İçeriğe geç

12. sınıf · Biyoloji · 7. hafta (26-30 Ekim 2026)

DNA'nın Kendini Eşlemesi (Replikasyon) ve Aziz Sancar'ın Bilime Katkısı: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
12. Sınıf · Biyoloji · 7. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

DNA'nın Kendini Eşlemesi (Replikasyon) ve Aziz Sancar'ın Bilime Katkısı

DNA'nın yarı korunumlu (semikonservatif) eşlenme mekanizmasını Meselson ve Stahl deneyleriyle açıklar. · Prokaryot ve ökaryot hücrelerde replikasyon orijini farkını ve replikasyonda görevli temel enzimlerin (helikaz, DNA polimeraz, DNA ligaz) işlevlerini açıklar. · Prof. Dr. Aziz Sancar'ın DNA onarım mekanizmaları üzerine yaptığı çalışmaları ve örnek bilim insanı kimliğini değerlendirir.

HATIRLAYALIM
  • Meselson ve Stahl, 15N (ağır) ve 14N (normal) azot izotoplarıyla E. coli bakterilerinde DNA'nın yarı korunumlu eşlendiğini kanıtlamıştır.
  • Replikasyonda helikaz hidrojen bağlarını açar, DNA polimeraz yeni nükleotitleri ekler, DNA ligaz ise parçaları fosfodiester bağıyla birleştirir.
1Eşleştirme

DNA replikasyonunda görev alan yapıları ve enzimleri işlevleriyle eşleştiriniz.

HelikazHidrojen bağı açarDNA PolimerazNükleotit eklerDNA LigazFosfodiester kurarOrijinBaşlangıç dizisi
c1. Helikaz
a2. DNA Polimeraz
b3. DNA Ligaz
a)Kalıp zincirin karşısına uygun yeni deoksiribonükleotitleri ekleme
b)DNA parçacıklarını fosfodiester bağlarıyla uç uca birleştirme
c)İki zincir arasındaki zayıf hidrojen bağlarını kopararak sarmalı açma
2Çoktan seçmeli

Görseldeki Meselson-Stahl deneyinde ağır azotlu (15N15N) DNA'ya sahip bir bakteri normal azotlu (14N) ortamda 1 kez bölündüğünde oluşan DNA'ların durumu nedir?

MESELSON-STAHL · 15N15N ATA DNA → 14N ORTAMDA EŞLENMEBaşlangıç (0.)%100 Ağır (15N15N)1. Bölünme%100 Melez (15N14N)2. Bölünme%50 Melez · %50 Normal
  1. A%100 melez (15N14N) DNA oluşur.
  2. B%50 ağır (15N15N), %50 normal (14N14N) oluşur.
  3. C%100 normal (14N14N) DNA oluşur.
  4. D%25 melez, %75 normal DNA oluşur.
3Açık uçlu

Prof. Dr. Aziz Sancar'ın aydınlattığı 'nükleotit kesip çıkarma onarımı' mekanizması hücrelerde çalışmasaydı canlılarda hangi

UV ve kimyasal kaynaklı DNA hasarları kalıcı mutasyonlara.
4Kısa cevap

Ökaryot hücrelerin DNA'sı prokaryotlara göre çok daha uzun olmasına rağmen replikasyonun kısa sürede tamamlanmasını

PROKARYOT VE ÖKARYOT HÜCRELERDE REPLİKASYON ORİJİNİProkaryot (Halkasal DNA): Tek Replikasyon OrijiniÖkaryot (Doğrusal DNA): Çok Sayıda Orijin → Hızlı Eşlenme
Ökaryotların doğrusal DNA'larında tek değil, çok sayıda replikasyon.
5Doğru mu, yanlış mı?

DNA replikasyonu ve Prof. Dr. Aziz Sancar'ın çalışmalarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

HelikazATP harcamazProkaryot DNATek orijinli halkasalDNA LigazATP harcar, bağlarAziz SancarNobel → Anıtkabir
DY
Helikaz enzimi DNA zincirleri arasındaki hidrojen bağlarını koparırken ATP harcamaz.✓
Prokaryot hücrelerin halkasal DNA'sında yüzlerce replikasyon orijini bulunur.✓
DNA ligaz enzimi kesintili sentezlenen DNA parçalarını birleştirirken ATP enerjisi harcar.✓
Prof. Dr. Aziz Sancar, kazandığı Nobel Ödülü madalyasını ve sertifikasını Anıtkabir'e bağışlamıştır.✓
6Şifreli kelime

İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.

