Bölgesel ve Küresel Sorunların Çözümünde Türkiye'nin Rolü ve Uluslararası Kuruluşlar (SB.7.2.2)
SB.7.2.2. İklim değişikliği, çevre kirliliği, açlık, göç, salgın ve terör gibi küresel sorunların neden-sonuç ilişkilerini çözümler. · SB.7.2.3. Küresel sorunların çözümünde Türkiye’nin üstlendiği öncü rolü ve üyesi olduğu uluslararası kuruluşların görevlerini değerlendirir.
- Fosil yakıt tüketimi ve orman tahribi atmosferde sera gazlarını artırarak küresel ısınmaya, kuraklığa, бузul erimesine ve aşırı hava olaylarına yol açar.
- Türkiye; AFAD, Türk Kızılay ve TİKA aracılığıyla mazlum coğrafyalara insani yardım ulaştırır ve «Yurtta barış, dünyada barış» ilkesiyle arabuluculuk yapar.
- Ülkemiz Karadeniz Tahıl Koridoru ile küresel gıda krizini önlemiş; Paris İklim Anlaşması ve BM’nin kabul ettiği Sıfır Atık Projesi’yle çevreyi desteklemiştir.
- BM çatısı altındaki UNICEF çocuk, UNESCO eğitim-kültür, WHO (DSÖ) sağlık, FAO gıda-tarım ve UNHCR mülteci sorunlarına küresel çözümler üretir.
Görseldeki panoda Birleşmiş Milletler çatısı altında çalışan dört uzmanlık kuruluşu numaralandırılmıştır. Dünyadaki açlık sorununu önlemek ve tarımsal üretimi geliştirmekle doğrudan görevli kuruluş hangisidir?
- A1 numaralı Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF)
- B2 numaralı Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)
- C3 numaralı Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)
- D4 numaralı Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
Sol sütundaki uluslararası kuruluş kısaltmalarını sağ sütundaki görev alanlarıyla eşleştiriniz.
Küresel sorunlar ve uluslararası kuruluşlarla ilgili ifadelerden doğru olanların D, yanlış olanların Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Türkiye, 1945 yılında kurulan Birleşmiş Milletler (BM) teşkilatının kurucu üyeleri arasında yer alır. | ✓ | |
| İklim değişikliği ve hava kirliliği yalnızca ortaya çıktığı ülkeyi etkileyen yerel ölçekli sorunlardır. | ✓ | |
| Dünya çocuklarının beslenme, sağlık ve eğitim haklarını korumak amacıyla çalışan BM kuruluşu UNICEF’tir. | ✓ | |
| Türkiye, güvenlik ve savunma alanında iş birliği yapmak amacıyla Kuzey Atlantik Paktına (NATO) üye olmuştur. | ✓ | |
| Güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı atmosferdeki sera gazı birikimini artırır. | ✓ |
Görseldeki kartlarda verilen Türkiye’nin küresel girişimlerini, ilgili olduğu sorun alanını ve sağladığı katkıyı tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Türkiye’nin Girişimi | İlgili Küresel Sorun Alanı | Sağladığı Küresel Katkı |
|---|---|---|
| Sıfır Atık Projesi | Çevre kirliliği ve kaynak israfı | BM kararıyla 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edildi |
| Karadeniz Tahıl Koridoru | Küresel açlık ve gıda krizi | Milyonlarca ton tahıl ihtiyaç sahibi ülkelere ulaştırıldı |
| AFAD, Kızılay ve TİKA | Afetler, savaş ve insani krizler | Ayrım gözetmeksizin acil insani yardım ve kalkınma desteği sağlandı |
| Paris İklim Anlaşması | Küresel ısınma ve iklim değişikliği | 2053 Net Sıfır Emisyon ve Yeşil Kalkınma hedefi benimsendi |
Görseldeki neden-sonuç zincirinde küresel iklim değişikliğinin oluşum süreci modellenmiştir. Şemada soru işareti (?) ile boş bırakılan sonuç kutusuna aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- AYeryüzündeki tatlı su kaynaklarının ve biyoçeşitliliğin hızla artması
- BKutup bölgelerindeki buzulların genişleyerek deniz seviyesini düşürmesi
- CBuzul erimesi, şiddetli kuraklık, sel ve orman yangınlarının artması
- DAtmosferdeki zararlı karbon gazlarının kendiliğinden tamamen yok olması
Görseldeki bilgi kartında tanıtılan ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 30 Mart Uluslararası Günü ilan edilen çevre hareketi hangi ülkenin öncülüğünde başlatılmıştır ve temel amacı nedir?
