin özelliktir?
- AYalnızca soru-cevap ekseninde kalması ve yazarın kişisel yorum katmaması
- BYazarın gezi, gözlem ve mekân betimlemelerine geniş yer vermesi
- CKurmaca olay örgüsü ve hayali kahramanlardan oluşması
- DDilin heyecana bağlı ve sanatsal işlevde kullanılması
Televizyonda veya dijital ortamda yayımlanan görüntülü bir mülakat neden 'çok modlu metin' olarak adlandırılır?
Görseldeki edebiyat tarihi panosuna göre Cumhuriyet Dönemi'nde 'Edebiyatçılarımız Ne Diyorlar' adlı mülakat eserini yazan kimdir?
- AÖmer Seyfettin
- BNamık Kemal
- CMustafa Baydar
- DŞinasi
Mülakat metninin yapı bölümlerini ve çok modlu dinleme/izleme aşamalarını tabloda tamamlayınız.
| Bölüm / Süreç Aşaması | Temel Amacı | Yapılan Uygulama |
|---|---|---|
| Giriş Bölümü | Konuyu ve konuğu tanıtma | Görüşme amacı ve uzmanın öz geçmişi sunulur |
| Gelişme Bölümü | Bilgi ve görüşleri ortaya koyma | Planlı sorular yöneltilir ve yanıtlar aktarılır |
| Sonuç Bölümü | Görüşmeyi nezaketle tamamlama | Genel değerlendirme ve teşekkürle kapatılır |
| Dinleme/İzleme Sırası | Anlamı etkin biçimde yapılandırma | Anahtar kavramlar not alınır, beden dili izlenir |
Görseldeki başarılı bir mülakat gerçekleştirme sürecinin basamaklarını uygulama sırasına diziniz.
- 2Görüşme başlangıcında konuğu ve mülakatın amacını kısaca tanıtarak giriş yapma
- 4Teşekkür ederek görüşmeyi bitirme ve yanıtları hiç çarpıtmadan yayına dönüştürme
- 3Soruları nezaketle yöneltip konuğun sözünü kesmeden yanıtları kayıt altına alma
- 1Görüşülecek uzmanın hayatını ve eserlerini araştırarak randevu alma ve soruları hazırlama
Türk edebiyatındaki önemli mülakat yazarlarını eserleriyle eşleştiriniz.
Cümlelerdeki boşlukları uygun edebiyat ve iletişim kavramlarıyla tamamlayınız.
- Mülakattan farklı olarak gezi, gözlem ve yazarın yorumlarını içeren türe röportaj denir.
- Konuşmada hece ve kelimelerin söyleyiş gücünü artırmaya vurgu, sesin alçalıp yükselmesine tonlama denir.
- Konuşmacının anlamı destekleyen el-kol hareketlerine jest, yüz ifadelerine mimik denir.
Sözün inceliği ve iletişim etiğiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Mülakatta muhatabın sözünü kesmeden dinlemek ve nezaketli bir dil kullanmak esastır. | ✓ | |
| Görüntülü mülakatta konuğun duraksaması ve tebessümü örtük iletileri anlamaya yardım eder. | ✓ | |
| Dinleme sırasında anahtar kavramları not almak dinleme öncesi bir stratejidir. | ✓ | |
| Uzmanın kanıtlanabilir veriler paylaşması nesnel bilgi, kişisel beğenisini söylemesi öznel görüştür. | ✓ |
İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MENİD
Okul derginiz için bir bilim insanıyla mülakat yaparken 'Sözün İnceliği' ve yayın etiği açısından nelere dikkat edersiniz?