Yaşadığımız İlde Meydana Gelebilecek Afetlerin (Deprem, Sel, Heyelan, Orman Yangını, Çığ) Etkilerini Azaltmaya Yönelik Önlemler ve Afet Bilinci
SB.5.2.3: Yaşadığı ilin coğrafi özelliklerine bağlı olarak meydana gelebilecek deprem, sel, heyelan, çığ ve orman yangını gibi afetleri ve nedenlerini belirleyebilme · SB.5.2.3: Afetlerin can ve mal kaybı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için afet öncesinde, sırasında ve sonrasında alınması gereken önlemleri açıklayabilme · SB.5.2.3: Yaşadığı ilde afet bilincini geliştirmeye yönelik bir farkındalık etkinliği fikrini planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarıyla eyleme dönüştürebilme
- İllerimizin coğrafi yapısına göre fay hatlarında deprem, aşırı yağışlı dere yataklarında sel, eğimli ve killi yamaçlarda (Karadeniz) heyelan, kar yağışlı dik dağlarda (Doğu Anadolu) çığ ve yazları sıcak-kurak kıyılarda (Akdeniz-Ege) orman yangını riski görülür.
- Afet öncesinde binalar sağlam zemine yapılmalı, evdeki yüksek dolaplar duvara sabitlenmeli, Aile Afet Planı ile Afet ve Acil Durum Çantası (su, kuru gıda, ilk yardım, fener, düdük, pil) hazırlanmalı ve toplanma alanı öğrenilmelidir.
- Deprem sırasında panik yapmadan sağlam bir eşya yanında ÇÖK - KAPAN - TUTUN hareketi yapılır, asansör ve balkonlardan uzak durulur; sarsıntı bitince elektrik, su ve gaz vanaları kapatılarak toplanma alanına gidilir.
Sol sütunda verilen afet türlerini ve kurumları sağ sütundaki önlem veya görevleriyle eşleştiriniz.
Görseldeki Türkiye il özellik kartlarında dört farklı ilimizin coğrafi durumu verilmiştir. Hangi ilimizde karşısında yazılan afetin görülme riski coğrafi
- A1. Kart (Rize): Bol yağışlı ve dik killi yamaçlar — Heyelan ve sel riski
- B2. Kart (Hakkâri): Yüksek, dik ve yoğun kar yağışlı dağlar — Çığ riski
- C3. Kart (Konya): Düz ve kurak iç ova arazisi — Tsunami ve kıyı taşkını riski
- D4. Kart (Muğla): Yazları sıcak, kurak ve kızılçam ormanlı — Orman yangını riski
Görseldeki dört afet bilinci davranışını inceleyerek bu davranışın depremin hangi aşamasında (Afet Öncesi / Afet Sırası / Afet Sonrası) yapılması gerektiğini ve
| Yapılan Doğru Davranış | Uygulama Zamanı | Temel Amacı |
|---|---|---|
| 1. Dolapları L-demirle sabitlemek | Afet Öncesi | Eşyaların devrilip yaralamasını önlemek |
| 2. Çök - Kapan - Tutun yapmak | Afet Sırası | Yaşam üçgeninde baş ve boynu korumak |
| 3. Gaz ve elektrik vanasını kapatmak | Afet Sonrası | Yangın ve gaz patlaması riskini önlemek |
| 4. Afet ve acil durum çantası hazırlamak | Afet Öncesi | İlk 72 saatlik temel ihtiyacı karşılamak |
Afet türleri, korunma önlemleri ve acil durum kurallarıyla ilgili yargıların doğru olanlarına D, yanlış olanlarına Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Dere yataklarının doldurularak yerleşime açılması, şiddetli yağışlarda sel ve taşkınların yıkıcı etkisini artırır. | ✓ | |
| Deprem sarsıntısı devam ederken binadan en hızlı şekilde çıkmak için hemen asansöre binilmelidir. | ✓ | |
| Orman yangınlarının büyük çoğunluğu piknik ateşi, anız yakma ve cam kırıkları gibi insan ihmallerinden kaynaklanır. | ✓ | |
| Herhangi bir yangın, sel veya acil durumda yardım çağırmak için tek numara olan 112 Acil Çağrı Merkezi aranır. | ✓ | |
| Afet sonrasında tanıdıklarımızla uzun sesli telefon görüşmeleri yapmak kurtarma ekiplerinin iletişimini kolaylaştırır. | ✓ |
Cümlelerde boş bırakılan yerleri kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Deprem ve sel gibi doğa olaylarının can ve mal kaybına yol açmaması için toplumda afet bilinci geliştirilmelidir.
