3. Ünite: Vücudumuzdaki Sistemler — Sindirim Sistemi: Fiziksel ve Kimyasal Sindirim, Sindirim Kanalı Organları ve Yardımcı Organlar (FB.7.3.1)
FB.7.3.1. Fiziksel (mekanik) ve kimyasal sindirimin niteliklerini tanımlayarak karbonhidrat, protein ve yağların sindirim süreçlerini karşılaştırır. · FB.7.3.2. Sindirim kanalını oluşturan yapı ve organlar ile sindirime yardımcı organların (karaciğer ve pankreas) görevlerini ve emilim olayını açıklar.
- Fiziksel (mekanik) sindirimde enzim kullanılmaz; dişler, mide kasları ve safra sıvısıyla besinlerin temas yüzeyi artırılarak kimyasal sindirim hızlandırılır.
- Kimyasal sindirim su ve enzimler yardımıyla yalnızca ağız, mide ve ince bağırsakta gerçekleşir; yutak, yemek borusu ve kalın bağırsakta sindirim olmaz.
- Karbonhidratların kimyasal sindirimi ağızda, proteinlerin midede, yağların ince bağırsakta başlar ve üçünün de kimyasal sindirimi ince bağırsakta biter.
Sindirim sisteminde görev yapan salgıları ve yapıları bilimsel işlevleriyle eşleştiriniz.
Sindirim sistemi organları ve görevleriyle ilgili yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Yutak ve yemek borusunda besinlerin ne fiziksel ne de kimyasal sindirimi gerçekleşir. | ✓ | |
| Su, vitaminler ve mineraller çok küçük yapılı oldukları için sindirime uğramadan doğrudan kana emilir. | ✓ | |
| Karaciğerin ürettiği safra sıvısı içerisinde yağları yapı taşlarına ayıran sindirim enzimleri bulunur. | ✓ | |
| Pankreas öz suyu; karbonhidrat, protein ve yağların üçünün de kimyasal sindirimini sağlayan enzimler içerir. | ✓ | |
| Sindirilmiş besinlerin villuslar aracılığıyla kana emildiği temel organ kalın bağırsaktır. | ✓ |
Görseldeki karşılaştırma panosunda fiziksel ve kimyasal sindirimin özellikleri verilmiştir. Panodaki bilgilere göre
- AFiziksel sindirim besinlerin temas yüzeyini artırarak enzimlerin etkinliğini hızlandırır.
- BKimyasal sindirim sırasında enzim kullanılmaz, yalnızca kas hareketleri görev yapar.
- CKaraciğerin ürettiği safra sıvısı güçlü enzimleriyle yağları kimyasal olarak parçalar.
- DYemek borusu ve kalın bağırsakta hem fiziksel hem de kimyasal sindirim gerçekleşir.
Görseldeki besin kartlarını inceleyerek besin içeriklerinin kimyasal sindiriminin başladığı ve tamamlandığı organları tabloya
| Besin İçeriği Grubu | Kimyasal Sindirimin Başladığı Organ | Kimyasal Sindirimin Bittiği Organ |
|---|---|---|
| Karbonhidratlar (Ekmek, makarna) | Ağız (Tükürük sıvısı) | İnce bağırsak |
| Proteinler (Et, yumurta, peynir) | Mide (Mide öz suyu) | İnce bağırsak |
| Yağlar (Zeytinyağı, tereyağı) | İnce bağırsak (Pankreas öz suyu) | İnce bağırsak |
| Su, Vitamin ve Mineraller | Sindirime uğramaz | Sindirime uğramaz (Doğrudan emilir) |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun bilimsel kavramlarla tamamlayınız.
- Büyük moleküllü besinlerin su ve enzimler yardımıyla parçalanmasına kimyasal sindirim denir.
- Sindirim kanalının en geniş bölümü olan mide kaslarıyla çalkalama yaparak fiziksel sindirim gerçekleştirir.
- Besin posasında kalan su, vitamin ve minerallerin emilimi kalın bağırsakta tamamlanır.
- Sindirime yardımcı organlardan pankreas öz suyunu bir kanalla ince bağırsağa gönderir.
Görseldeki sindirim kanalı şemasında K, L, M ve N harfleriyle gösterilen organlardan hangisinde hem fiziksel hem kimyasal sindirim tamamlanır ve
- AK ile gösterilen yemek borusu bölümünde
- BM ile gösterilen ince bağırsak bölümünde
- CL ile gösterilen mide bölümünde
- DN ile gösterilen kalın bağırsak bölümünde
Görseldeki deneyde eşit miktarda zeytinyağı bulunan özdeş tüplerden 1. tüpe yalnız pankreas öz suyu, 2. tüpe ise safra sıvısı + pankreas öz suyu ekleniyor. Hangi tüpte
İpuçlarındaki sindirim kavramlarını kutulara yazınız. Numaralı harflerle «sindirimi tamamlanan besinlerin ince bağırsaktan kana
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: EMİLİM
Görseldeki yardımcı organlar şemasında karaciğerden gelen X salgısı ile pankreastan gelen Y salgısı ince bağırsağa dökülmektedir. X ve Y
- AX salgısı proteinleri, Y salgısı yalnız vitaminleri kimyasal sindirir.
- BX salgısı mideye, Y salgısı ise kalın bağırsağa kanal ile dökülür.
- CX (safra) yağları fiziksel sindirir; Y (pankreas öz suyu) üç besini de kimyasal sindirir.
- DHer iki salgı da hiçbir enzim içermez ve yalnızca mekanik sindirim yapar.
Görseldeki sindirim yolculuğu şeridini takip ederek ağızdan alınan bir besin lokmasının sindirim kanalında izlediği yolu 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 4İnce bağırsakta sindirimin tamamlanıp kana emilmesi ve atıkların kalın bağırsaktan anüse gitmesi
- 3Midede çalkalanıp mide öz suyu ile bulamaç hâline getirilerek ince bağırsağa aktarılması
- 2Yutaktan yemek borusuna geçerek kasılıp gevşeme hareketiyle mideye ulaşması
- 1Ağızda dişlerle öğütülüp tükürük sıvısıyla ıslatılarak yutağa iletilmesi
Görseldeki sütun grafiğinde X, Y ve Z besin maddelerinin ağız, mide ve ince bağırsaktan geçerken uğradığı miktar değişimleri verilmiştir. Grafiğe göre X, Y ve Z
- AX: Protein — Y: Karbonhidrat — Z: Yağ
- BX: Yağ — Y: Protein — Z: Karbonhidrat
- CX: Karbonhidrat — Y: Yağ — Z: Vitamin
- DX: Karbonhidrat — Y: Protein — Z: Yağ
Görseldeki ince bağırsak ve kalın bağırsak karşılaştırma kartını inceleyiniz. İnce bağırsak ile kalın bağırsakta gerçekleşen emilim olayları