Ekonomik Faaliyetlerin Sosyal ve Kültürel Etkileri ile Türkiye'de Bölgesel Kalkınma Projeleri (12.2.3-12.2.4)
12.2.3. Ekonomik faaliyetlerin bir bölgenin demografik, sosyal ve kültürel yapısı üzerindeki etkilerini açıklar. · 12.2.4. Türkiye'de bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla hazırlanan Bölgesel Kalkınma Projelerini (GAP, DAP, DOKAP, KOP, ZBK, YHGP) analiz eder. · Bölgesel kalkınma projelerinin uygulanmasıyla ortaya çıkan tarımsal, endüstriyel ve sosyo-kültürel değişimleri değerlendirir.
- Ekonomik faaliyetlerin gelişmesi istihdam yaratır, göç çeker, kentsel altyapıyı dönüştürür ve eğitim-sağlık hizmetlerini geliştirir.
- Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Fırat ve Dicle nehirleri üzerinde barajlar ve sulama tünelleriyle tarımsal sanayiyi canlandıran en büyük projedir.
- Konya Ovası Projesi (KOP), Mavi Tünel ile Göksu Nehri'nin sularını Konya Kapalı Havzası'na aktararak yeraltı sularının tükenmesini önlemeyi amaçlar.
- DOKAP kıyı ulaşımı ve yayla turizmini (Yeşil Yol); ZBK taşkömürü ve liman modernizasyonunu; DAP ise meralar ve hayvancılığı geliştirmeyi hedefler.
Görseldeki Türkiye bölgesel kalkınma projelerini temel odak hedefleriyle eşleştiriniz.
Görseldeki bölgesel kalkınma dinamiklerine göre yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Bölgesel kalkınma projelerinin ortak amacı bölgeler arası refah farklarını azaltmaktır. | ✓ | |
| GAP'ın faaliyete geçmesi Güneydoğu Anadolu'dan batıya olan mevsimlik göçü hızlandırmıştır. | ✓ | |
| DAP kapsamında meraların ıslahı ve büyükbaş hayvancılığın modernleşmesi hedeflenir. | ✓ | |
| Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) sadece nükleer enerji santralleri kurmayı amaçlar. | ✓ |
Görseldeki Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) etki haritası incelendiğinde, sulu tarıma geçişle birlikte bölgede ekim alanı ve üretiminde Türkiye birincisi olunan sanayi bitkisi hangisidir?
- APamuk üretimi
- BFındık üretimi
- CÇay üretimi
- DŞeker pancarı
Görseldeki KOP kapsamında Akdeniz'e dökülen Göksu Nehri sularını Konya Kapalı Havzası'na taşıyan tünelin adını yazınız.
İllerimizi dâhil oldukları bölgesel kalkınma projelerine göre tabloda işaretleyiniz.
| Özellik / Kriter | GAP veya KOP Kapsamında | DOKAP veya ZBK Kapsamında |
|---|---|---|
| Şanlıurfa ve Diyarbakır | ✓ | — |
| Konya, Karaman ve Aksaray | ✓ | — |
| Trabzon, Rize ve Artvin | — | ✓ |
| Zonguldak, Bartın ve Karabük | — | ✓ |
Görseldeki bir bölgesel kalkınma projesinin hayata geçirilme evrelerini mantıksal olarak 1'den 4'e kadar sıralayınız.
- 1Bölgenin doğal kaynak ve insan potansiyeli sorunlarının tespiti
- 3Sulama kanalları, sanayi tesisleri ve turizm yollarının inşası
- 2Sürdürülebilir su, ulaşım ve enerji altyapı projelerinin hazırlanması
- 4Tarımsal verim artışı, sanayileşme ve bölge içi istihdamın yükselmesi
Görseldeki DOKAP yayla turizmi projesi panosuna göre, Karadeniz yaylalarını birbirine entegre ederek sürdürülebilir turizmi geliştirmeyi amaçlayan ana arter projenin adı nedir?
- AYeşil Yol Projesi
- BMavi Tünel Projesi
- Cİpek Yolu Hattı
- DGAP Sulama Kanalı
ZBK projesi kapsamında Batı Karadeniz'in dünyaya açılan devasa ticaret kapısı olarak inşa edilen limanın adını yazınız.
Bölgesel kalkınmanın sosyal ve kültürel etkilerine dair yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Sanayileşme ve tarımsal modernleşme kadının ekonomik hayata katılımını güçlendirir. | ✓ | |
| Kalkınma projeleri uygulanan bölgelerde okullaşma oranı ve mesleki eğitim geriler. | ✓ | |
| Yayla turizmi yerel el sanatları ve yöresel gastronominin korunmasını destekler. | ✓ | |
| Projeler kırsal nüfusun tamamen tasfiye edilerek herkesin şehre taşınmasını hedefler. | ✓ |
Görseldeki bölgesel kalkınma projelerini en karakteristik su kaynağı veya coğrafi havzasıyla eşleştiriniz.
Görseldeki kalkınma ipuçlarından yararlanarak bulmacayı çözünüz. Turuncu anahtar kutulardaki harflerle şifrelenmiş kalkınma terimini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: PROJE
Konya Ovası'nda aşırı yeraltı suyu kullanımının yol açtığı çevresel jeomorfolojik afeti ve çözümünü açıklayınız.