Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri
SB.6.1.3. Toplumsal hayatta karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm önerilerini müzakere edebilme
- Toplumsal sorun: toplumun büyük kesimini etkiler ve çözümü toplu hareket gerektirir; bireysel durumlar bu iki ölçütü karşılamaz.
- Atalarımız vakıflarla sorunlara çare aramıştır: bulaşıcı hastalıklar (Sivas, 1321), israf (İstanbul, 1613), afet sonrası onarım (İstanbul, 1549).
- Doğal afetler, çevre kirliliği, göç, salgın hastalıklar ve gıda israfı günümüzün toplumsal sorunlarındandır.
- Çözüm önerisi özgün, uygulanabilir, sürdürülebilir olmalı ve toplumsal fayda sağlamalıdır; duyarlı ve sorumlu kişi sorunlara ilgisiz kalmaz.
Görseldeki kartlarda dört durum verilmiştir. Toplumsal sorun ölçütlerine göre hangi kartlardaki durumlar toplumsal sorundur?
- AA ve C
- BA ve B
- CB ve D
- DC ve D
Görseldeki vakfiye kartlarından yararlanarak her vakfın hangi toplumsal soruna yöneldiğini tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Vakıf | Kuruluş | Yöneldiği sorun |
|---|---|---|
| Bulaşıcı Hastalıkları Tedavi Vakfı | Sivas, 1321 | bulaşıcı hastalıklar |
| İsrafı Önleyen Vakıf | İstanbul, 1613 | israf |
| Afet Sonrası Bakım ve Onarım Yapan Vakıf | İstanbul, 1549 | afet sonrası onarım |
Görselde su baskınında yuvası su altında kalan ateş karıncalarının oluşturduğu sal görülmektedir. Karıncaların bu davranışı, toplumsal sorunlarla baş etme bakımından insanlara ne öğretir?
Görselde Karadeniz Teknik Üniversitesinde geliştirilen TOYTOS sisteminin çalışma biçimi gösterilmiştir. Bu sistem, toplumsal sorunlarla mücadelede hangi yaklaşıma örnektir?
- ASorun ortaya çıktıktan sonra zararı onarmak
- BSorunu önceden tahmin edip erken uyarıyla önlemek
- CSorunun çözümünü yalnız bireylere bırakmak
- DSorunun çözümünü başka kurumlara devretmek
Toplumsal sorunlarla ilgili ifadelerden doğru olanların D, yanlış olanların Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Toplumsal sorunun ölçütlerinden biri, çözümünün toplu hareket gerektirmesidir. | ✓ | |
| Doğaya atılan plastikler yalnız görüntü kirliliği oluşturur, deniz canlılarına zarar vermez. | ✓ | |
| Dünya Gıda Günü her yıl 16 Ekim’dir. | ✓ | |
| Bir çözüm önerisinin özgün olması yeterlidir; uygulanabilir olması gerekmez. | ✓ | |
| Plastik, cam, kâğıt ve metal atıkları ayrı biriktirmek çevre kirliliğini önlemeye katkı sağlar. | ✓ |
Görseldeki grafik, doğduğu ülkeden başka bir ülkede yaşayanların dünya genelindeki sayısını göstermektedir. Bu sayının 100 milyonu aştığı ilk yıl hangisidir? 1990 ile 2010 arasındaki artış kaç milyondur?
Görseldeki grafik 2024 verilerine göre dört ülkede evlerde bir yılda israf edilen gıda miktarını göstermektedir. Grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AHindistan’daki israf, ABD’dekinin üç katından fazladır.
- BBrezilya’daki israf ABD’dekinden fazladır.
- CÇin’deki israf, Hindistan’dakinin tam iki katıdır.
- DDört ülkede israf edilen miktarlar birbirine yakındır.
“Çözüm Köşesi” çalışmasının adımlarını 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 1Gruplar kurulur; seçilen toplumsal sorunun nedenleri listelenir.
- 4Önerilerin güçlü ve zayıf yönleri geri bildirilir; öneri düzenlenip paylaşılır.
- 2Neden listeleri sınıfla paylaşılır; benzerlikler ve farklılıklar tabloya işlenir.
- 3Özgün, uygulanabilir ve sürdürülebilir çözüm önerileri geliştirilir.
Her olayın hangi toplumsal sorun türüne örnek olduğunu tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Olay | Sorun türü |
|---|---|
| Rize ve Artvin’de sel ve heyelan olması | doğal afet |
| Plastik atıkların Karadeniz’de birikmesi | çevre kirliliği |
| 2024’te 2,6 milyondan fazla kişinin il değiştirmesi | göç |
| Her gün yaklaşık 12 milyon ekmeğin çöpe gitmesi | gıda israfı |
| Kovid-19’un dünyada 7 milyon can alması | salgın hastalık |
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kelimelerle doldurunuz. Bir kelime artacaktır.
- Uluslararası Göçmenler Günü 18 Aralık tarihine denk gelir.
- Türkiye’de her gün yaklaşık 12 milyon ekmek çöpe gider.
- Kara vebanın ticaret yollarıyla, özellikle İpek Yolu’yla yayıldığı sanılmaktadır.
- Yabancı maddelerin havaya, suya ve toprağa karışıp çevrenin niteliğini bozmasına çevre kirliliği denir.
Görseldeki kartta bir grubun okuldaki atık sorununa çözüm önerisi yazılıdır. Öneriyi dört ölçüte göre değerlendiriniz; zayıf bulduğunuz bir yönünü ve bunu iyileştirecek bir düzenlemeyi yazınız.
İpuçlarına uyan kelimeleri kutulara yazınız. Turuncu kutulardaki harfler, atalarımızın toplumsal sorunlara çare için kurduğu kurumun adını verir.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: VAKIF
Soldaki kavramların açıklamalarını sağdaki listeden bulunuz; harfleri kutulara yazınız.
Rize ve Artvin’deki selde köy yolları kapanmış; mahsur kalan turistler helikopterle tahliye edilmiş, altyapı hasarları ekiplerce giderilmiş ve tarım arazilerinde hasar tespiti yapılmıştır. Bu çalışmalar, toplumsal sorunun hangi ölçütünü gösterir?
- AToplumun yalnız küçük bir kesimini etkilemesini
- BÇözümünün toplu hareket etmeyi gerektirmesini
- CBireysel çabayla çözülebilecek bir durum olmasını
- DZamanla kendiliğinden ortadan kalkmasını