İçeriğe geç

10. sınıf · Kimya · 8. hafta (2-6 Kasım 2026)

Kimyasal Tepkime Denklemlerinin Denkleştirilmesi ve Kütlenin/Atom Sayısının Korunumu: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
10. Sınıf · Kimya · 8. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Kimyasal Tepkime Denklemlerinin Denkleştirilmesi ve Kütlenin/Atom Sayısının Korunumu

Kimyasal tepkime denklemlerinde tepken (giren) ve ürün kavramlarını, fiziksel hâl indislerini ve tepkimede korunan/değişebilen nicelikleri açıklar. · Atom türü ve sayısının korunumu ilkesine dayanarak kimyasal tepkime denklemlerindeki tanecik sayısı tutarsızlıklarını uygun katsayılarla denkleştirir. · Yanma, sentez ve analiz gibi kimyasal tepkime denklemlerini en küçük tam sayılarla denkleştirerek tepken ve ürün katsayılarını değerlendirir.

HATIRLAYALIM
  • Kimyasal tepkimelerde atom türü ve sayısı, toplam kütle ve toplam yük daima korunur.
  • Denkleştirmede bileşik alt indisleri değiştirilmez; MAH (Metal-Ametal-Hidrojen-Oksijen) sırası izlenir.
  • Organik bileşiklerin O2 ile yanmasından CO2 ve H2O oluşur; C -> H -> O sırasıyla denkleştirilir.
1Eşleştirme

Görseldeki kimyasal tepkime denklemi bileşenlerini ve sembollerini anlamlarıyla eşleştiriniz.

KİMYASAL TEPKİME DENKLEMİ BİLEŞENLERİTepken (Giren)Okun sol tarafıHarcanan maddelerÜrün (Çıkan)Okun sağ tarafıOluşan maddelerFiziksel Hâller(k) Katı, (s) Sıvı(g) Gaz, (suda) ÇözeltiMAH SırasıMetal -> Ametal-> Hidrojen -> Oksijen
c1. Tepkenler (Girenler)
b2. (suda) veya (aq) indisi
a3. MAH Kuralı
a)Denkleştirmede izlenen Metal -> Ametal -> Hidrojen -> Oksijen öncelik sırası
b)Maddenin su içinde çözünmüş sulu çözelti hâlinde bulunduğunu gösteren sembol
c)Tepkime okunun sol tarafına yazılan ve etkileşime girerek harcanan maddeler
2Doğru mu, yanlış mı?

Görseldeki kimyasal tepkimelerde korunan ve değişebilen özellikler tablosuna göre ifadelerin Doğru (D) veya Yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

TEPKİMELERDE KORUNAN VE DEĞİŞEBİLENLERDaima Korunan NiceliklerAtom türü ve sayısı, Toplam kütleToplam proton/nötron/elektron ve toplam yükDeğişebilen NiceliklerToplam mol ve molekül sayısı, Gaz hacmiFiziksel hâl, renk, koku ve kimyasal özellik
DY
Kimyasal tepkimelerde atomların türü, sayısı ve toplam kütle daima korunur.✓
Denkleştirme yapılırken bileşiğin sağ alt köşesindeki atom indisi değiştirilebilir.✓
Tepkimelerde toplam mol sayısı, molekül sayısı ve gaz hacmi değişebilir.✓
O2, H2 ve N2 gibi diatomik elementlerin önüne hiçbir zaman kesirli katsayı yazılamaz.✓
3Çoktan seçmeli

Görseldeki «C3H8(g) + O2(g) -> CO2(g) + H2O(s)» propanın yanma tepkimesi en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde O2'nin katsayısı kaç olur?

ORGANİK YANMA DENKLEŞTİRMESİ (C3H8)1. Karbon ve Hidrojen EşitlemesiGirenlerde: 3 C ve 8 H atomu varÜrünlere: 3 CO2 ve 4 H2O yazılır2. Oksijen Eşitlemesi (Son Adım)Ürünlerde: (3·2) + (4·1) = 10 O atomuGirenlere: 5 O2 yazılır (5·2 = 10 O)
  1. A3
  2. B4
  3. C5
  4. D6
4Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kimya kavramlarıyla tamamlayınız.

farklıürünleroksijeneşit
  1. Tepkime okunun sağ tarafına yazılan ve tepkime sonucunda oluşan yeni maddelere ürünler denir.
  2. Denkleştirmede hidrojen ve oksijen atomları genellikle en son aşamada eşitlenir.
  3. Kimyasal tepkimelerde girenlerin toplam kütlesi ürünlerin toplam kütlesine daima eşit olur.
5Çoktan seçmeli

Görseldeki «Al(k) + Fe2O3(k) -> Al2O3(k) + Fe(s)» (termit) tepkimesi en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde Al ve Fe'nin katsayıları toplamı kaçtır?

TERMİT TEPKİMESİNDE MAH UYGULAMASIHam Denklem: Al + Fe2O3 -> Al2O3 + FeÜrünlerde 2 Al var -> Girendeki Al önüne 2Girende 2 Fe var -> Üründeki Fe önüne 2Denkleştirilmiş Tam Sayılı Denklem2 Al(k) + Fe2O3(k) -> Al2O3(k) + 2 Fe(s)Al ve Fe katsayıları toplamı: 2 + 2 = 4
  1. A2
  2. B3
  3. C4
  4. D6
6Tabloyu tamamla

Tablodaki tepkime denklemlerini en küçük tam sayılarla denkleştirerek istenen katsayıları tamamlayınız.

