Günlük Hayat Durumlarında Dikdörtgenler Prizmasının Yüzey Alanı ve Hacmi İle Modellenen Problemleri Çözme ve Sıvı Ölçme Birimleri (MAT.7.4.6)
Günlük hayat durumlarında dikdörtgenler prizması ile modellenen cisimlerin yüzey alanı ve hacmine yönelik problemlerde matematiksel bileşenleri belirler (MAT.7.4.6.a-b). · Hacim ölçme birimleri (m3, dm3, cm3) ile sıvı ölçme birimleri (L, mL) arasındaki dönüşümleri (1 dm3 = 1 L, 1 cm3 = 1 mL) problem çözümlerinde uygular (MAT.7.4.5-6). · Kaplama, boyama (yüzey alanı) ve sıvı doldurma, koli yerleştirme (hacim) problemlerini çözmek için stratejiler geliştirir (MAT.7.4.6.d-g).
- Ayrıtları a, b, c olan dikdörtgenler prizmasının yüzey alanı 2·(a·b + a·c + b·c), küpün yüzey alanı 6·a2 bağıntısıyla bulunur (kaplama ve boyama).
- Dikdörtgenler prizmasının hacmi V = Taban Alanı · Yükseklik = a · b · c, küpün hacmi V = a3 bağıntısıyla hesaplanır (iç kapasite ve istifleme).
- Hacim birimleri 1000’er, sıvı birimleri 10’ar değişir; aralarındaki köprü 1 dm3 = 1 L = 1000 mL, 1 cm3 = 1 mL ve 1 m3 = 1000 L eşitlikleridir.
Sol sütundaki matematiksel bağıntı ve dönüşümleri sağ sütundaki karşılıklarıyla eşleştiriniz.
Prizmaların yüzey alanı, hacmi ve sıvı ölçme birimleriyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Hacim ölçümü ile sıvı ölçümü arasındaki dönüşümde 1 desimetreküp (1 dm3) tam 1 litreye eşittir. | ✓ | |
| Bir ayrıtı 5 cm olan küp biçimindeki kapalı bir tahta blokun tüm yüzey alanı 125 cm2’dir. | ✓ | |
| Bir dikdörtgenler prizmasının tüm ayrıtları 2 katına çıkarılırsa hacmi 8 katına çıkar. | ✓ | |
| Bir kaptaki su farklı taban alanına sahip başka bir prizmatik kaba döküldüğünde suyun hacmi değişir. | ✓ |
Görseldeki kapalı hediye kutusunun tüm dış yüzeyini kaplamak için kaç dm2 kâğıt gerekir ve hacmi kaç dm3’tür?
- AYüzey alanı 47 dm2 — Hacmi 60 dm3
- BYüzey alanı 94 dm2 — Hacmi 60 dm3
- CYüzey alanı 94 dm2 — Hacmi 120 dm3
- DYüzey alanı 120 dm2 — Hacmi 94 dm3
Görseldeki dikdörtgenler prizması kapların hacmini (cm3) ve tam dolduğunda alacağı sıvı miktarını (L) tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Prizmatik Kap ve Ayrıtları | Hacmi (cm3) | Sıvı Kapasitesi (Litre) |
|---|---|---|
| 1. Meyve Suyu (10×5×20 cm) | 1.000 cm3 | 1 Litre |
| 2. Zeytinyağı Tenekesi (20×10×25 cm) | 5.000 cm3 | 5 Litre |
| 3. Cam Akvaryum (50×30×40 cm) | 60.000 cm3 | 60 Litre |
| 4. Su Deposu (100×50×60 cm) | 300.000 cm3 | 300 Litre |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun matematiksel kavramlarla tamamlayınız.
- Kapalı bir kutuyu kaplamak için gereken karton miktarı hesaplanırken prizmanın yüzey alanı bulunur.
- Sıvı ölçme birimlerine geçişte 1 cm3 hacim tam 1 mililitre sıvıya karşılık gelir.
- İki eş küp yan yana yapıştırıldığında oluşan kare prizmanın dış yüzey alanı iki kare yüz kadar azalır.
Görseldeki büyük kolinin içine, bir ayrıtı 10 cm olan küp kutulardan boşluk kalmadan en fazla kaç adet sığacağını işlemle yazınız.
Görseldeki dört farklı prizmatik kapta bulunan sıvı miktarlarını azdan çoğa doğru 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 3M kabı: 2500 mL zeytinyağı (2,5 L)
- 2L kabı: 1,2 dm3 meyve suyu (1,2 L)
- 1K kabı: 450 cm3 süt (0,45 L)
- 4N kabı: 0,04 m3 içme suyu (40 L)
Görseldeki 1. kapta bulunan suyun tamamı boş olan 2. kaba döküldüğünde 2. kaptaki suyun yüksekliği (h) kaç cm olur?
- A6 cm yüksekliğe ulaşır
- B8 cm yüksekliğe ulaşır
- C10 cm yüksekliğe ulaşır
- D12 cm yüksekliğe ulaşır
Görseldeki dikdörtgenler prizması biçimli akvaryumun 34’ü su ile doludur. Akvaryumda kaç litre su vardır?
- A120 litre su vardır
- B160 litre su vardır
- C180 litre su vardır
- D240 litre su vardır
Görseldeki üstü açık yüzme havuzunun tabanı ve yan duvarları fayansla kaplanacaktır. Bu iş için toplam kaç m2 fayans gerekir?
- A120 m2 fayans gerekir
- B124 m2 fayans gerekir
- C148 m2 fayans gerekir
- D184 m2 fayans gerekir
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle «altı dikdörtgensel yüzden oluşan üç boyutlu geometrik cisim» kavramını bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: PRİZMA
Görseldeki bir ayrıtı 4 cm olan iki eş küp yapıştırılarak kare prizma elde edildiğinde toplam hacmin ve yüzey alanının nasıl değiştiğini açıklayınız.