İçeriğe geç

12. sınıf · Türk Dili ve Edebiyatı · 6. hafta (19-23 Ekim 2026)

Hikâye Metinlerinde Kelimede Anlam, İmla ve Noktalama Çalışmaları: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
12. Sınıf · Türk Dili ve Edebiyatı · 6. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Hikâye Metinlerinde Kelimede Anlam, İmla ve Noktalama Çalışmaları

Hikâye metinlerinde geçen kelimelerin gerçek, yan, mecaz ve terim anlamlarını bağlamdan hareketle belirler. · Modernist ve bireyin iç dünyasını esas alan hikâyelerdeki anlam aktarmalarını (mecazımürsel, deyim aktarması) çözümler. · Hikâye metinlerinde diyalog, iç konuşma ve bilinç akışı bölümlerindeki yazım ve noktalama kurallarını uygular.

HATIRLAYALIM
  • Sözcüğün ilk sözlük anlamı gerçek, şekil/işlev benzerliğiyle kazandığı anlam yan, gerçek anlamdan kopuk imgesel anlamı mecazdır.
  • Benzetme amacı olmadan bir sözün başka söz yerine kullanılmasına ad aktarması (mecazımürsel), duyular arası geçişe deyim aktarması denir.
  • Tek başına kullanılan zarf-fiil eklerinden (-ıp, -arak, -ınca) sonra virgül konmaz; ses olayı olan yardımcı fiiller (hissetmek, kaybolmak) bitişik yazılır.
1Eşleştirme

Kelimede anlam ve anlam aktarması kavramlarını örnekleriyle eşleştiriniz.

Yan AnlamÇekmecenin gözüAd AktarmasıSait Faik’i okumakDuyular ArasıAcı bir fren sesiTerim AnlamBilinç akışı tekniği
a1. Yan Anlam (Yakıştırma)
b2. Ad Aktarması (Mecazımürsel)
d3. Duyular Arası Aktarma
c4. Terim Anlam
a)Çekmecenin gözü, uçağın kanadı, şişenin boğazı
b)Gençliğinde Sait Faik'i ve Ömer Seyfettin'i okumak
c)Hikâyede bilinç akışı tekniği ve leitmotiv kullanılması
d)Sokaktan acı bir fren sesi ve keskin bir koku yükselmesi
2Doğru mu, yanlış mı?

Hikâyede anlam, imla ve noktalamayla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

SomutlaştırmaSoyutu somut kılmaKonuşma ÇizgisiTırnakla kullanılmazKaydolmakÜnlü düşmesi -> BitişikTırnak İçi NoktaTırnak içine konur
DY
Soyut bir kavram olan yalnızlığın 'ağır bir yük' diye anlatılması somutlaştırmadır.✓
Satır başında konuşma çizgisi (—) ile başlayan diyaloglar ayrıca tırnak içine alınır.✓
Yardımcı fiille kurulan 'kayıt olmak' ünlü düşmesi olduğu için 'kaydolmak' yazılır.✓
Tırnak içindeki cümlenin son noktalama işareti tırnak kapatılmadan önce (içine) konur.✓
3Çoktan seçmeli

Görseldeki imla kurallarına göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

HİKÂYE METİNLERİNDE BİRLEŞİK FİİLLERİN YAZIMISes Olayı Varsahissetmek, kaybolmakSes Olayı Yoksafark etmek, terk etmekKurallı Birleşikleruyuyuverdi, dinleyekaldı
  1. ABütün gün çalıştığı için akşam erkenden uyuyu verdi.
  2. BYıllardır aradığı dostunu kalabalığın içinde fark etti.
  3. CYaptığı hatayı anlayınca arkadaşından özür dileyip affetti.
  4. DÇocuğun anlattığı hikâyeyi şaşkınlıkla dinleyekaldı.
4Kısa cevap

'Kapıyı yavaşça açıp, içeriye doğru bir adım attı.' cümlesindeki noktalama yanlışını ve nedenini kısaca açıklayınız.

NOKTALAMA UYARISI · ZARF-FİİL EKLERİ VE VİRGÜL KULLANIMITek başına kullanılan zarf-fiil eklerinden (-ıp, -arak, -ınca, -madan) sonra VİRGÜL KONMAZ!Örnek: "Kapıyı yavaşça açıp içeriye doğru bir adım attı." (Virgülsüz doğru kullanım)
'Açıp,' zarf-fiilinden sonra konulan virgül yanlıştır.
5Şifreli kelime

İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.

Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı değişmece anlam (5 harf)MECAZ
Bir dilin kurallarına uygun doğru yazım biçimi, yazım (4 harf)İMLA
Bilim, sanat veya meslek dalına özgü kavramları karşılayan kelime anlamı (5 harf)TERİM

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MİT

6Tabloyu tamamla

Hikâye anlatım tekniklerinde kullanılan noktalama işaretlerini işlevlerine göre tamamlayınız.

