Evimiz Dünya — Bölgesel ve Küresel Sorunların Çözümünde Türkiye’nin Rolü, Uluslararası Kuruluşlar ve Küresel Vatandaşlık (SB.7.2.2)
SB.7.2.2. İklim değişikliği, kuraklık, açlık, çevre kirliliği, zorunlu göç, salgın hastalıklar ve terör gibi bölgesel ve küresel sorunları sınıflandırarak neden-sonuç ilişkilerini çözümler. · SB.7.2.3. Bölgesel ve küresel sorunların çözümünde Türkiye’nin barış diplomasisini, insani yardım kurumlarını (AFAD, Kızılay, TİKA), uluslararası kuruluşları (BM, FAO, WHO, UNICEF, UNESCO, TDT, NATO) ve bireysel sorumlulukları değerlendirir.
- Belirli bir coğrafyayı etkileyen sorunlara bölgesel sorun; sınırları aşarak tüm dünyayı tehdit eden sorunlara (küresel ısınma, salgınlar, uluslararası terör, açlık) küresel sorun denir.
- Türkiye; AFAD (arama-kurtarma), Türk Kızılay (gıda, barınma, sağlık) ve TİKA (su kuyusu, okul, kalkınma) ile küresel insani diplomasinin öncüsüdür.
- Ülkemiz Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması’na arabuluculuk etmiş ve BM tarafından 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edilen çevre hareketini başlatmıştır.
Sol sütundaki ulusal ve uluslararası kuruluşları sağ sütundaki temel görev alanlarıyla eşleştiriniz.
Görseldeki sınıflandırma panosunda küresel sorunlar üç ana başlık altında toplanmıştır. Panoda soru işareti (?) ile boş bırakılan
- AAçlık, kıtlık, zorunlu göç ve küresel salgın hastalıklar
- BKutup buzullarının erimesi ve ozon tabakasının seyrelmesi
- CSiber güvenlik saldırıları ve uluslararası sınır çatışmaları
- DYenilenebilir güneş ve rüzgâr enerjisi santrallerinin kurulması
Görseldeki Sıfır Atık ve Küresel Vatandaşlık Kartı’ndan yararlanarak iklim değişikliği ve kuraklığı önlemek için bir 7.
Görseldeki kriz senaryosu kartlarını inceleyerek her sorunun çözümünde doğrudan görev alan Birleşmiş Milletler uzmanlık kuruluşunu (WHO,
| Küresel Kriz Senaryosu | İlgili BM Kuruluşu | Temel Çalışma Alanı |
|---|---|---|
| 1. Yeni bir bulaşıcı salgının yayılması | WHO (DSÖ) | Küresel halk sağlığı ve aşı |
| 2. Savaş bölgesindeki çocukların eğitimsiz kalması | UNICEF | Çocuk hakları, beslenme ve eğitim |
| 3. Tarihî ve doğal miras alanlarının tahrip edilmesi | UNESCO | Eğitim, bilim ve ortak kültür mirası |
| 4. Çatışmalar nedeniyle sivillerin komşu ülkelere sığınması | UNHCR | Mültecilerin korunması ve barınması |
Bölgesel-küresel sorunlar ve Türkiye’nin rolüyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Ulaşım ve etkileşimin hızlandığı günümüzde bölgesel bir kuraklık veya çatışma kısa sürede küresel bir soruna dönüşebilir. | ✓ | |
| Küresel iklim değişikliği ve okyanus kirliliği yalnızca tek bir devletin kendi sınırları içinde alacağı önlemlerle tamamen çözülebilir. | ✓ | |
| Türkiye, Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması’na öncülük ederek küresel açlık krizini önlemiştir. | ✓ | |
| Türkiye’nin başlattığı Sıfır Atık hareketi kapsamında BM Genel Kurulu 30 Mart’ı «Uluslararası Sıfır Atık Günü» ilan etmiştir. | ✓ | |
| NATO ve AGİT, yalnızca nesli tükenen kutup hayvanlarını korumak amacıyla kurulmuş çevre örgütleridir. | ✓ |
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Türkiye, 2021 yılında Paris İklim Anlaşması’nı onaylayarak 2053 Net Sıfır Emisyon hedefini ilan etmiştir.
- Afet ve savaş bölgelerine kan, gıda, çadır ve sağlık yardımı ulaştıran köklü kurumumuz Türk Kızılay’dır.
- Bireylerin toplu taşıma kullanması ve enerji tasarrufu yapması karbon ayak izini küçültür.
- Türkiye dış politikasında Atatürk’ün «Yurtta barış, dünyada barış» ilkesini rehber edinir.
Görseldeki haber bülteni kartında Türkiye’nin üç farklı kıtada yürüttüğü insani faaliyetler verilmiştir. Bu faaliyetleri yürüten milli
- AI: TÜİK — II: RTÜK — III: BDDK
- BI: AFAD — II: TİKA — III: Türk Kızılay
- CI: TİKA — II: AFAD — III: UNESCO
- DI: Türk Kızılay — II: NATO — III: AFAD
Görseldeki şemada bölgesel ve küresel ölçekli dört durum verilmiştir. Hangi kartta yer alan sorun yalnızca tek bir havzayı değil,
- A1. Kart: Bir ilçedeki mahalle parkının aydınlatma lambalarının bozulması
- B2. Kart: Bir köy yolunun heyelan nedeniyle iki gün ulaşıma kapanması
- C3. Kart: Atmosferdeki sera gazı artışıyla küresel iklim değişikliğinin yaşanması
- D4. Kart: Bir apartmanda su deposu temizliği için suyun üç saat kesilmesi
Görseldeki diplomasi kartında özetlenen «Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması»nda Türkiye’nin üstlendiği rolü ve bu anlaşmanın küresel gıda
Görseldeki zincirleme etki şemasını izleyerek fosil yakıt kullanımından iklim göçlerine uzanan neden-sonuç sürecini 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 2Küresel ısınma sonucunda yağış rejiminin bozulması, şiddetli kuraklık ve çölleşmenin başlaması
- 1Kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtların aşırı tüketilmesiyle atmosferde sera gazlarının birikmesi
- 3Su kaynaklarının kuruması ve tarımsal üretimin düşmesiyle bölgede açlık ve kıtlık krizinin çıkması
- 4Temel yaşam kaynaklarını kaybeden insanların başka bölgelere ve ülkelere zorunlu göç etmesi
Görseldeki Türkiye’nin Üyesi Olduğu Kuruluşlar Panosu incelendiğinde aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
- ATürkiye hem küresel barış (BM, NATO) hem de bölgesel iş birliği (TDT, KEİ, İİT) örgütlerinde aktif rol almaktadır.
- BÜlkemiz kültür, eğitim, sağlık ve gıda gibi farklı küresel sorun alanlarında uluslararası dayanışmaya katılmaktadır.
- CTürk Devletleri Teşkilatı (TDT) ve Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) ülkemizin bölgesel bağlarını güçlendirmektedir.
- DTürkiye uluslararası kuruluşların hiçbirine üye olmayıp küresel sorunlara karşı tamamen kapalı bir politika izlemektedir.
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle «devletlerin küresel sorunları savaşmadan görüşme ve uzlaşma yoluyla
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: REABN