Prut’tan Küçük Kaynarca’ya: XVIII. Yüzyılda Osmanlı Siyasi ve Askerî Mücadeleleri
TAR.11.1.1. Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme
- 1711 Prut Antlaşması ile Azak Kalesi Rusya'dan geri alınmış ve Karlofça'da kaybedilen toprakların geri kazanılabileceği inancı güçlenmiştir.
- 1718 Pasarofça Antlaşması ile Belgrad Avusturya'ya bırakılmış, Osmanlı batıda savunma politikasına geçerek Lale Devri ıslahatlarını başlatmıştır.
- 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım bağımsız olmuş (ilk kez halkı Müslüman bir toprak kaybı), Rusya Karadeniz'de serbest ticaret ve Boğazlardan geçiş hakkı elde etmiştir.
Sol sütundaki XVIII. yüzyıl antlaşmalarını sağ sütundaki temel siyasi sonuçlarıyla eşleştiriniz.
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın aşağıdaki maddelerinden hangisi Osmanlı Devleti'nin 'ilk kez halkı tamamen Türk ve Müslüman olan bir coğrafyayı kaybettiğinin' göstergesidir?
- ARusya'nın Karadeniz'de serbest ticaret filosu bulundurabilmesi
- BKırım Hanlığı'nın siyasi olarak bağımsız sayılması
- COsmanlı Devleti'nin Rusya'ya savaş tazminatı ödemesi
- DRusya'nın İstanbul'da daimi elçi bulundurma hakkı kazanması
Görseldeki zaman çizelgesine göre, 1711 yılında Baltacı Mehmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun Çar I. Petro'yu kuşattığı nehir boyu savaşı hangisidir?
XVIII. yüzyıl Osmanlı siyasi ve askerî mücadelelerine dair ifadeleri Doğru (D) veya Yanlış (Y) olarak işaretleyiniz.
| D | Y | |
| 1770 Çeşme Baskını'nda Osmanlı donanması Rus donanması tarafından yakılmıştır. | ✓ | |
| Pasarofça Antlaşması'ndan sonra Osmanlı Devleti fetih ve taarruz politikasını hızlandırmıştır. | ✓ | |
| 1739 Belgrad Antlaşması'nın imzalanmasında Fransa'nın diplomatik arabuluculuğu etkili olmuştur. | ✓ | |
| Küçük Kaynarca Antlaşması ile Karadeniz Türk gölü olma özelliğini kesin olarak korumuştur. | ✓ |
1739 Belgrad Antlaşması'ndaki diplomatik arabuluculuğu karşılığında 1740'ta kapitülasyonları sürekli hâle getirilen Avrupa devleti hangisidir?
Tabloda verilen antlaşmaları, imzalanan devleti ve stratejik sonucunu inceleyerek boş hücreleri tamamlayınız.
| Barış Antlaşması | İmzalanan Devlet | Osmanlı Devleti İçin Stratejik Sonucu |
|---|---|---|
| 1711 Prut Antlaşması | Rusya | Azak Kalesi geri alındı, Karadeniz güvenceye kavuştu |
| 1718 Pasarofça Antlaşması | Avusturya ve Venedik | Batıda savunmaya geçildi, Lale Devri ıslahatları başladı |
| 1739 Belgrad Antlaşması | Avusturya ve Rusya | Belgrad geri alındı, XVIII. yüzyılın son kazançlı antlaşması |
| 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması | Rusya | Kırım kaybedildi, Karadeniz hâkimiyeti sona erdi |
XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin imzaladığı barış antlaşmalarını kronolojik sıraya koyunuz.
- 1Prut Antlaşması: Azak Kalesi'nin Rusya'dan geri alınması (1711)
- 4Küçük Kaynarca Antlaşması: Kırım'ın bağımsız olması ve ağır tazminat (1774)
- 3Belgrad Antlaşması: Fransa arabuluculuğuyla Belgrad'ın geri alınması (1739)
- 2Pasarofça Antlaşması: Belgrad'ın kaybedilmesi ve Lale Devri'ne geçiş (1718)
Sol sütundaki tarihsel olayları sağ sütundaki sonuçlarıyla eşleştiriniz.
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nda yer alan 'Kırım halkı dini yönden Osmanlı halifesine bağlı kalacaktır' maddesinin temel amacı hangisidir?
- AKırım üzerinde askeri işgali fiilen devam ettirmek
- BKırım halkı ile olan kültürel ve manevi bağları korumak
- CRus ordusunun Kafkasya'ya inmesini engellemek
- DAvusturya ile yeni bir ittifak antlaşması imzalamak
XVIII. yüzyıl Osmanlı diplomasi ve askerî yapısına ilişkin yargıları Doğru (D) veya Yanlış (Y) olarak işaretleyiniz.
| D | Y | |
| XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti dış politikada 'konjonktürel ittifaklar' kurmaya başlamıştır. | ✓ | |
| Prut Antlaşması'ndan sonra Rusya Karadeniz'deki tüm kalelerini genişletip güçlendirmiştir. | ✓ | |
| Küçük Kaynarca ile Osmanlı Devleti tarihinde ilk kez bir devlete savaş tazminatı ödemiştir. | ✓ | |
| Belgrad Antlaşması ile Karadeniz'de Rus ticaret ve savaş gemilerine tam serbestlik tanınmıştır. | ✓ |
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı kutulardaki harflerle şifre kavramı bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: PRUT
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Osmanlı Devleti'nin Karadeniz egemenliğine indirdiği darbeyi yazınız.