İçeriğe geç

10. sınıf · Biyoloji · 6. hafta (19-23 Ekim 2026)

Fotosentez Tepkimeleri, Hıza Etki Eden Faktörler ve Kemosentez: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
10. Sınıf · Biyoloji · 6. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Fotosentez Tepkimeleri, Hıza Etki Eden Faktörler ve Kemosentez

Fotosentezin ışığa bağımlı (tilakoit/grana) ve ışıktan bağımsız (stroma) tepkimelerinde kullanılan ve üretilen maddeleri karşılaştırır. · Fotosentez hızına etki eden çevresel faktörleri (ışık şiddeti, dalga boyu, CO2 yoğunluğu, sıcaklık, su) Minimum Yasası çerçevesinde analiz eder. · Işık enerjisi kullanılmadan gerçekleşen kemosentez olayını ve kemoototrof canlıların ekosistemdeki önemini açıklar.

HATIRLAYALIM
  • Işığa bağımlı evre tilakoit zarda (grana) gerçekleşir; H2O fotolize uğrar, atmosfere O2 verilir, ATP ve NADPH üretilir.
  • Işıktan bağımsız evre (Calvin döngüsü) stromada gerçekleşir; CO2 tutulur, ATP ve NADPH harcanarak PGAL'den besin üretilir.
  • Kemosentez yalnız bazı prokaryotlarda (bakteri ve arkeler) görülür; inorganik madde oksidasyonuyla gece-gündüz besin sentezlenir.
1Eşleştirme

Fotosentez ve kemosentezle ilgili biyolojik kavramları açıklamalarıyla eşleştiriniz.

FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ KAVRAMLARIFotolizSuyun ışıkla ayrışmasıStromaCO₂ tutma ve PGALMinimum YasasıEn düşük faktör sınırlarKemosentezİnorganik oksidasyon
a1. Fotoliz
c2. Stroma
d3. Minimum Yasası
b4. Kemosentez
a)Işığa bağımlı evrede suyun ışıkla ayrışarak O2 oluşturması
b)İnorganik madde oksidasyonuyla elde edilen enerjiyle besin üretimi
c)Kloroplastta CO2 tutularak besin sentezlenen sıvı kısım
d)Fotosentez hızını miktarı en düşük olan faktörün sınırlaması
2Doğru mu, yanlış mı?

Fotosentez ve kemosentez süreçleriyle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.

FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ ÖZELLİKLERİIşık ve KlorofilFotosentezde şarttırKemosentezde gerekmezHücre TipiFotosentez: Prokaryot/ÖkaryotKemosentez: Yalnız prokaryotOksijen (O₂) DurumuH₂O kullananlar O₂ verirKemosentez havaya O₂ vermez
DY
Işıktan bağımsız evre, ATP ve NADPH'a ihtiyaç duyduğu için gündüz gerçekleşir.✓
H2S kullanan mor kükürt bakterileri yan ürün olarak atmosfere bol O2 verir.✓
Kemosentez yalnızca bazı prokaryotlarda (bakteri ve arkeler) görülür.✓
Sıcaklık 50 °C'nin üzerine çıkarılırsa enzimler hızlandığından fotosentez maksimum olur.✓
3Çoktan seçmeli

Kloroplastta gerçekleşen fotosentez tepkimelerinde aşağıdaki olaylardan hangisi 'stroma' sıvısında gerçekleşir?

KLOROPLASTTA İKİ EVRE KARŞILAŞTIRMASIIşığa Bağımlı Evre (Grana)H₂O fotolizi -> O₂ çıkışıATP ve NADPH üretilirIşıktan Bağımsız Evre (Stroma)CO₂ tutulur, enzimler çalışırATP ve NADPH harcanır -> Glikoz
  1. ACO2 tutularak ATP ve NADPH ile glikoz sentezlenmesi
  2. BSu moleküllerinin fotolizle oksijen açığa çıkarması
  3. CKlorofilin ışığı soğurarak elektron kaybetmesi
  4. DTilakoit zarda fotofosforilasyon ile ATP üretilmesi
4Kısa cevap

Bitkiye oksijeni işaretli karbondioksit (C18O2) ve normal su (H2O) verildiğinde atmosfere verilen O2'de neden 18O bulunmaz?

AĞIR OKSİJEN (¹⁸O) İZOTOP DENEYİKarbondioksitteki (CO₂) OksijenGlikozun (C₆H₁₂O₆) yapısına katılırAtmosfere serbest O₂ olarak verilmezSudaki (H₂O) OksijenFotolizle ayrışırTamamı atmosfere O₂ gazı olarak verilir
Atmosfere verilen serbest O2 gazının kaynağı CO2 değil, fotolize uğrayan su (H2O) molekülleridir.
5Tabloyu tamamla

Fotosentezin iki evresini karşılaştıran tablodaki boşlukları tamamlayınız.

