Çok Modlu Metinlerde Dinleme/İzleme Sürecini Yönetme ve Anlam Oluşturma

Örnekler

1. Örnek 1Bir belgesel veya düşünce konuşmasını izlemeye başlamadan önce başlığına, afişine ve konuşmacının kimliğine bakarak içerik hakkında fikir yürütmek dinleme/izleme sürecinin hangi aşamasıyla ilgilidir?

   Cevabı göster

   Bu etkinlik dinleme/izleme öncesi aşamada gerçekleştirilen ön bilgileri harekete geçirme ve tahminlerde bulunma basamağıdır; izleyicinin zihnini metne hazırlar ve dikkatini odaklamasını sağlar.

2. Örnek 2“Teknolojinin insanları birbirine yaklaştırdığı söyleniyor” cümlesini kurarken aynı anda aynı masada oturup birbirinin yüzüne bakmadan telefon ekranına gömülmüş dört kişinin görüntüsünü veren çok modlu bir kısa filmde hangi anlatım tekniği ve ileti türü kullanılmıştır?

   Cevabı göster

   Sözlü metin ile görsel katman arasında bilinçli bir karşıtlık (ironi) kurulmuştur. Bu karşıtlık yoluyla “teknolojinin aşırı kullanımının gerçekte insanları yüz yüze iletişimden kopardığı ve yalnızlaştırdığı” örtük iletisi verilmiştir.

3. Örnek 3Dinlenen bir konuşmada konuşmacının “Şimdi söyleyeceğim nokta bütün bu tartışmanın düğüm noktasıdır” diyerek sesini yükseltmesi ve kısa bir süre susması hangi işlevi taşır?

   Cevabı göster

   Konuşmacı hem dilsel bir geçiş/dikkat çekme ifadesi hem de işitsel katman (vurgu, tonlama ve duraklama) kullanarak dinleyicinin dikkatini metnin ana düşüncesine (merkezî iddiasına) yönlendirmektedir.

4. Örnek 4Çok modlu bir konuşmada öne sürülen iddianın güvenilirliğini denetlemek isteyen bir dinleyici hangi ölçütlere bakmalıdır?

   Cevabı göster

   Konuşmacının iddialarını doğrulanabilir nesnel kanıtlarla, bilimsel verilerle veya güvenilir kaynaklarla destekleyip desteklemediğine, karşıt görüşleri adil biçimde ele alıp almadığına ve mantıksal çelişki barındırıp barındırmadığına bakmalıdır.

5. Örnek 5Dinleme/izleme sırasında konuşmacının söylediği her cümleyi kelimesi kelimesine yazmaya çalışmak neden doğru bir strateji değildir?

   Cevabı göster

   Her kelimeyi yazmaya çalışmak dinleyicinin görsel unsurları, beden dilini ve ses tonundaki nüansları kaçırmasına ve metnin bütünsel anlam akışından kopmasına yol açar. Bunun yerine yalnızca anahtar kavramlar, temel argümanlar ve sorular kısa notlar hâlinde kaydedilmelidir.

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1. 1Aşağıdakilerden hangisi dinleme/izleme sürecinin “dinleme/izleme öncesi” aşamasında yapılması gereken çalışmalardan biridir?

   AMetindeki örtük iletileri belirleyerek özet çıkarmakBKonuşmacının vurgu ve tonlamasından hareketle duygu durumunu çözümlemekCMetnin başlığından ve görsellerinden hareketle içeriğe yönelik tahminlerde bulunmakDKonuşmacının öne sürdüğü kanıtların tutarlılığını değerlendirmekEAlınan notları kavram haritasına dönüştürerek sınıfla paylaşmak

2. 2Sözlü dilin yanı sıra görüntü, ses efekti, müzik, ışık, renk ve beden dili gibi birden fazla iletişim kanalının bir arada kullanıldığı metinlere ne ad verilir?

   ATek katmanlı metinBÇok modlu metinCDidaktik şemaDBiyografik metinEMonolog metni

3. 3İzlenen bir konuşmada konuşmacının “Küresel iklim krizi son 50 yılda ortalama sıcaklıkları 1,2 °C artırdı; bu acı tablo karşısında hepimizin vicdanı sızlamalıdır.” sözleri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   ACümlenin tamamı kanıtlanabilir nesnel yargılardan oluşmaktadır.BCümlenin tamamı kişisel duyguları yansıtan öznel bir yargıdır.Cİlk yargı nesnel bir veriyi, ikinci yargı ise öznel ve duygusal bir çağrıyı içermektedir.DKonuşmacı konudan saparak mantıksal bir çelişkiye düşmüştür.EMetinde hiçbir açık iletiye yer verilmemiştir.

