«1071'den 1922'ye Tek Millet İki Zafer» (Dinleme/İzleme Metni): Dinleme Stratejileri, Metinler Arası Karşılaştırma ve Tema Değerlendirmesi (T.D.6.2 / T.O.6.11)
«1071'den 1922'ye Tek Millet İki Zafer» dinleme/izleme metninde strateji seçimini yönetir; başlık ve görsellerden hareketle tahminde bulunur, örtük ve doğrudan mesajları belirler (T.D.6.2 / T.D.6.7). · Dinlediği/izlediği ve okuduğu metinlerde metin içi ve metinler arası karşılaştırma yapar; bilgileri ölçütlere göre sınıflandırır ve kronolojik akışa uygun özetler (T.D.6.9 / T.O.6.23). · Bağımsızlık Yolu teması kapsamında öznel ve nesnel yargıları, sözcük türlerini (isim, sıfat, zamir), tamlamaları ve yazım-noktalama kurallarını doğru uygular (T.Y.6.21).
- «1071’den 1922’ye Tek Millet İki Zafer» metninde 26 Ağustos 1071 Malazgirt Zaferi (Sultan Alparslan — Yurt Açan Zafer) ile 26–30 Ağustos 1922 Büyük Taarruz (Gazi Mustafa Kemal Atatürk — Yurt Kurtaran Zafer) karşılaştırılır.
- Metni özetlerken önce metin çözümlenir, önemli bilgiler ikincil ayrıntılardan ayrıştırılır ve kronolojik/düşünce akışına göre kendi cümlelerimizle kısaltılır.
Sol sütundaki tamlama ve dil bilgisi örneklerini sağ sütundaki türleriyle eşleştiriniz.
Görseldeki «1071 Malazgirt ve 1922 Büyük Taarruz Karşılaştırma Şeması»na göre her iki zaferin ortak noktası aşağıdakilerden hangisidir?
- AHer ikisinin de aynı yüzyılda ve aynı komutanla kazanılması
- B26 Ağustos’ta başlayıp Anadolu’nun Türk yurdu olduğunu kanıtlaması
- CHer ikisinin de deniz savaşı olarak gerçekleşmesi
- DHer ikisinin de kış mevsiminde Doğu Anadolu’da yapılması
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun Türkçe kavramlarıyla tamamlayınız.
- Tarihte Sultan Alparslan’ın kazandığı 1071 Malazgirt Zaferi «Yurt Açan Zafer» olarak adlandırılır.
- İki farklı metni (örneğin bir çizgi film ile bir belgeseli) konu ve ileti yönünden kıyaslamaya metinler arası karşılaştırma denir.
- İsimlerin yerini tutan «ben, sen, o, biz, bu, şu, kendi, herkes» gibi sözcüklere zamir (adıl) denir.
Görseldeki cümlelerde altı çizili tamlamaların türünü ve cümlenin kanıtlanabilirlik açısından özelliğini (Nesnel / Öznel)
| Örnek Cümle ve Tamlama | Tamlamanın Türü | Anlatım (Nesnel / Öznel) |
|---|---|---|
| 1. Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922 sabahı başladı. (Ağustos sabahı) | Belirtisiz isim tamlaması | Nesnel yargı |
| 2. Ordumuzun kararlılığı tarihe altın harflerle yazıldı. (Ordumuzun kararlılığı) | Belirtili isim tamlaması | Öznel yargı |
| 3. Malazgirt Zaferi’nin yıl dönümü törenle kutlandı. (Malazgirt Zaferi’nin yıl dönümü) | Zincirleme isim tamlaması | Nesnel yargı |
| 4. Kahraman Mehmetçik vatanı canı pahasına korudu. (Kahraman Mehmetçik) | Sıfat tamlaması | Öznel yargı |
Dinleme stratejileri, özetleme ve yazım kurallarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| İki tarihsel olayı karşılaştıran bir metni dinlerken «not alma» ve «karşılaştırma tablosu / Venn şeması» stratejisini kullanmak anlamayı kolaylaştırır. | ✓ | |
| Bir metni özetlerken metindeki tüm örnekleri ve cümleleri hiçbir değişiklik yapmadan olduğu gibi kopyalamalıyız. | ✓ | |
| «26 Ağustos 1071 Cuma günü» ifadesinde belirli bir tarih olduğu için ay ve gün adları büyük harfle yazılır. | ✓ | |
| «Önümüzdeki ağustos ayında köye gideceğiz.» cümlesinde «ağustos» sözcüğü büyük harfle başlamalıdır. | ✓ |
Görseldeki yazım denetim kartlarında numaralanmış cümlelerin hangisinde tarihlerin veya tarihî olayların yazımında yanlışlık yapılmıştır?
- A1. Kart: Büyük Taarruz’un 104. yıl dönümünü gururla kutladık.
- B2. Kart: Sultan Alparslan 26 ağustos 1071’de zafer kazandı.
- C3. Kart: Kurtuluş Savaşı’nda Türk milleti topyekûn mücadele etti.
- D4. Kart: Okulumuz her yıl eylül ayında şenlik düzenler.
Görseldeki «Metinler Arası Karşılaştırma Tablosu»na göre «Rafadan Tayfa: İstiklâl Marşı» ile «1071’den 1922’ye Tek Millet İki Zafer»
- AHer ikisinin de kurgusal çizgi film (animasyon) türünde olması
- BVatan sevgisi, bağımsızlık ruhu ve millî birliği işlemesi
- CHer ikisinin de yalnızca 1071 Malazgirt Savaşı’nı anlatması
- DHer ikisinin de bilimsel deney raporu olarak yazılması
Görseldeki «Yapılandırılmış Özetleme Süreci (T.O.6.23)» basamaklarını doğru uygulama sırasına göre 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 44. Adım: Düzenlenen bilgileri anlam bütünlüğünü koruyarak kendi cümlelerimizle özetlemek
- 33. Adım: Seçilen önemli bilgileri kronolojik sıraya ve düşünce akışına göre düzenlemek
- 22. Adım: Ana düşünceyi destekleyen önemli bilgileri ikincil (önemsiz) ayrıntılardan ayrıştırmak
- 11. Adım: Dinlenen veya okunan metindeki tüm bilgileri dikkatlice çözümlemek
Görseldeki cümlede («O, Türk ordusunun sarsılmaz iradesini bütün dünyaya gösterdi.») yer alan zamiri, sıfat tamlamasını ve belirtili
Görseldeki dört cümleden hangisinde hem «belirtili isim tamlaması» hem de «sıfat tamlaması» bir arada kullanılmıştır?
- A1. Cümle: Askerler sabah erkenden cepheye doğru yürüdü.
- B2. Cümle: Zaferin coşkusu bütün şehirlerde hissedildi.
- C3. Cümle: Milletin sarsılmaz azmi bu büyük zaferi kazandırdı.
- D4. Cümle: Onlar vatan için gece gündüz çalıştılar.
İpuçlarındaki Türkçe ve tema kavramlarını kutulara yazınız. Numaralı harflerle «büyük emek ve fedakârlıkla kazanılan tarihsel
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ZAFER
Görseldeki «1071 Yurt Açan Zafer — 1922 Yurt Kurtaran Zafer» afişini inceleyerek bu iki tarihsel zafer arasındaki bağı kendi