Ülkemizin Doğal ve Beşerî Çevre Özellikleri Arasındaki İlişki ve 2. Öğrenme Alanı Değerlendirmesi
SB.6.2.2.a: Tarım, hayvancılık ve sanayi faaliyetlerinin iklim, yer şekilleri ve ham maddeyle ilişkisini çözümleyebilme · SB.6.2.2.b: Ulaşım ağlarının, turizm çeşitlerinin, yerleşme dokusunun ve konut tiplerinin doğal çevreyle etkileşimini açıklayabilme · SB.6.2.1-2: Evimiz Dünya öğrenme alanındaki coğrafi konum, iklim ve sürdürülebilir çevre bilinci konularını değerlendirebilme
- İklim ve yer şekilleri üretimi yönlendirir: Doğu Karadeniz’de çay-fındık; Akdeniz’de seracılık-turunçgil; İç Anadolu’da tahıl ve küçükbaş (bozkır); Erzurum-Kars’ta ise gür çayırlara bağlı büyükbaş mera hayvancılığı yapılır.
- Sanayi tesisleri ham maddeye ve ulaşıma yakın kurulur (Konya’da un, Adana’da dokuma, Zonguldak’ta demir-çelik). Dağlarımız doğu-batı uzandığı için kuzey-güney ulaşımı geçit (Gülek, Sertavul) ve tünellerle (Ovit, Zigana) sağlanır.
- Engebeli ve sulak Karadeniz kırsalında «dağınık yerleşme ve ahşap evler»; düz ve kurak İç Anadolu kırsalında «toplu yerleşme ve kerpiç evler»; Akdeniz, Kapadokya ve Mardin çevresinde ise «taş evler» yaygındır.
Sol sütundaki ekonomik faaliyetleri sağ sütundaki ilişkili oldukları doğal çevre özellikleriyle eşleştiriniz.
Görseldeki «Sanayi ve Ham Madde» panosunu inceleyerek tablodaki eksik kaynak ve sanayi kolu hücrelerini tamamlayınız. İlk satır örnektir.
| Şehir · Bölge | Doğal / Tarımsal Kaynak | Gelişen Sanayi Kolu |
|---|---|---|
| 1. Konya ve Ankara | Buğday ve tahıl üretimi | Un, makarna ve bisküvi sanayisi |
| 2. Adana ve Denizli | Pamuk üretimi | Pamuklu dokuma sanayisi |
| 3. Zonguldak ve Karabük | Taş kömürü kaynağı | Demir-çelik sanayisi |
| 4. Batı Karadeniz | Gür orman varlığı | Kereste ve kâğıt sanayisi |
Görseldeki «Nüfus Dağılışı Kartı»nı inceleyerek Çukurova ve Marmara kıyılarının yoğun nüfuslu, Hakkâri çevresinin ise seyrek nüfuslu
Görseldeki dört kırsal yerleşme kartından hangisinde doğal çevre ile konut malzemesi eşleştirmesi doğrudur?
- A1. Kart: Doğu Karadeniz → Engebe ve orman → Dağınık ve ahşap ev
- B2. Kart: İç Anadolu → Gür orman ve bol su → Dağınık ve ahşap ev
- C3. Kart: Antalya ve Mardin → Bozkır örtüsü → Dağınık ve kerpiç ev
- D4. Kart: Güneydoğu Anadolu → Bol yağış → Dağınık ve ahşap ev
Doğal ve beşerî çevre etkileşimiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Akdeniz kıyılarında kış mevsiminin ılık ve güneşli geçmesi seracılık faaliyetini geliştirmiştir. | ✓ | |
| Türkiye’de dağlar kuzey-güney yönünde uzandığı için doğu-batı ulaşımı çok zordur. | ✓ | |
| Büyük kentlerin çevresinde kümes ve besi hayvancılığı tüketici nüfusa yakınlık nedeniyle yaygındır. | ✓ | |
| GAP ile sulama imkânlarının başlaması sonucunda bölgede pamuk ve mısır üretimi sona ermiştir. | ✓ | |
| Doğu Karadeniz’de düz arazi azlığı nedeniyle Ordu-Giresun Havalimanı deniz doldurularak yapılmıştır. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun coğrafi kavramlarla tamamlayınız.
- Arazinin düz ve su kaynaklarının az olduğu İç Anadolu kırsalında toplu yerleşme görülür.
- Doğu Karadeniz’de kıyı-iç kesim ulaşımını kolaylaştırmak için Ovit ve Zigana tünelleri açılmıştır.
- Dut ağacının yetiştiği Bursa ve Diyarbakır çevresinde geleneksel olarak ipek böcekçiliği yapılır.
- Doğal kaynakları gelecek kuşakların hakkını koruyarak kullanma anlayışına sürdürülebilirlik denir.
Görseldeki «Coğrafi Konum Panosu»nda verilen özelliklerden hangisi Türkiye’nin mutlak konumunun doğrudan sonucudur?
- AAsya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı kavşakta bulunması
- B36°–42° Kuzey paralelleri arasında orta kuşakta yer aldığı için dört mevsimin yaşanması
- CBatıdan doğuya doğru gidildikçe ortalama yükseltinin artması ve sıcaklığın düşmesi
- Dİstanbul ve Çanakkale boğazlarıyla Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan su yoluna sahip olması
Görseldeki dört mühendislik projesi kartından hangisinin temel amacı kurak ovaları Fırat ve Dicle sularıyla buluşturarak
- AA Kartı: İstanbul ve Çanakkale Boğazları üzerindeki köprüler
- BB Kartı: Doğu Karadeniz’deki Yeni Zigana ve Ovit kara yolu tünelleri
- CC Kartı: GAP kapsamındaki Atatürk Barajı ve Harran sulama kanalları
- DD Kartı: Deniz doldurularak inşa edilen Rize-Artvin Havalimanı
Görseldeki «Sürdürülebilir Çevre İlkeleri» panosuna göre aşağıdaki uygulamalardan hangisi doğal dengeye zarar verir?
- AFabrikaların verimli ovalar yerine tarıma elverişsiz yamaçlara kurulması
- BGüneş, rüzgâr ve jeotermal gibi yenilenebilir temiz enerjilerin kullanılması
- CSanayi tesislerinin bacalarına filtre takılması ve atık suların arıtılması
- DVerimli Çukurova tarım topraklarının betonlaştırılarak imara açılması
Görselde verilen «Tarladan Tüketiciye Pamuklu Dokuma Süreci» basamaklarını üretim zincirine göre 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 2Hasat edilen pamuğun kara yoluyla Adana ve Denizli’deki dokuma fabrikalarına taşınması
- 4Üretilen giyim ürünlerinin mağazalara ve limanlarla dış pazarlara ulaştırılması
- 3Fabrikalarda işlenen pamuğun kumaş ve hazır giyim ürünlerine dönüştürülmesi
- 1Yaz sıcaklığı ve sulamanın elverişli olduğu Çukurova ve Şanlıurfa’da pamuk yetiştirilmesi
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle “ürünlerin ve konut tipinin dağılışını belirleyen atmosfer koşulu” kavramını bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: İKLİM
Görseldeki «Ulaşım ve Dağların Uzanışı» şemasını inceleyerek ülkemizde doğu-batı ulaşımının kolay, kuzey-güney ulaşımının ise geçit ve tünellere