4. 4Dinleme/izleme sırasında konuşmacının “Bununla birlikte”, “Öte yandan”, “Fakat madalyonun diğer yüzüne baktığımızda” gibi ifadeler kullanması dinleyiciye aşağıdakilerden hangisini gösterir?

   AKonuşmanın sona erdiğini ve özet yapılacağınıBDüşüncenin yönünün değiştiğini ve farklı/karşıt bir bakış açısına geçildiğiniCÖnceki cümlenin birebir tekrar edileceğiniDKonuşmacının konuyu unuttuğunuEYalnızca görsel unsurlara odaklanılması gerektiğini

5. 5Çok modlu bir metinde anlam oluştururken aşağıdakilerden hangisinin yapılması eleştirel dinleme/izleme ilkelerine aykırıdır?

   Aİddiaların güvenilir kanıtlarla desteklenip desteklenmediğini sorgulamakBFon müziği ve görsellerin izleyiciyi duygusal olarak manipüle edip etmediğini incelemekCKonuşmacının ünlü veya etkileyici biri olmasına bakarak tüm sözlerini sorgulamadan doğru kabul etmekDAçık iletilerin yanı sıra satır aralarındaki örtük iletileri çözümlemekEMetindeki bilgi ve düşünceleri farklı kaynaklarla karşılaştırmak

6. 6Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

   • Çok modlu metinlerde görsel ve işitsel unsurlar yalnızca süsleme amaçlıdır, metnin ana düşüncesine katkıda bulunmaz.DoğruYanlış
   • Dinleme/izleme öncesinde belirlenen amaç, süreç sırasında hangi bilgilere odaklanılacağını ve nasıl not alınacağını etkiler.DoğruYanlış
   • Konuşmacının ses tonu, vurguları ve beden dili sözlü mesajla çeliştiğinde dinleyicide güven kaybı veya ironi algısı oluşur.DoğruYanlış
   • Metinde doğrudan ifade edilmeyip semboller, imalar ve bağlam aracılığıyla sezdirilen yargılara açık ileti denir.DoğruYanlış
   • Dinleme/izleme sonrasında başlangıçtaki tahminlerle metinden ulaşılan sonuçları karşılaştırmak anlamlandırmayı güçlendirir.DoğruYanlış

7. 7Aşağıdaki çok modlu metin ve dinleme/izleme kavramlarını doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

   Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

   Dilsel katmanİşitsel katmanGörsel katmanÖrtük iletiEleştirel dinleme/izleme

   Renk, ışık, kamera açısı, grafik ve sembollerden oluşan boyutKelime seçimi, cümle yapıları, terimler ve söz sanatlarından oluşan boyutMetinde doğrudan söylenmeyip alt metin ve göstergelerle sezdirilen anlamİddia, kanıt, tutarlılık ve güvenilirliği sorgulayarak anlam oluşturmaVurgu, tonlama, duraklama, ses efektleri ve fon müziğinden oluşan boyut

8. 8Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.

   sonrasıtezçok modlumimiknesnelöznelöncesi
   1. Yazı, ses, görüntü ve beden dili gibi birden fazla gösterge dizgesinin birlikte kullanıldığı metinlere metin denir.
   2. Dinleme/izleme aşamasında metnin başlığından ve görsellerinden hareketle tahminlerde bulunulur.
   3. Bir tartışmacı konuşmada konuşmacının savunduğu temel düşünceye iddia veya adı verilir.
   4. Konuşmacının el, kol ve baş hareketlerine jest; yüz ifadelerine ise denir.
   5. Kişisel duygu ve beğenilerden bağımsız, kanıtlanabilir nitelikteki bilgilere yargı denir.
   Kontrol et

9. 9“Bir Diyeceğim Var!” teması kapsamında toplumsal duyarlılık konulu bir kısa filmi veya söyleşiyi izleyen bir öğrencinin; izleme öncesi, izleme sırası ve izleme sonrasında süreci yönetmek ve anlam oluşturmak için yapması gerekenleri adım adım yazınız.

   1. ipucunu göster