«1071'den 1922'ye Tek Millet İki Zafer» (Dinleme/İzleme Metni): Dinleme Stratejileri, Metinler Arası Karşılaştırma ve Tema Değerlendirmesi (T.D.6.2 / T.O.6.11)

Örnekler

1. Örnek 1«1071'den 1922'ye Tek Millet İki Zafer» dinleme/izleme metninde vurgulanan «Tek Millet İki Zafer» ifadesinin ilettiği derin anlam (örtük mesaj) nedir?

   Cevabı göster

   Bu ifade, 26 Ağustos 1071 Malazgirt Zaferi ile Anadolu'yu yurt edinen iradenin ve 26–30 Ağustos 1922 Büyük Taarruz ile Anadolu'yu işgalden kurtaran iradenin aynı millete ait olduğunu vurgular. Aradan sekiz buçuk asır geçmesine rağmen Türk milletinin bağımsızlık tutkusu, vatan sevgisi ve birlik ruhu değişmemiştir.

2. Örnek 2Tarihimizdeki 1071 Malazgirt Zaferi ile 1922 Büyük Taarruz'u «komutan, başlangıç tarihi ve tarihsel sonuç» ölçütlerine göre karşılaştırınız.

   Cevabı göster

   Her iki zafer de 26 Ağustos sabahı başlamıştır. 1071 Malazgirt Zaferi'nde Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan komuta etmiş ve Anadolu'nun kapıları Türklere açılmıştır (Yurt Açan Zafer). 1922 Büyük Taarruz'da ise Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Atatürk komuta etmiş ve Anadolu işgalden kurtarılarak ebedî Türk yurdu olarak tescillenmiştir (Yurt Kurtaran Zafer).

3. Örnek 3Bir dinleme veya okuma metnini özetlerken (T.O.6.23 / T.D.6.21) sırasıyla hangi üç temel basamağı uygulamamız gerekir?

   Cevabı göster

   Birinci basamak olarak metinde sunulan bilgiler çözümlenir. İkinci basamakta ana düşünceyi taşıyan «önemli bilgiler» ile ikincil ayrıntı ve tekrar niteliğindeki «önemsiz bilgiler» sınıflandırılarak ayrılır. Üçüncü basamakta ise seçilen önemli bilgiler kronolojik akışa veya düşünce akışına uygun olarak kendi cümlelerimizle ifade edilir.

4. Örnek 4«Aziz milletimizin bağımsızlık meşalesi, sarsılmaz bir inançla Anadolu topraklarında yanmaya devam ediyor.» cümlesindeki isim ve sıfat tamlamalarını bularak türlerini yazınız.

   Cevabı göster

   Sıfat tamlamaları: «Aziz milletimiz» (niteleme sıfatı + isim) ve «sarsılmaz bir inanç» (niteleme ve belgisiz sıfat + isim). İsim tamlamaları: «milletimizin bağımsızlık meşalesi» (zincirleme isim tamlaması) ve «Anadolu toprakları» (belirtisiz isim tamlaması).

5. Örnek 5«1071'den 1922'ye Tek Millet İki Zafer» metni ile «Rafadan Tayfa - İstiklâl Marşı» içeriğini metinler arası karşılaştırma (T.O.6.11) yöntemiyle kıyaslayınız.

   Cevabı göster

   Her iki içerik de «Bağımsızlık Yolu» temasında yer alır ve vatanseverlik, bağımsızlık, millî birlik değerlerini işler. Ancak «1071'den 1922'ye Tek Millet İki Zafer» tarihsel olguları karşılaştıran bilgilendirici nitelikteyken, «Rafadan Tayfa - İstiklâl Marşı» olay örgüsü ve diyaloglara dayanan öyküleyici/canlandırma türündedir.

6. Örnek 6«Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922'de başladı ve her yıl ağustos ayında coşkuyla kutlanır.» cümlesinde «Ağustos» sözcüğünün ilk kullanımda büyük, ikinci kullanımda küçük yazılmasının sebebi nedir?

   Cevabı göster

   Ay ve gün adları belirli bir tarih (sayı veya yıl) ile birlikte kullanıldığında büyük harfle başlar («26 Ağustos 1922'de»); belirli bir sayı bildirmeden genel anlamda kullanıldığında ise küçük harfle yazılır («her yıl ağustos ayında»).

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1. 1Tarihimizde «1071'den 1922'ye Tek Millet İki Zafer» adlı çoklu ortam içeriğini izleyecek olan 6. sınıf öğrencisi Elif, iki zaferin tarihlerini, komutanlarını ve sonuçlarını kıyaslamak istemektedir. Elif'in dinleme/izleme sürecini yönetirken (T.D.6.2) aşağıdaki stratejilerden hangisini seçmesi amacına en uygundur?

