Bir Kelime Seyyahı: Kaşgarlı Mahmut, Akıcı Okuma ve Virgül
T.O.6.2. Akıcı okuyabilme · T.O.6.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme · T.K.6.2. Konuşmada yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme · T.Y.6.18. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme
- Kaşgarlı Mahmut, Türk boylarını gezerek Türkçenin ilk sözlüğü Dîvânu Lugâti't-Türk'ü yazmıştır. Akıcı okumak için dik ve rahat oturur, mesafeyi ayarlar, mırıldanmadan okuruz.
- Nefes çalışmaları ve tekerlemeler düzgün konuşmamıza yardımcı olur. Virgül; art arda cümlelerin arasında, cevap kelimelerinden sonra ve "o, bu" gibi öznelerden sonra kullanılır.
Görselde bir öğrencinin Dîvânu Lugâti't-Türk için hazırladığı bilgi kartı verilmiştir. Karttaki numaralı bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A1. bilgi
- B2. bilgi
- C3. bilgi
- D4. bilgi
Küçük Mahmut, arkadaşlarıyla oynadığı "tepük" oyununun adının nereden geldiğini merak etmiştir. Mahmut hangi sonuca ulaşmıştır? Kelimelere duyduğu bu merak, onu ileride nasıl biri yapmıştır?
Görselde akıcı okumaya yardımcı olan göz uygulamaları verilmiştir. Bu uygulamalarla ilgili hangisi doğrudur?
- AHer hareket 15 saniye sürdürülür.
- BGözlerle birlikte baş da hareket eder.
- CGözlerle yalnız düz çizgiler çizilir.
- DUygulamalar yalnız okurken yapılır.
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki sözcüklerle doldurunuz. Bir sözcük artacaktır.
- Anlamını bilmediğimiz kelimenin anlamını önce kelimenin geçtiği cümleden ve kelimedeki ipuçlarından tahmin ederiz.
- Tahminimizi TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten, öğretmenimizden ya da aile büyüklerimizden yardım alarak kontrol ederiz.
- "Seyyah" kelimesi yerine "gezmen" ya da "gezgin" kelimesini de kullanabiliriz.
Soldaki kelimeleri sağdaki anlamlarıyla eşleştiriniz. Harfleri kutulara yazınız.
Görselde bir yapının kuşbakışı çizimi verilmiştir. Bu yapının harflerle gösterilen bölümlerinden hangisi avludur?
- AA bölümü
- BB bölümü
- CC bölümü
- DD bölümü
Görseldeki hikâyeyi okurken 1 numaralı durakta durdunuz. Hikâyenin devamında neler olabileceğini tahmin ediniz ve tahmininizin gerekçesini yazınız.
Görseldeki nefes çalışmaları hayal gücüyle yapılır. Her çalışmada nefesin nasıl alınıp verildiğini tabloya yazınız.
| Çalışma | Nefes nasıl alınır, nasıl verilir? |
|---|---|
| A | Burundan üç kez hızla alınır, uzunca verilir. |
| B | Derin alınır; verirken f, m ya da s sesi çıkarılır. |
| C | Burundan derin alınıp karın şişirilir, ağızdan verilir. |
Görseldeki notlarda virgülün hangi görevde kullanıldığını tabloya yazınız.
| Not | Virgülün görevi |
|---|---|
| 1 | Cümle başındaki cevap kelimesinden sonra |
| 2 | Art arda sıralanan cümlelerin arasında |
| 3 | Anlam karışmasın diye özneden (bu) sonra |
Doğru olan ifadelerin yanındaki D kutusunu, yanlış olanların yanındaki Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Akıcı okumak için kitabı gözümüze olabildiğince yaklaştırırız. | ✓ | |
| Okurken mırıldanmadan ve fısıldamadan okuruz. | ✓ | |
| Okurken dik ve rahat otururuz. | ✓ | |
| Nefes çalışmasını bir şey yiyip içerken de yapabiliriz. | ✓ | |
| Nefes çalışmasında başımız dönerse öğretmenimize haber veririz. | ✓ |
Görseldeki tekerlemeyi yüksek sesle söyleyeceksiniz. Tekerlemeyi tek solukta bitirmeye çalışmadan nerelerde soluk alacağınızı yazınız. Çalışırken hız ile doğruluktan hangisine önce özen gösterirsiniz?
Görseldeki iki cümle arasındaki tek fark bir virgüldür. İki cümlenin anlamı arasındaki farkı açıklayınız.