ÖzellikIşığa Bağımlı EvreIşıktan Bağımsız Evre
Kloroplasttaki YeriTilakoit zar (Grana)Stroma (Sıvı kısım)
Harcanan Temel MaddeH2O, ADP, NADP+CO2, ATP, NADPH
Üretilen Temel MaddeO2, ATP, NADPHPGAL (Glikoz), ADP, NADP+
Sıcaklık DuyarlılığıDüşükYüksek (Enzim kontrolünde)
6Sıralama

Kemoototrof bir bakteride kemosentezle organik besin üretim basamaklarını sıraya diziniz.

KEMOSENTEZ OLAYININ BASAMAKLARI1. İnorganik MaddeNH₃, NO₂⁻, H₂S, Fe²⁺2. OksidasyonO₂ ile yükseltgenme3. Kimyasal EnerjiATP ve NADPH üretimi4. Besin SenteziCO₂ + H₂O -> Glikoz
  1. 1Ortamdan amonyak (NH3) veya nitrit gibi inorganik maddenin alınması
  2. 2İnorganik maddenin oksijenle oksitlenerek kimyasal enerjinin açığa çıkması
  3. 4ATP ve NADPH kullanılarak CO2 ve H2O'dan glikoz üretilmesi
  4. 3Açığa çıkan enerjiyle ETS üzerinden ATP ve NADPH sentezlenmesi
7Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları uygun biyolojik kavramlarla tamamlayınız.

stomalarNADPHfotofosforilasyonfermantasyon
  1. Tilakoit zarda ışık enerjisi yardımıyla ATP sentezlenmesine fotofosforilasyon denir.
  2. Sudan ayrılan hidrojen ve elektronları tutarak stromaya taşıyan koenzim NADPH molekülüdür.
  3. Su oranı %15'in altına düşerse enzimler çalışamaz ve yapraktaki stomalar kapanır.
8Çoktan seçmeli

Aşağıdaki özelliklerden hangisi fotosentez ve kemosentez tepkimeleri için ORTAKTIR?

  1. AKlorofil pigmentinin görev yapması
  2. BYalnızca ışık varlığında (gündüz) gerçekleşmesi
  3. CKarbon kaynağı olarak CO2 kullanılması
  4. DÜretilen O2 gazının atmosfere verilmesi
9Açık uçlu

Kemosentezin fotosentezden ayrılan 3 temel farkını enerji kaynağı, zaman ve canlı grubu açısından açıklayınız.

FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ FARKLARIFotoototrof (Fotosentez)Işık enerjisi + Klorofil şartYalnız gündüz, havaya O₂ verirKemoototrof (Kemosentez)Kimyasal enerji (Oksidasyon)Gece-gündüz sürer, yalnız prokaryot
Işık ve klorofil yerine kimyasal enerji kullanılır, gece-gündüz 24 saat sürer, yalnız prokaryotlarda görülür ve havaya O2 vermez.
10Çoktan seçmeli

Optimum koşullardaki özdeş üç bitkiye I. Yeşil, II. Mor, III. Sarı ışık veriliyor. Fotosentez hızları nasıl sıralanır?

DALGA BOYU VE FOTOSENTEZ HIZIMor Işık (II)Klorofil çok soğururEn yüksek fotosentez hızıSarı Işık (III)Orta düzey soğurmaOrta düzey fotosentez hızıYeşil Işık (I)Klorofil ışığı yansıtırEn düşük fotosentez hızı
  1. AI > II > III
  2. BII > III > I
  3. CIII > II > I
  4. DII > I > III
11Eşleştirme

Fotosentezde yer alan molekül ve yapıları temel görevleriyle eşleştiriniz.

PGAL MOLEKÜLÜNDEN SENTEZLENENLERGlikoz / NişastaKarbonhidrat senteziAmino AsitPGAL + Azot (N) tuzuYağ Asidi / GliserolNötral yağ bileşenleriVitamin / BazAzotlu organik sentez
c1. H2O (Su)
d2. CO2 (Karbondioksit)
a3. PGAL
b4. Kütikula tabakası
a)Glikoz, amino asit ve yağ asidine dönüşen kilit ara bileşik
b)Kalınlaştıkça ışık geçişini azaltan mumsu yaprak örtüsü
c)Elektron, hidrojen ve atmosferik O2 kaynağı olma
d)Sentezlenen organik besinin karbon ve oksijen kaynağı olma
12Şifreli kelime

İpuçlarından yararlanarak kavramları yazınız ve Calvin döngüsünün gerçekleştiği yeri belirten şifreyi bulunuz.

Yaprakta gaz alışverişini ve terlemeyi düzenleyen açılır-kapanır gözenekSTOMA
Işığa bağımlı evrenin gerçekleştiği yassı kesecik zarıTİLAKOİT
Kloroplastta tilakoitlerin üst üste dizilmesiyle oluşan yapıGRANA
Suyun ışık enerjisiyle parçalanması olayıFOTOLİZ
Amonyağı oksitleyerek kemosentez yapan nitrit/nitrat canlı grubuKEMOTOTROF
Bitkilerde fotosentezle üretilen glikozun lökoplasttaki depo şekliNİŞASTA

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: STROMA