   Aİki sütunlu karşılaştırma tablosu veya Venn şeması hazırlayarak anahtar bilgileri not almaBMetinde geçen bütün kelimeleri hiçbir eleme yapmadan olduğu gibi defterine yazmaya çalışmaCGörselleri kapatarak metni dinlemeden önce son cümlesini ezberlemeye odaklanmaDTarihsel olayların sırasını göz ardı ederek metindeki noktalama işaretlerini sayma

2. 2Sultan Alparslan 26 Ağustos 1071 sabahı Malazgirt Ovası'nda ordusuna hitap ederken vatan ve adalet uğrunda en önde çarpışacağını belirtmiş; Başkomutan Mustafa Kemal Paşa da 26 Ağustos 1922 sabahı Kocatepe'den başlattığı Büyük Taarruz'da milletin bağımsızlığı için ordusuna bizzat komuta etmiştir. Bu parçadan aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılır?

   AHer iki muharebenin de aynı coğrafi bölgede ve aynı yüzyıl içinde gerçekleştiğineBTürk komutanlarının vatan savunmasında ordularına bizzat önderlik ederek aynı kararlılığı gösterdiğineCMalazgirt Zaferi'nde topçu birliklerinin, Büyük Taarruz'da ise okçu birliklerinin kullanıldığınaDTarihsel süreçte milletimizin bağımsızlık anlayışının zamanla önemini yitirdiğine

3. 3Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili söz öbeği «zincirleme isim tamlaması» görevindedir?

   AOrdumuz, sarsılmaz bir inançla cepheden cepheye koşarak vatanı savundu.BAnadolu'nun kapıları, ağustos ayında kazanılan büyük zaferle milletimize açıldı.CTürk milletinin bağımsızlık meşalesi, tarihin her döneminde gururla parlamıştır.DGenç nesiller, şanlı tarihimizden aldıkları ilhamla geleceğe güvenle yürüyor.

4. 4Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tarihlerin, tarihî olayların veya özel adların yazımıyla ilgili bir «yazım yanlışı» yapılmıştır?

   AMalazgirt Meydan Muharebesi, 26 Ağustos 1071 Cuma günü kazanılmıştır.BKurtuluş Savaşı'nın en kritik aşaması olan Büyük Taarruz'u gururla andık.COkulumuzda her yıl Ağustos Ayında zafer haftası hazırlıkları başlar.DSultan Alparslan ve Gazi Mustafa Kemal Atatürk, tarihimizin büyük komutanlarıdır.

5. 5Dinleme/okuma becerileri, tamlamalar ve yazım kurallarıyla ilgili ifadelerin Doğru (D) ya da Yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

   • Bir dinleme/izleme metninin başlığından ve görsellerinden hareketle içeriğe yönelik önceden fikir yürütmeye «tahminde bulunma» (T.D.6.3) denir.DoğruYanlış
   • Aynı metnin içinde anlatılan 1071 Malazgirt Zaferi ile 1922 Büyük Taarruz'un birbiriyle kıyaslanması «metin içi karşılaştırma»ya (T.D.6.9) örnektir.DoğruYanlış
   • Bir metni özetlerken (T.O.6.23) metindeki ikincil ayrıntılar ve örnek cümleler olduğu gibi kopyalanarak metin uzatılır.DoğruYanlış
   • «Anadolu'nun kapıları» söz öbeği belirtisiz isim tamlaması iken, «vatan sevgisi» söz öbeği belirtili isim tamlamasıdır.DoğruYanlış
   • «Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922'de başladı.» cümlesinde tarihî olay adı ve belirli tarih bildiren ay adı büyük harfle doğru yazılmıştır.DoğruYanlış

6. 6Aşağıdaki kavram ve söz öbeklerini doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

   Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

   Görselle İletilen Örtük MesajYapılandırılmış Özetleme«Türk milletinin bağımsızlık ruhu»«Vatan sevgisi»«Tek millet, iki zafer»

   Üç ismin birbirine bağlandığı zincirleme isim tamlamasıSayı sıfatları ile kurulmuş sıfat tamlaması örnekleriÖnemli bilgileri ayıklayıp akışa uygun kendi cümleleriyle ifade etmeTamlayanı ek almamış, tamlananı iyelik eki almış belirtisiz isim tamlamasıGörseldeki sembol ve bağlamdan çıkarımla ulaşılan derin anlam

7. 7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.

   metinler arasıstratejiküçükbelirtisizkronolojikbüyükzamir
   1. Dinleme amacına ve materyalin özelliğine göre not alma veya şema oluşturma gibi uygun bir seçmek anlamayı kolaylaştırır.
   2. «Rafadan Tayfa - İstiklâl Marşı» ile «1071'den 1922'ye Tek Millet İki Zafer» içeriklerini kıyaslamak karşılaştırmadır.
   3. Tarihsel olayları anlatan bir metni özetlerken önemli gelişmeleri gerçekleşme sırasına, yani akışa uygun sıralarız.
   4. «Malazgirt Ovası» söz öbeğinde tamlayan ek almayıp tamlanan iyelik eki aldığı için isim tamlaması vardır.
   5. Cümle içinde belirli bir sayı veya yıl ile birlikte kullanılan ay ve gün adları harfle başlatılır.
   Kontrol et

8. 8«1071'den 1922'ye Tek Millet İki Zafer» metnini; 1) Metin içi karşılaştırma, 2) Özetleme basamakları ve 3) İsim/sıfat tamlamaları ile tarih yazımı açısından 3 adımda çözümleyiniz.

   1. ipucunu göster