Duygularımız ve Her Yüreğe Nakış Gerek: Metnin Bölümleri, Hikâye Unsurları, Bağlantı İfadeleri, Yazım ve Noktalama
T.D.5.2 & T.D.5.4. Dinleme/izleme sürecinde strateji seçimini yönetir ve bağlamdan hareketle bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin eder. · T.O.5.5, T.O.5.8 & T.O.5.14. Metindeki yüzey ve derin anlamı belirler; metnin bölümlerini, hikâye unsurlarını ve düşünceyi geliştirme yollarını çözümler. · T.K.5.18 & T.Y.5.18-21. Konuşma ve yazmada geçiş ve bağlantı ifadelerini, soru sorma becerisini, yazım kurallarını ve noktalama işaretlerini doğru uygular.
- Kelimelerin doğrudan anlattığı bilgiye yüzey anlam, mecazlarla sezdirilen asıl iletiye ise derin anlam denir.
- Öyküleyici metinler olay, şahıs, yer ve zaman unsurlarından oluşur; giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine ayrılır.
- Düşüncenin yönünü değiştirmede «ama, fakat, oysa», özetlemede «kısacası, özetle» bağlantı ifadeleri kullanılır.
Görseldeki cümlelerde kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını doğru kavramlarla eşleştiriniz.
Metin yapısı, yazım kuralları ve noktalama işaretleriyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Öyküleyici bir metinde merak duygusunun doruğa çıktığı ve olayların çeşitlendiği bölüme «gelişme (düğüm)» denir. | ✓ | |
| Tamamı büyük harflerle yazılmayan başlıklarda bulunan «ile, ve, veya, ya da» bağlaçları daima büyük harfle başlar. | ✓ | |
| Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa kullanılan «de / da» bağlaçtır ve kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır. | ✓ | |
| Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak işareti (" ") içine alınır. | ✓ |
Görseldeki «Her Yüreğe Nakış Gerek» dizelerinde geçen «yüreğe nakış işlemek» sözünün derin anlamı hangisidir?
- AKumaş üzerine renkli ipliklerle çiçek deseni dikmek
- Bİnsan kalbini sevgi, şefkat, sabır ve güzel ahlakla süslemek
- CTerzi dükkânında elbiselerin söküklerini onarmak
- DDuvarlara yağlı boya tablolar asmak
Görseldeki geçiş ve bağlantı ifadelerini cümleye kattıkları işlev ve örneklerle tabloda tamamlayınız.
| Bağlantı İfadesi Grubu | Kullanılan İfadeler | Cümledeki İşlevi |
|---|---|---|
| Yön Değiştiren İfadeler | ama, fakat, lakin, ancak, oysa | Olumludan olumsuza veya zıt |
| Destekleyen / Açıklayanlar | çünkü, yani, özellikle, başka bir deyişle | Gerekçe sunar veya düşünceyi daha |
| Özetleyen / Sonuç Bildirenler | kısacası, özetle, sonuç olarak | Anlatılanları toparlayarak ana |
İçinde «ama» veya «çünkü» geçiş ifadesi bulunan, empati ve nezaket konulu iki cümlelik kısa bir paragraf yazınız.
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun geçiş ve bağlantı ifadeleriyle tamamlayınız.
- Dışarıda lapa lapa kar yağıyordu ama çocukların içini sıcacık bir yardımlaşma sevinci kaplamıştı.
- Arkadaşlarımızı dikkatle dinlemeliyiz çünkü empati kurmanın ilk adımı karşımızdakini anlamaktır.
- Sevgi, saygı ve sabır insanı olgunlaştırır; kısacası güzel duygular yüreğimizin en değerli hazinesidir.
Görseldeki kısa öykü parçasında aşağıdaki hikâye unsurlarından hangisine yer verilmemiştir?
- AOlay örgüsü (Yaşlı çınarın altında fidan dikilmesi)
- BŞahıs kadrosu (Elif ve dedesi)
- CYer / Mekân (Köy meydanındaki çınar altı)
- DZaman (Olayın gerçekleştiği mevsim veya gün)
Görseldeki cümlede yay ayraçlarla ( ) gösterilen dört yere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
İpuçlarındaki Türkçe kavramlarını yazarak numaralı harflerle temamızın ana kavramını (şifreyi) bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: DUYGU
Görseldeki cümlelerin hangisinde «de / da» veya «ki» yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?
- AYüreğindeki sevgiyi arkadaşlarıyla da paylaştı.
- BOkuldaki şiir dinletisinde hepimiz çok duygulandık.
- CBahçede ki çiçekleri sulamayı sakın unutma.
- DAnladım ki tatlı dil her kapıyı açan bir anahtardır.
Görseldeki karışık verilen cümleleri metnin «Giriş - Gelişme - Sonuç» akışına göre 1'den 4'e kadar sıralayınız.
- 44. Zil çaldığında sınıfa kol kola girdiler; küçük bir tebessüm yeni bir dostluğun kapısını açmıştı.
- 33. Teneffüs boyunca ikisi de sevdikleri kitaplardan söz edince aralarındaki yabancılık kısa sürede dağıldı.
- 22. Önce çekingen duran arkadaşına gülümseyerek adını sordu ve resim defterindeki çizimleri birlikte incelediler.
- 11. Sonbahar sabahında Kerem, okul bahçesindeki bankta tek başına oturan yeni öğrencinin yanına yaklaştı.
Görseldeki metin inceleme sorularından hangisi metnin «derin anlamını» ve okuyucuda uyandırdığı çıkarımı ölçmeye yöneliktir?
- AŞiirde hangi ustanın adından söz edilmektedir?
- BMetindeki olay hangi mevsimde geçmektedir?
- CŞairin «her yüreğe nakış gerek» diyerek topluma vermek istediği asıl ileti nedir?
- DMetinde kaç tane geçiş ve bağlantı ifadesi kullanılmıştır?