Noktalama İşaretiMetindeki KonumuHikâyedeki Temel İşlevi
Uzun Çizgi (—)Satır başı diyaloglarKarşılıklı konuşmaları gösterme
Tırnak İşareti (“ ”)Metin içi cümlelerİç konuşma ve doğrudan alıntıları belirtme
Üç Nokta (...)Cümle sonuEksiltili cümle ve bilinç akışı kesintisi
Noktalı Virgül (;)Sıralı cümle arasıİçinde virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma
7Eşleştirme

Birleşik fiilleri ve kelimeleri doğru yazım kurallarıyla eşleştiriniz.

Ünsüz Türemesihissetmek, reddetmekÜnlü Düşmesisabretmek, kaybolmakSes Olayı Yokterk etmek, arz etmekKurallı Fiillerbakakalmak (Bitişik)
a1. hissetmek, reddetmek
d2. sabretmek, kaybolmak
c3. terk etmek, arz etmek
b4. bakakalmak, düşeyazmak
a)Ünsüz türemesi olduğu için bitişik yazılan yardımcı fiiller
b)Her zaman bitişik yazılan kurallı birleşik fiiller
c)Ses olayı olmadığı için ayrı yazılan yardımcı fiiller
d)Ünlü düşmesi olduğu için bitişik yazılan yardımcı fiiller
8Doğru mu, yanlış mı?

Yazım ve noktalama kurallarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

DY
'1960'dan sonra' yazımı doğrudur; sayılara gelen eklerde ünsüz benzeşmesi uygulanmaz.✓
Art arda sıralanan eş görevli zarf-fiillerin arasına virgül konulabilir.✓
Şart ekinden (-sa / -se) ve 've, veya, ki' bağlaçlarından sonra virgül konmaz.✓
'Pek çok' ve 'hiçbir' kelimelerinin her ikisi de daima ayrı yazılır.✓
9Açık uçlu

'terketmek, vazgeçmek, his etmek, arz etmek' kelimelerinden yazımı yanlış olan ikisini bularak doğru biçimlerini yazınız.

'terketmek' ses olayı olmadığı için 'terk etmek'.
10Sıralama

Görseldeki hikâye diyalog parçasında yay ayraçlarla belirtilen 4 yere gelecek noktalama işaretlerini sırasıyla diziniz.

1. İki Nokta (:)seslendi (:) açıklama2. Uzun Çizgi (—)(—) Bana kahve getir3. Virgül (,)getir evlat (,) dedi4. Nokta (.)dedi (.) cümle sonu
  1. 33. Ayraç — 'getir evlat ( ) dedi': Aktarma cümlesi bitimine Virgül (,)
  2. 11. Ayraç — 'seslendi ( )': Konuşma öncesi açıklama sonuna İki Nokta (:)
  3. 22. Ayraç — '( ) Bana kahve getir': Diyalog satır başına Uzun Çizgi (—)
  4. 44. Ayraç — 'dedi ( )': Tamamlanmış cümlenin sonuna Nokta (.)
11Çoktan seçmeli

Görseldeki 'Dışarıda hırçın bir rüzgâr sokak lambalarını dövüyor, sobadaki çaydanlık kaynıyordu.' cümlesinde hangi iki anlam olayı vardır?

HİKÂYE CÜMLESİNDE ANLAM OLAYLARI ANALİZİ"Hırçın bir rüzgâr lambaları dövüyor" -> İnsandan Doğaya Aktarma (Kişileştirme)"Sobanın üstündeki çaydanlık kaynıyordu" -> İç-Dış İlişkisiyle Ad Aktarması (Mecazımürsel)
  1. AKişileştirme (İnsandan doğaya aktarma) — Ad aktarması (Mecazımürsel)
  2. BTerim anlam — Duyular arası aktarma
  3. CDolaylama — Kinaye
  4. DSoyutlaştırma — Yan anlam
12Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız.

BAĞLAM, YARDIMCI FİİL İMLASI VE TEŞHİS SANATIBağlam (Metin Bütünlüğü) · Ses Olayı Yoksa Ayrı Yazım · Kişileştirme (Teşhis)Sözcükler hikâye içinde bağlama göre yeni mecaz ve çağrışım değerleri kazanır.
bağlambitişikkişileştirmeayrı
  1. Sözcüğün kullanıldığı cümle ve metin bütünlüğü içinde kazandığı anlam çerçevesine bağlam denir.
  2. Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
  3. İnsana ait özelliklerin doğadaki cansız varlıklara aktarılmasına kişileştirme (teşhis) denir.