2015 Nobel Kimya Ödülü sahibi Türk bilim insanının soyadı (6 harf)SANCAR
Nükleotitlerin yapısına katılan ve Meselson-Stahl deneyinde izotopu kullanılan element (4 harf)AZOT
DNA onarım mekanizmasıyla kazanılan uluslararası bilim ödülü (5 harf)NOBEL

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: SAN

7Tabloyu tamamla

Ağır azotlu (15N15N) bir DNA'nın normal azotlu (14N) ortamda art arda eşlenmesi tablosunu tamamlayınız.

Eşlenme SırasıToplam DNA SayısıMelez (15N14N) ve Normal (14N14N) DNA Sayısı
Başlangıç (0. eşlenme)1 adet DNA1 ağır (15N15N), 0 melez, 0 normal
1. Eşlenme sonu2 adet DNA2 melez (15N14N), 0 normal (14N14N)
2. Eşlenme sonu4 adet DNA2 melez (15N14N), 2 normal (14N14N)
3. Eşlenme sonu8 adet DNA2 melez (15N14N), 6 normal (14N14N)
8Çoktan seçmeli

Görselde özetlenen çalışmalardan hangisi Prof. Dr. Aziz Sancar'a 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü kazandıran temel keşiftir?

PROF. DR. AZİZ SANCAR · 2015 NOBEL KİMYA ÖDÜLÜUV Hasarlı DNA → Nükleotit Kesip Çıkarma Onarımı HaritalamasıHasarlı dizi kesilip çıkarılır; DNA polimeraz ve ligaz ile onarılır.
  1. AUV hasarlı DNA'da nükleotit kesip çıkarma onarım mekanizması
  2. BBakterilerde transformasyon olayının keşfedilmesi
  3. CBakteriyofajlarda 32P izotopuyla DNA kalıtımının kanıtlanması
  4. DAkyuvar çekirdeğinde nüklein maddesinin ilk kez ayrıştırılması
9Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız.

REPLİKASYON MEKANİZMASI VE BİYOLOJİK SAATYarı Korunumlu Eşlenme · DNA Ligaz · Sirkadiyen Ritim GenleriHer yeni DNA bir eski (kalıp) ve bir yeni sentezlenen zincir taşır.
helikazyarı korunumluDNA ligazsirkadiyen
  1. Oluşan her yeni DNA'nın bir eski bir yeni zincir taşımasına yarı korunumlu eşlenme denir.
  2. DNA parçacıklarını fosfodiester bağlarıyla uç uca birleştiren enzim DNA ligaz enzimidir.
  3. Aziz Sancar, canlılarda uyku-uyanıklık döngüsünü yöneten sirkadiyen ritim genlerini de aydınlatmıştır.
10Sıralama

Görseldeki DNA replikasyonu basamaklarını gerçekleşme sırasına göre baştan sona sıralayınız.

1. OrijinBaşlangıç noktası2. HelikazSarmal açılır3. PolimerazYeni zincir sentezi4. LigazParçalar birleşir
  1. 2Helikaz enziminin zayıf hidrojen bağlarını açarak replikasyon çatalını oluşturması
  2. 3DNA polimerazın kalıp zincirlerin karşısına uygun yeni nükleotitleri eklemesi
  3. 4DNA ligazın DNA parçacıklarını fosfodiester bağlarıyla birleştirerek eşlenmeyi tamamlaması
  4. 1Replikasyon orijinlerinin belirlenmesi ve eşlenmenin başlaması
11Eşleştirme

Prof. Dr. Aziz Sancar ve DNA eşlenmesi kavramlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Meselson-Stahl15N/14N izotop kanıtıKesip ÇıkarmaUV DNA onarımıSirkadiyen SaatBiyolojik ritimEşlenme ÇatalıY biçimli açılma
b1. Meselson ve Stahl
c2. Nükleotit Kesip Çıkarma
a3. Sirkadiyen Ritim
a)Canlılarda DNA onarım hızını ve metabolizmayı etkileyen biyolojik saat
b)15N ve 14N izotoplarıyla yarı korunumlu eşlenmeyi kanıtlayan bilim insanları
c)UV ışınlarıyla hasar gören DNA dizilerinin kesilip doğru bazlarla onarılması
12Doğru mu, yanlış mı?

Replikasyon hesaplamaları ve enzimleriyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

DY
Bir DNA molekülü n kez eşlendiğinde ortamda toplam 2n adet DNA molekülü oluşur.✓
DNA polimeraz enzimi yeni sentezlenen zincirdeki eşlenme hatalarını da denetler ve düzeltir.✓
Ağır azotlu bir DNA normal azotlu ortamda kaç kez eşlenirse eşlensin melez DNA sayısı daima 2 kalır.✓
Hücre bölünmesi olmadan da hücre içindeki çekirdek DNA'sı sürekli kendini eşler.✓