Rafadan Tayfa - İstiklâl Marşı (Dinleme/İzleme): Millî Değerler, Görsel-İşitsel Unsurları Yorumlama, İsim Tamlamaları ve Zamirler
T.D.6.2-8: «Rafadan Tayfa - İstiklâl Marşı» çoklu ortam içeriğindeki görsel ve işitsel unsurlardan hareketle millî değerlere ilişkin çıkarım yapabilme · T.O.6.5-23: Bağlamdan söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme, içerik içi karşılaştırma yapabilme ve kronolojik akışla özetleyebilme · T.Y.6.21: İsim tamlamalarının (belirtili, belirtisiz, zincirleme) ve zamirlerin (kişi, işaret, belgisiz, soru, iyelik ve ilgi zamiri) işlevlerini çözümleyebilme
- Mehmet Âkif Ersoy, para ödülü konulduğu için yarışmaya başta katılmamış; Taceddin Dergâhı’nda yazdığı ve 12 Mart 1921’de kabul edilen İstiklâl Marşı’nı «Kahraman Ordumuza» ithaf ederek ödülü Darülmesai’ye bağışlamıştır.
- İsim tamlamalarında birinci isim tamlayan (-ın/-in), ikinci isim tamlanandır (-ı/-i/-sı): İkisi de ek alırsa «belirtili» (bayrağın gölgesi), ilk isim eksizse «belirtisiz» (vatan sevgisi), en az üç isim bağlanırsa «zincirleme» (İstiklâl Marşı’nın kabul günü) olur.
- İsmin yerini tutan sözcük hâlindeki zamirler: Kişi (ben, sen, o, biz, siz, onlar, kendi), İşaret (bu, şu, o, burası), Belgisiz (herkes, kimse, bazıları, hepsi) ve Soru (kim, ne, hangisi) zamirleridir; ek hâlindeki zamirler ise iyelik ekleri ve ilgi zamiridir (-ki: seninki, bizimki).
Sol sütundaki cümlelerde koyu yazılan söz öbeklerini veya zamirleri sağ sütundaki dil bilgisi türleriyle eşleştiriniz.
Görseldeki dört tamlama kartından hangisinde en az üç ismin birbirine aitlik ilgisiyle bağlanmasıyla oluşan bir
- A1. Kart: Türk milletinin bağımsızlık coşkusu (Dört isim iç içe)
- B2. Kart: Şanlı bayrağın al rengi (Araya sıfat girmiş belirtili tamlama)
- C3. Kart: Kahraman ordunun büyük zaferi (Sıfatlarla nitelenmiş belirtili tamlama)
- D4. Kart: Soğuk kış gecesinin sessizliği (Sıfat tamlamasıyla kurulmuş tamlama)
Görseldeki iki cümlede yer alan «mahalledeki tören» ve «bizimki başladı» ifadelerindeki «-ki» eklerinin görev farkını yazınız.
Görseldeki zamir çözümleme kartlarını inceleyerek tablodaki eksik zamir türü ve görev açıklaması hücrelerini tamamlayınız. İlk satır örnektir.
| Cümle ve Zamir | Zamir Türü | Cümledeki Görevi |
|---|---|---|
| 1. Ben ve o, şiiri ezberledik. | Kişi (Şahıs) Zamiri | İnsan isimlerinin yerini tutmuştur |
| 2. Bunu kütüphaneden dün aldım. | İşaret Zamiri | Cansız nesnenin yerini işaretle tutmuştur |
| 3. Bazıları sahne dekorunu hazırladı. | Belgisiz Zamir | Kişilerin yerini belirsizce tutmuştur |
| 4. Yarışmada birinci kim oldu? | Soru Zamiri | İsmin yerini soru yoluyla tutmuştur |
İstiklâl Marşı’nın yazılış süreci, isim tamlamaları ve zamirlerle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Mehmet Âkif Ersoy, İstiklâl Marşı’nı Türk milletine mal ettiği için kendi şiir kitabı olan Safahat’a almamıştır. | ✓ | |
| Belirtisiz isim tamlamasında tamlayan ile tamlanan arasına birden fazla niteleme sıfatı girebilir. | ✓ | |
| «Kendi» sözcüğü kişi zamirleri içinde yer alır ve cümleye pekiştirme anlamı katan dönüşlülük zamiridir. | ✓ | |
| «Bu şiir hepimizi duygulandırdı.» cümlesindeki «bu» sözcüğü ismin önüne geldiği için işaret zamiridir. | ✓ | |
| Çoklu ortam içeriklerinde karakterlerin ses tonu, vurgusu ve yüz ifadeleri örtük duyguları anlamamızı sağlar. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Mehmet Âkif Ersoy, İstiklâl Marşı’mızı Ankara’daki Taceddin Dergâhı’nda kaleme almıştır.