- Sarsıntı bittikten sonra mahalle sakinlerinin güvenli biçimde bir araya geldiği açık yerlere toplanma alanı denir.
- Dik ve yağışlı yamaçlarda toprağın kaymasını önlemek amacıyla yamacın alt kısmına sağlam istinat duvarı örülür.
- Afet çantasındaki su, kuru gıda, ilaç ve pillerin son kullanma tarihleri her altı ayda bir kontrol edilerek yenilenmelidir.
Görseldeki Afet ve Acil Durum Çantası hazırlık kartında dört farklı malzeme grubu verilmiştir. Acil bir tahliye sonrasında ilk 72 saat hayatta kalmak için hangi gruptaki
- A1. Grup: İçme suyu ve bozulmayan yüksek enerjili kuru gıdalar
- B2. Grup: İlk yardım çantası, sürekli kullanılan ilaçlar ve hijyen ürünleri
- C3. Grup: El feneri, düdük, pilli radyo ve yedek piller
- D4. Grup: Cam vazo, porselen yemek takımı ve ağır ansiklopediler
Görseldeki iki doğa olayı kartını («Heyelan» ve «Erozyon») inceleyerek bu iki olayın oluşum hızı ve gerçekleştiği arazi özellikleri
Görselde okulda ders işlenirken deprem meydana geldiğinde yapılması gereken doğru davranışlar karışık verilmiştir. Güvenli davranış sırasına göre
- 2Sarsıntı başladığı anda paniğe kapılmadan sıraların yanında ÇÖK - KAPAN - TUTUN pozisyonu alarak başı korumak
- 3Sarsıntı tamamen durduktan sonra öğretmen yönlendirmesiyle asansör kullanmadan merdivenlerden sakin adımlarla çıkmak
- 4Okul bahçesindeki güvenli toplanma alanında sınıfça yoklama yapılması ve resmi uyarıların beklenmesi
- 1Önceden yapılan hazırlıkla sınıftaki kitaplık ve pano gibi devrilebilecek eşyaların duvara sabitlenmiş olması
Görselde 5. sınıf öğrencilerinin okullarında yürüttüğü «Afet Bilinci Farkındalık Etkinliği»nin üç aşaması verilmiştir. Öğrencilerin deprem tahliye tatbikatını ve afet çantası sergisini
- AUygulama (Eyleme dönüştürme) aşaması
- BÖn hazırlık ve konu seçimi aşaması
- CSonuçları değerlendirme aşaması
- DGörev dağılımı ve süre belirleme aşaması
Görseldeki «İlimizde Afet Riskini Azaltma Raporu» panosunda yer alan maddeler incelendiğinde aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılamaz?
- ABinaların alüvyonlu yumuşak ovalar yerine sağlam zeminlere yapılması deprem hasarını azaltır.
- BDere yataklarının doğal akışının korunması ve mazgalların temizlenmesi sel riskini düşürür.
- CDoğa olaylarının ne zaman gerçekleşeceği bilinse bile hiçbir önlem can kaybını azaltamaz.
- DYamaçların ağaçlandırılması hem erozyonu hem de çığ ve sel tehlikesini önlemede etkilidir.
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle “yer kabuğundaki fay hatlarının kırılmasıyla meydana gelen ve ülkemizde en sık görülen
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: DEPREM
Görseldeki iletişim ve uyarı kartını inceleyerek afet sonrasında neden sesli telefon araması yerine kısa mesaj (SMS) kullanılması gerektiğini ve afet çantasındaki düdüğün