Redoks Tepkimelerini Tanıma ve Denkleştirme
12.1.1.1. Redoks tepkimelerini tanır.
- Elektron alışverişiyle gerçekleşen tepkimelere redoks (indirgenme-yükseltgenme) tepkimesi denir; elektron veren yükseltgenir, alan indirgenir.
- Elektron vererek yükseltgenen madde karşıdakini indirgediği için 'indirgen', elektron alarak indirgenen madde ise 'yükseltgen' özellik gösterir.
- Serbest elementlerin yükseltgenme basamağı 0'dır; bileşiklerde atomların yükseltgenme basamakları toplamı 0, kök iyonlarda ise iyon yüküne eşittir.
Görseldeki redoks kavramlarını sağ sütundaki kimyasal tanımlarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki tepkime kartında Zn + Cu2+ → Zn2+ + Cu tepkimesi modellenmiştir. Bu tepkimeyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- AÇinko (Zn) 2 elektron vererek yükseltgenmiştir.
- BBakır iyonu (Cu2+) elektron vererek yükseltgenmiştir.
- CTepkime süresince elektron alışverişi gerçekleşmemiştir.
- DÇinko metali tepkimede yükseltgen özellik göstermiştir.
Bir redoks tepkimesinde elektron veren taneciğin üstlendiği kimyasal rolü yazınız.
Görseldeki bileşik kartında KMnO4 bileşiğindeki manganın (Mn) yükseltgenme basamağını bulunuz.
Görseldeki redoks ilkelerine göre yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Elementel hâldeki serbest atom ve moleküllerin (Fe, O2, N2) basamağı 0'dır. | ✓ | |
| Bir redoks tepkimesinde verilen toplam elektron sayısı alınan elektrona eşittir. | ✓ | |
| Asit-baz nötralleşme tepkimelerinin tamamı aynı zamanda birer redoks tepkimesidir. | ✓ | |
| Flor elementi bileşiklerinde daima -1 yükseltgenme basamağına sahiptir. | ✓ |
Galvanik hücrede Zn çubuğun kütlesi azalırken Cu elektrot üzerinde kütle artışı olmasının nedenini elektron transferiyle açıklayınız.
Verilen kimyasal türlerdeki altı çizili veya belirtilen atomların yükseltgenme basamaklarını bulunuz.
| Kimyasal Tür / İyon | İlgili Element | Yükseltgenme Basamağı |
|---|---|---|
| H2SO4 | Kükürt (S) | +6 |
| NO3⁻ | Azot (N) | +5 |
| Cr2O7²⁻ | Krom (Cr) | +6 |
| CO2 | Karbon (C) | +4 |
Görseldeki dört kimyasal tepkime incelendiğinde hangisinin bir redoks (indirgenme-yükseltgenme) tepkimesi olduğu söylenebilir?
- ACH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O (Yanma tepkimesi)
- BHCl + NaOH → NaCl + H2O (Nötralleşme tepkimesi)
- CAgNO3 + NaCl → AgCl + NaNO3 (Çökelme tepkimesi)
- DCaCO3 → CaO + CO2 (Termal ayrışma tepkimesi)
Görseldeki kimya ipuçlarından yararlanarak bulmacayı çözünüz. Turuncu anahtar kutulardaki harfleri birleştirerek elektrokimya terimini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: REDOKS
Görseldeki redoks denkleştirme adımlarını başlangıçtan bitişe doğru 1'den 4'e kadar sıralayınız.
- 4Elektron denkliği sağlandıktan sonra diğer atomları ve suyu denkleştirme
- 1Tepkimeye giren ve çıkan tüm atomların yükseltgenme basamaklarını belirleme
- 2Basamağı değişen atomları tespit edip alınan ve verilen elektronları yazma
- 3Alınan ve verilen elektron sayılarını uygun katsayılarla çarparak eşitleme
Görseldeki periyodik grup kurallarını yükseltgenme basamağı değerleriyle eşleştiriniz.
Redoks süreçlerinin özellikleri ve kurallarıyla ilgili yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Bir kimyasal olayda yükseltgenme basamağı artan element indirgendir. | ✓ | |
| Çökme-çözünme tepkimelerinde iyonların yükseltgenme basamakları değişir. | ✓ | |
| Demirin paslanması ve hücresel solunum biyokimyasal redoks süreçleridir. | ✓ | |
| Elektron alışverişi gerçekleşmeyen tepkimelerde redoks kuralı uygulanır. | ✓ |