- İsim tamlamalarında ilgi eki (-ın, -in) alan birinci unsura tamlayan adı verilir.
- İsimlere eklenerek varlığın kime ait olduğunu bildiren eklere iyelik zamiri denir.
- Metinde geçen «istiklâl» kelimesi milletimizin hiçbir güce boyun eğmeden bağımsız yaşaması demektir.
Görseldeki «O Sözcüğünün Görevleri» panosunda yer alan üç cümledeki «o» sözcüklerinin türleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
- AI. İşaret Sıfatı — II. Kişi Zamiri — III. İşaret Zamiri
- BI. Kişi Zamiri — II. İşaret Zamiri — III. İşaret Sıfatı
- CI. İşaret Zamiri — II. Kişi Zamiri — III. Belgisiz Zamir
- DI. Kişi Zamiri — II. İşaret Sıfatı — III. İşaret Zamiri
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle “isim olmadıkları hâlde cümlede isimlerin yerini tutan sözcük
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ZAMİR
Görseldeki «vatan toprağı» ve «vatanın toprağı» tamlamalarını tamlayan ve tamlanan ekleri bakımından karşılaştırarak türlerini açıklayınız.
Görseldeki «Rafadan Tayfa - İstiklâl Marşı» bilgi kartlarına göre Mehmet Âkif Ersoy hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- AYarışmaya para ödülü konulduğu için başlangıçta şiir göndermeyi kabul etmemiştir.
- BHamdullah Suphi Bey’in mektubu ve ısrarı üzerine vatan aşkıyla marşı yazmıştır.
- CKazandığı 500 liralık para ödülünü kendi kişisel ihtiyaçları için harcamıştır.
- DŞiirini cephede vatan için çarpışan Kahraman Ordumuza armağan (ithaf) etmiştir.
Görselde verilen İstiklâl Marşı’mızın yazılış ve kabul sürecindeki tarihî olayları kronolojik akışa göre 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 1Maarif Vekâletinin (Millî Eğitim Bakanlığının) millî bir marş yazılması için yarışma başlatması
- 2Mehmet Âkif Ersoy’un ödül almama şartıyla Taceddin Dergâhı’nda İstiklâl Marşı’nı kaleme alması
- 4Mehmet Âkif’in verilen ödülü şehit ailelerine destek olan Darülmesai kurumuna bağışlaması
- 3Hamdullah Suphi Bey’in kürsüde okuduğu şiirin 12 Mart 1921’de TBMM’de coşkuyla millî marş kabul edilmesi
Görseldeki «Çoklu Ortam (Dinleme/İzleme) Analiz Panosu»na göre izlenen filmde kahramanların İstiklâl Marşı okunurken ses tonlarının gürleşmesi ve fonda coşkulu bir müziğin yükselmesi
- ABağımsızlığa ve al bayrağımıza duyulan derin vatanseverlik coşkusunu
- BŞehitlerimizin ve gazilerimizin fedakârlıklarına duyulan minnet ve saygıyı
- CMilletçe zorluklar karşısında tek yürek olma ve birlik-beraberlik heyecanını
- DTarihî değerlere karşı ilgisiz kalma ve sorumluluklardan kaçınma isteğini