Ham Tepkime DenklemiDenkleştirilmiş DenklemÜrünlerin Katsayıları Toplamı
N2 + H2 -> NH3N2 + 3H2 -> 2NH32
CH4 + O2 -> CO2 + H2OCH4 + 2O2 -> CO2 + 2H2O1 + 2 = 3
CaCO3 + HCl -> CaCl2 + CO2 + H2OCaCO3 + 2HCl -> CaCl2 + CO2 + H2O1 + 1 + 1 = 3
7Sıralama

Görseldeki MAH yöntemine göre bir kimyasal tepkime denklemini denkleştirme adımlarını 1'den 4'e kadar doğru sırayla numaralandırınız.

MAH YÖNTEMİYLE DENKLEŞTİRME ADIMLARI1. Metal (M)Na, Mg, Al, Fe, Caatomlarını eşitle2. Ametal (A)C, N, P, S, Cl, Bratomlarını eşitle3. Hidrojen (H)Bileşiklerdeki Hsayısını eşitle4. Oksijen (O)En son O atomunukontrol edip eşitle
  1. 2Hidrojen ve oksijen dışındaki Ametal (A) atomlarını (C, N, S, P, Cl) eşitleme
  2. 4En son Oksijen (O) atomlarını eşitleyip tüm atomların denkliğini kontrol etme
  3. 1Tepkimede yer alan Metal (M) atomlarının sayısını uygun katsayılarla eşitleme
  4. 3Bileşiklerdeki Hidrojen (H) atomlarının sayısını her iki tarafta eşitleme
8Şifreli kelime

İpuçlarından yararlanarak kavramları yazınız ve anahtar harflerle şifreyi bulunuz.

Büyük bileşiğin bileşenlerine ayrışması tepkimesiANALİZ
Tepkimeye giren başlangıç maddelerine verilen adTEPKEN
Yanma tepkimelerinin gerçekleşmesi için gereken gazOKSİJEN
MAH kuralında ilk sırada denkleştirilen element sınıfıMETAL
Formüllerin sağ alt köşesinde atom sayısını gösteren rakamİNDİS
Kimyasal tepkimede toplam miktarı daima korunan nicelikKÜTLE

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ATOMİK

9Kısa cevap

Görseldeki tanecik modelini inceleyiniz. Kimyasal tepkimeleri denkleştirirken bileşiklerin alt indislerini (örneğin H2O'yu H2O2 yapmak gibi) neden değiştiremeyiz?

ALT İNDİS VE ÖN KATSAYI FARKIAlt İndis Değiştirilemez! (Yanlış)H2O -> H2O2 yazılırsa su yerinehidrojen peroksit (farklı bileşik) olurÖn Katsayı Değiştirilir (Doğru)2 H2(g) + O2(g) -> 2 H2O(s)Kimyasal tür korunur, atom sayısı eşitlenir
Alt indisi değiştirmek bileşiğin kimyasal kimliğini değiştirdiği için denkleştirmede yalnız ön.
10Çoktan seçmeli

Görseldeki «C2H5OH(s) + O2(g) -> CO2(g) + H2O(s)» etil alkolün yanma tepkimesi en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde O2'nin katsayısı kaç olur?

YAPISINDA OKSİJEN BULUNAN BİLEŞİĞİN YANMASIEtil Alkol Yanması: C2H5OH + O22 C ve 6 H için -> 2 CO2 + 3 H2O oluşurÜrünlerde toplam: (2·2) + 3 = 7 O atomuGirenlerdeki Oksijen Hesabı (Dikkat!)C2H5OH içinde 1 tane O atomu zaten var!7 - 1 = 6 O gerekir -> 3 O2 (Katsayı = 3)
  1. A2
  2. B3
  3. C4
  4. D5
11Çoktan seçmeli

«2X + 5O2 -> 4CO2 + 2H2O» denklemine göre X bileşiğinin basit/molekül formülü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. ACH4
  2. BC2H2
  3. CC2H4
  4. DC2H6O
12Açık uçlu

Görseldeki «C2H6 + 72O2 -> 2CO2 + 3H2O» denklemini inceleyiniz. Denklemi en küçük tam sayılarla yazmak için ne yapılmalıdır ve katsayılar ne olur?

KESİRLİ KATSAYIDAN TAM SAYIYA GEÇİŞ (C2H6)Kesirli Katsayılı Ara DenklemC2H6 + (7/2) O2 -> 2 CO2 + 3 H2ODiatomik O2 önüne 7/2 kesri yazılabilirEn Küçük Tam Sayılarla Genişletme (x2)2 C2H6 + 7 O2 -> 4 CO2 + 6 H2OTüm maddelerin katsayıları 2 ile çarpılır
Kesirli katsayının paydasından kurtulmak için tüm denklem 2 ile genişletilir: 2C2H6 + 7O2 -> 4CO2 + 6H2O.