Bitkilerde Yönelme Hareketlerini Gözlemleme Deneyleri: Koleoptil, Klinostat ve Oksin Asimetrisi
BİY.11.1.4. Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme
- Darwin deneyleri ışık algısının koleoptil tepesinde gerçekleştiğini; Boysen-Jensen jelatin ve mika kullanarak sinyalin kimyasal olduğunu kanıtlamıştır.
- Paál ve Went koleoptil ucunun asimetrik yerleştirilmesiyle karanlıkta dahi oksin birikimi olan tarafın daha fazla uzayarak yönelme oluşturduğunu göstermiştir.
- Klinostat aygıtı ile kendi ekseni etrafında yavaşça döndürülen bitkilerde yerçekimi uyarısı her yöne eşit dağıldığından belirgin bir geotropizma kıvrılması gözlenmez.
Klasik koleoptil deneylerini gerçekleştiren bilim insanlarını temel bulgularıyla bağdaştırınız.
Görseldeki Boysen-Jensen deneyinde koleoptil ucunun altına yerleştirilen mika levha ve jelatin blok karşılaştırıldığında hangisi doğrudan kanıtlanır?
- AFotosentez reaksiyonlarının mika levha üzerinde daha hızlı gerçekleştiği
- BOksin hormonunun yaprak sapı olmadan hiçbir canlı dokuda üretilemediği
- CBüyümeyi uyaran sinyalin suda çözünen kimyasal bir madde olduğu
- DYerçekimi ivmesinin jelatin bloktan geçen sinyalleri tamamen etkisiz kıldığı
Bir araştırmacı tek yönden ışık alan yulaf koleoptilinin uç kısmına ışık geçirmeyen opak bir kılık geçirmiştir. Bu deneyde hangi sonuç gözlenir?
- AKoleoptil ışık yönünü algılayamadığından dik doğrultuda uzamaya devam eder
- BKoleoptil ışıktan kaçarak zıt yöne doğru doksan derecelik bir açıyla kıvrılır
- CKoleoptilin hücre bölünmesi tamamen durur ve gövde birkaç saatte kurur
- DKoleoptilin kök ucu derhal ışık alan pencereye doğru hızla yönelir
Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.
- Kendi ekseni etrafında yavaşça döndürülerek yerçekimi uyarısının her yöne eşit dağıtılmasını sağlayan laboratuvar aygıtına klinostat denir.
Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.
- Koleoptil deneylerinde koleoptilin kesilen tepe kısmından salgılanıp gövdeye taşınan temel büyüme hormonu oksin hormonudur.
Went'in deneyinde karanlık odada kesik koleoptilin sol yarısına konan oksin emdirilmiş agar bloğun koleoptili sağa doğru bükmesinin nedeni hangisidir?
- AAgar bloğun sağ taraftaki hücre çeperlerini mekanik olarak ezmesi
- BSol taraftaki hücrelerin yüksek oksin nedeniyle daha hızlı boyca uzaması
- CKaranlık ortamda fotosentez ürünlerinin sağ dokuda aşırı birikmesi
- DSol taraftaki hücrelerin su kaybederek plazmoliz ile büzüşmesi
Bitki deneylerindeki değişken türlerini kontrollü deney öğeleriyle örtüştürünüz.
Darwin deneylerinde koleoptilin uç kısmı kesilip atıldığında tek taraflı aydınlatmaya rağmen yönelme gerçekleşmemesi neyi gösterir?
- AIşığı algılayan ve yönelme sinyalini üreten merkezin tepe noktası olduğunu
- BKoleoptilin kök kısmı olmadan ışık enerjisini hiçbir zaman ememediğini
- CUç kısmı kesilen bitkilerin terlemeyle tüm su rezervini tükettiğini
- DBitkilerde yönelim hareketlerinin yalnızca yaprak varlığında mümkün olduğunu
Yatay konumda klinostata bağlanan ve sürekli döndürülen bir fidenin kök ve gövdesinde hangi gelişim modeli ortaya çıkar?
- AGövde dik olarak yukarı, kök ise dik olarak aşağı doğru kıvrılır
- BGövde de kök de ışık kaynağına doğru eş zamanlı olarak eğrilir
- CBitkinin tüm dokuları turgor basıncını kaybedip hemen sararır
- DYerçekimi her yöne eşit dağıldığından kıvrılma olmadan eksende uzar
Bir araştırmacı oksin hormonunun kökte ve gövdede farklı derişimlerdeki büyüme tepkisini incelemektedir. Araştırmacının ulaştığı en tutarlı yargı hangisidir?
- AKök dokuları oksin hormonunun varlığına karşı hiçbir duyarlılık göstermez
- BGövdede büyümeyi hızlandıran yüksek oksin derişimi kökte uzamayı baskılar
- CHem kök hem gövde aynı oksin derişiminde daima eşit hızda boyca uzar
- DOksin hormonu kök hücrelerinde sadece bölünmeyi durduran zehirli bir maddedir
Boş bırakılan yere uygun kavramı yazınız.
- Went deneyinde koleoptil ucundan emilen oksini tutmak ve başka bir gövdeye taşımak için gözenekli agar bloğu kullanılmıştır.
Klinostat cihazının bitkilerde yerçekimi kaynaklı geotropizma kıvrılmasını engelleme nedenini yazınız.