Çok Modlu Metinlerde Dinleme/İzleme Sürecini Yönetme ve Anlam Oluşturma
“Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan çok modlu metinlerde dinleme/izleme sürecini (öncesi, sırası ve sonrası) bilinçli stratejilerle yönetir. · Dinlenen/izlenen çok modlu metindeki dilsel, görsel ve işitsel unsurların bütünlüğünden hareketle açık ve örtük iletileri çözümler. · Konuşmacının/üreticinin bakış açısını, argümanlarını, üslubunu ve bilgi kaynaklarının güvenilirliğini eleştirel bir gözle değerlendirir.
- Dinleme/izleme süreci; öncesinde amaç belirleme ve tahmin, sırasında katmanları takip edip not alma, sonrasında ise özetleme ve eleştirel değerlendirme aşamalarından oluşur.
- Çok modlu metinlerde anlam; dilsel, işitsel (vurgu, tonlama, müzik), görsel (ışık, renk, kamera açısı) ve bedensel (jest, mimik) katmanların etkileşimiyle kurulur.
- Doğrudan söylenen yargılar açık ileti; semboller, ironi, görsel-işitsel uyum/karşıtlık yoluyla sezdirilen anlamlar ise örtük iletidir.
Çok modlu metinlerin iletişim katmanlarını ve kavramlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Çok modlu metinlerde anlam oluşturma süreciyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Çok modlu metinlerde görsel ve işitsel ögeler yalnızca süsleme amaçlıdır, anlama katılmaz. | ✓ | |
| Dinleme/izleme sırasında her cümleyi kelimesi kelimesine yazmak yerine anahtar kavramlar not alınmalıdır. | ✓ | |
| 'Bununla birlikte, öte yandan, fakat' gibi geçiş ifadeleri düşüncenin yön değiştirdiğini gösterir. | ✓ | |
| Eleştirel dinlemede konuşmacının iddialarını nesnel kanıtlarla destekleyip desteklemediği sorgulanır. | ✓ |
Görseldeki dinleme/izleme süreci basamaklarına göre aşağıdakilerden hangisi 'dinleme/izleme öncesi' aşamasında yapılır?
- ABaşlık ve görselden hareketle tahminde bulunup amaç belirlemek
- BKonuşmacının vurgu ve tonlamasını takip ederek not almak
- CMetindeki örtük iletileri çözümleyerek ana düşünceyi özetlemek
- DKanıtların güvenilirliğini başka kaynaklarla karşılaştırmak
'Teknoloji insanları kaynaştırıyor' dış sesi duyulurken aynı masada birbirine bakmadan telefona gömülmüş insanların
Anlam oluşturma ve medya okuryazarlığıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| İzleme sonrasında başlangıçtaki tahminlerle ulaşılan sonucu karşılaştırmak üstbilişsel farkındalığı artırır. | ✓ | |
| Konuşmacının ünlü biri olması, söylediği tüm sözleri kanıt aramadan doğru kabul etmek için yeterlidir. | ✓ | |
| Ses tonu ve beden dili sözlü mesajla çeliştiğinde ironi algısı veya güven kaybı oluşur. | ✓ | |
| Dijital içeriklerde bağlamından koparılmış kesitlere karşı çapraz kaynak kontrolü yapılmalıdır. | ✓ |
Görsel-işitsel anlatım unsurlarını izleyici üzerinde oluşturdukları anlam etkisine göre tamamlayınız.
| Çok Modlu Gösterge | Kullanım Biçimi | Oluşturduğu Anlam / Etki |
|---|---|---|
| Kamera Alt Açısı | Konuyu aşağıdan yukarıya çekme | Karakteri veya nesneyi güçlü ve baskın gösterme |
| Yakın Plan (Detay) Çekim | Yüz ifadelerine (mimiklere) odaklanma | İç dünyayı ve duygu durumunu derinleştirme |
| Vurgu ve Duraklama | Anahtar cümleden önce sesi yükseltip susma | Dinleyicinin dikkatini tez/ana düşünceye çekme |
| Kanıt ve İstatistik Sunumu | Doğrulanabilir bilimsel veri paylaşma | Nesnelliği ve ikna gücünü (güvenilirliği) artırma |
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız.
- Yazı, ses, görüntü ve beden dili gibi birden fazla gösterge dizgesinin birleştiği metinlere çok modlu metin denir.
- Tartışmacı ve ikna edici bir konuşmada konuşmacının savunduğu temel iddiaya tez adı verilir.
- İzleyiciyi tek taraflı duygusal kurguyla yanıltmaya ve yönlendirmeye manipülasyon denir.
Dinleme/izleme türlerini ve beden dili kavramlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki 'Bir Diyeceğim Var!' temalı çok modlu bir söyleşiyi izleyip çözümleme basamaklarını uygulama sırasına diziniz.
- 2İzleme sırasında dilsel, işitsel ve görsel katmanların uyumunu takip ederek anahtar noktaları not alma
- 4Konuşmacının argümanlarını, tutarlılığını ve kaynak güvenilirliğini eleştirel süzgeçten geçirme
- 1İzleme öncesinde söyleşinin başlığını ve görselini inceleyerek amaç belirleme ve tahminde bulunma
- 3İzleme sonrasında alınan notlardan hareketle metnin tezini, açık ve örtük iletilerini özetleme
Görseldeki konuşma kesitinde yer alan 'Son 50 yılda sıcaklıklar 1,2 °C arttı; bu acı tablo hepimizin vicdanını sızlatmalıdır'
- Aİlk bölüm kanıtlanabilir nesnel veri, ikinci bölüm öznel yargıdır.
- BCümlenin tamamı kişisel beğenileri yansıtan öznel yargıdır.
- CCümlenin tamamı bilimsel olarak kanıtlanabilir nesnel yargıdır.
- DKonuşmacı birbiriyle çelişen iki karşıt tez öne sürmüştür.
İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: İLETİ
Çok modlu bir metni dinlerken/izlerken yalnızca sözlü ifadeleri takip edip görsel ve işitsel katmanları göz ardı etmek anlamı nasıl etkiler?