Görseldeki Türkiye’nin İnsani Diplomasi ve Barış Panosu incelendiğinde ülkemizin dış politikasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
- AKüresel krizlerin barışçıl çözümü ve mazlumlara yardım konusunda aktif sorumluluk üstlenmektedir.
- BKendi sınırları içindeki ekonomik çalışmalara odaklanıp bölgesel sorunlardan uzak durmaktadır.
- CUluslararası kuruluşların insani yardım çalışmalarına katılmayıp bireysel hareket etmektedir.
- Dİnsani yardım ve arabuluculuk faaliyetlerini komşu olduğu sınır ülkeleriyle yürütmektedir.
Görseldeki akış şemasından yararlanarak bölgesel bir krizin küresel soruna dönüşmesi ve çözülmesi sürecini 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 3Göç ve gıda krizinin sınırları aşarak birçok ülkeyi etkileyen küresel soruna dönüşmesi
- 1Bir coğrafyada şiddetli kuraklık, çatışma veya gıda yetersizliğinin baş göstermesi
- 4Birleşmiş Milletler ve Türkiye gibi ülkelerin ortak diplomasi ve yardım koridoru kurması
- 2Yaşam şartları bozulan insanların güvenli bölgelere doğru kitlesel göçlere başlaması
Görseldeki İklim Dostu Çözümler Panosu’nda küresel ısınmayı yavaşlatmak için yapılması gerekenler listelenmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu panoda yer alabilecek doğru bir önlem değildir?
- AGüneş, rüzgâr ve jeotermal gibi temiz enerji kaynaklarına geçiş yapmak
- BOrmanlık alanları koruyarak ağaçlandırma seferberliğini yaygınlaştırmak
- CSanayi tesislerinde filtre kullanmak ve sıfır atık ilkelerini uygulamak
- DFabrika ve konutlarda kömür ile petrol kullanımına ağırlık vermek
İpuçlarına karşılık gelen kavramları kutulara yazınız. Numaralı kutulardaki harfler, sera gazlarının artmasıyla değişime uğrayan küresel unsuru verir.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: İKLİM
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Atmosferde ısıyı hapsederek küresel ısınmaya yol açan gazlara sera gazı denir.
- Dünya çocuklarının eğitim ve sağlık haklarını koruyan BM fonu UNICEF olarak bilinir.
- Türkiye iklim kriziyle mücadele için Paris İklim Anlaşması’nı onaylamıştır.
- Savaş ve açlık nedeniyle insanların yurdunu terk etmesi zorunlu göç doğurur.
Görseldeki Küresel Vatandaşlık Sorumluluk Kartı’nı inceleyiniz. Küresel su kıtlığı ve çevre kirliliğine karşı bir öğrencinin günlük yaşamında uygulayabileceği iki somut davranışı yazınız.
Görseldeki şemada Türkiye’nin üyesi olduğu dört uluslararası kuruluş verilmiştir. Ülkemizin Karadeniz’e kıyısı bulunan ülkelerle ticaret, enerji ve ulaşım iş birliğini geliştirmek amacıyla öncülük ettiği kuruluş hangisidir?
- AOrtak savunma amacıyla kurulan Kuzey Atlantik Paktı (NATO)
- BÇocukların eğitim ve beslenme haklarını koruyan BM Fonu (UNICEF)
- CBölgesel ticareti geliştiren Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ)
- DSalgın hastalıklarla mücadele eden Dünya Sağlık Örgütü (WHO)