Dilin Tarihî Değişimi, Türkçenin Önemli Sözlükleri, Yazma ve Sözlü İletişim
Edebiyatın felsefe, psikoloji ve psikiyatri ile ilişkisini ünite metinleri üzerinden çözümler. · Dilin tarihî süreç içerisindeki değişimini etkileyen iç ve dış sebepleri açıklar. · İlk örneklerden günümüze Türkçenin önemli sözlüklerini tanır. · Kelimede anlam, yazım-noktalama, yazma aşamaları ve sunum ilkelerini uygular.
- Edebiyat; Âşık Veysel'in şiirinde felsefeyle, Peyami Safa'nın 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu' romanında psikoloji ve psikiyatriyle somut bağ kurar.
- Dildeki değişim; dilin kendi iç yapısından kaynaklanan ses ve biçim evrimleriyle göç, din ve teknoloji gibi dış etkenlerin bileşkesidir.
- Divânu Lugâti't-Türk'ten TDK'nin Güncel Türkçe Sözlük dijital veri tabanına kadar sözlükler Türkçenin tarihî gelişim serüvenini yansıtır.
Görseldeki edebî eserleri sağ sütundaki tematik odaklarıyla eşleştiriniz.
Dokuzuncu Hariciye Koğuşu romanında kahramanın ruhsal durumunu yansıtan temel anlatım tekniğini yazınız.
Edebî metinlerde kahramanların ruhsal çatışmalarının yansıtılmasının okuyucu üzerindeki etkisini açıklayınız.
Görseldeki kavram kartında edebî dil ile felsefi dil arasındaki farklar modellenmiştir. Felsefi dilde kavramsal netlik ve doğrudan anlatım esasken, edebî eserde dilin temel işlevi ve niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
- Aİmge, mecaz ve çağrışımlarla estetik bir üst dil kurmak
- BBilimsel terimleri nesnel bir yaklaşımla sunmak
- CKelimeleri ilk sözlük anlamlarıyla sınırlı tutmak
- DDüşünceyi duygu ögelerinden bağımsız olarak iletmek
Görseldeki edebiyat ve dil dinamiklerine göre yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Edebî metinlerde psikolojik tahliller karakterlerin inandırıcılığını ve derinliğini artırır. | ✓ | |
| Dilin tarihî değişiminde teknolojik gelişmeler ve dijital iletişim hiçbir rol oynamaz. | ✓ | |
| Felsefe soyut kavramları sorgularken edebiyat bu sorgulamayı somut olay ve kişilerle yaşatır. | ✓ | |
| TDK'nin dijital sözlük ağı sözcüklerin tarihsel kökenlerini ve güncel kullanımlarını sunar. | ✓ |
Edebiyatta yazarın kendi iç dünyasını, hatıralarını ve hastalık tecrübelerini kurguladığı roman türüne ne ad verilir?
Ünitede incelenen metinleri ve edebiyatın ilişki kurduğu alanları inceleyerek tabloyu tamamlayınız.
| Eser / Metin | Yazarı | İlişkili Olduğu Temel Alan |
|---|---|---|
| Yıllarca Aradım Kendi Kendimi | Âşık Veysel | Edebiyat ve Felsefe |
| Dokuzuncu Hariciye Koğuşu | Peyami Safa | Edebiyat ve Psikoloji/Psikiyatri |
| Kürk Mantolu Madonna | Sabahattin Ali | Edebiyat ve Psikolojik Derinlik |
| Dil-Millet Bağlantısı | Tuncer Gülensoy | Dilbilim ve Dilin Değişimi |
Görseldeki başarılı bir yazma sürecinin aşamalarını başlangıçtan bitişe doğru 1'den 4'e kadar sıralayınız.
- 2Düşünceleri mantıksal bir sırayla ana hatlara ayırarak taslak oluşturma (Planlama)
- 1Yazılacak konuyu, hedef kitleyi ve ana düşünceyi belirleme (Hazırlık)
- 4Metni yazım, noktalama ve anlatım bozuklukları açısından denetleme (Düzeltme)
- 3Taslak plana uygun olarak metni paragraflar hâlinde kaleme alma (Yazma)
Görseldeki edebî anlatım tekniklerini tanımlarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki sözcük kartında 'Dil canlı bir varlıktır; toplumun tarihiyle birlikte nefes alır.' yargısı verilmiştir. Tuncer Gülensoy'un tespitlerine göre dildeki değişimi tetikleyen en güçlü dış etken aşağıdakilerden hangisidir?
- ACoğrafya değişikliği, göçler ve farklı kültürlerle temas
- BDil bilgisi kitaplarındaki kuralların ezberlenmesi
- CSözlüklerin her yıl yeniden basılarak dağıtılması
- DYazarların yalnızca yabancı sözcüklerle şiir yazması
Edebiyat ve dil araştırmalarının nitelikleriyle ilgili yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Dokuzuncu Hariciye Koğuşu Türk edebiyatında hasta çocuk psikolojisini işleyen ilk örnektir. | ✓ | |
| Âşık Veysel'in şiirinde insan sevgisi ve varlığın birliği temaları felsefi boyutta ele alınır. | ✓ | |
| Sözlü iletişimde beden dili, vurgu ve jestler anlatımın gücünü azaltan faktörlerdir. | ✓ | |
| Dildeki iç etkenler, ses düşmesi ve anlam daralması gibi yapısal evrimleri kapsar. | ✓ |
Görseldeki psikoloji ve edebiyat ipuçlarından yararlanarak bulmacayı çözünüz. Turuncu anahtar kutulardaki harfleri birleştirerek zihinsel farkındalık terimini bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: BİLİNÇ