Eskici Metni (Refik Halit Karay): Ana Duygu, Hikâye Unsurları, Zarflar (Durum, Zaman, Miktar, Yer-Yön, Soru Zarfları) ve Anlatım Uygulamaları (T.D.7.1 / T.O.7.5)
Refik Halit Karay'ın 'Eskici' hikâyesini serim, düğüm ve çözüm bölümlerine, hikâye unsurlarına ve ana dili-iletişim temasına göre çözümler ve kendi cümleleriyle özetler (T.O.7.16 / T.O.7.23). · Cümle ve metin içinde fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya kendi türünden sözcükleri belirten zarfları (durum, zaman, miktar, yer-yön ve soru zarfları) işlevleriyle ayırt eder (T.Y.7.21). · Metindeki söz sanatlarını ve düşünceyi geliştirme yollarını belirler; konuşma ve tartışmalarında beden dilini, nezaket kurallarını ve mantıklı temellendirmeyi kullanır (T.O.7.18-19 / T.K.7.17-25).
- Refik Halit Karay’ın «Eskici» öyküsü, küçük Hasan üzerinden ana dili ve vatan özlemini anlatır.
- Zarflar; fiil, fiilimsi, sıfat ve zarfları durum, zaman, miktar, yer-yön ve soru yönüyle belirtir.
- Yer-yön zarfları (içeri, dışarı, aşağı, yukarı, ileri, geri) hal eki alırsa zarf değil isim olur.
Sol sütundaki zarf (belirteç) türlerini fiile yöneltilen buldurucu sorularıyla eşleştiriniz.
Görseldeki cümlelerde koyu yazılan zarfların türünü bularak tabloyu tamamlayınız.
| Örnek Cümle | Sorulan Soru | Zarfın Türü |
|---|---|---|
| Hasan eskiciyi heyecanla dinledi. | Nasıl dinledi? | Durum Zarfı |
| İhtiyar eskici sabahleyin avluya geldi. | Ne zaman geldi? | Zaman Zarfı |
| Ayrılırken pek duygulanmıştı. | Ne kadar duygulandı? | Miktar Zarfı |
Görseldeki «Hasan’ın suskunluğu, kışın donup kalan bir akarsuya benziyordu.» cümlesinde başvurulan söz sanatı hangisidir?
- AKişileştirme (Teşhis)
- BAbartma (Mübalağa)
- CBenzetme (Teşbih)
- DKonuşturma (İntak)
Görseldeki «Eskici» hikâye haritasına göre küçük Hasan’ın Filistin’de içine kapanıp suskunlaşmasının temel nedeni nedir?
- AVapur yolculuğunda deniz tutması yaşaması
- BÇevresinde kendi ana dili olan Türkçeyi konuşan kimsenin olmaması
- CAyakkabılarının eskimesi ve sokağa çıkamaması
- DHalasının evinde yaşıtı oyun arkadaşı bulunmaması
Zarflar, söz sanatları ve özetleme kurallarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| «Çocuk koşarak dışarıya çıktı.» cümlesinde «dışarıya» sözcüğü yönelme eki aldığı için isimdir. | ✓ | |
| Bir metni özetlerken bütün ikincil ayrıntılar ve diyaloglar birebir kopyalanmalıdır. | ✓ | |
| «Yalnız taş duvar olmaz.» gibi karşılaştırma veya benzetme içeren sözlerde anlam güçlendirilir. | ✓ | |
| «Güzel konuştu» cümlesinde «güzel» sıfat, «güzel konuşma» tamlamasında ise durum zarfıdır. | ✓ |
Görseldeki kural kartına göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer-yön zarfı kurallara uygun kullanılmıştır?
- ASoğuk rüzgâr esince hepimiz içeriye girdik.
- BKöyün ilerisinde asırlık bir çınar ağacı vardı.
- CBalkondan aşağıya doğru sepet sarkıttılar.
- DYağmur dinince Hasan sessizce dışarı baktı.
Görseldeki olay akışına göre «Eskici» hikâyesindeki gelişmeleri serim, düğüm ve çözüm sırasıyla 1’den 4’e diziniz.
- 2Dilini anlamadığı yabancı çevrede Hasan’ın sustukça susup içine kapanması
- 1Anne ve babasını kaybeden Hasan’ın vapurla Filistin’deki halasının yanına gönderilmesi
- 3Eve gelen ihtiyar eskicinin Türkçe konuştuğunu duyunca Hasan’ın sevinçle sohbete başlaması
- 4İşi biten eskici gidince Hasan’ın gurbet acısıyla hıçkıra hıçkıra ağlaması
Cümlelerdeki boşlukları kutuda verilen uygun dil ve anlatım kavramlarıyla tamamlayınız.
- İki varlık veya durum arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaya karşılaştırma denir.
- «Bana ne bağırıyorsun?» cümlesinde «ne» sözcüğü «niçin» anlamında kullanıldığı için soru zarfıdır.
- Bir tartışmada konuşmacı görüşlerini mantıklı kanıtlarla destekleyip nezaket kurallarına uymalıdır.
Görseldeki parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmuştur?
- ATanımlama ve tanık gösterme
- BSayısal verilerden yararlanma
- CYalnızca abartma ve öyküleme
- DYalnızca betimleme
Görseldeki iki cümlede geçen «yalnız» ve «iyi» türünden «hızlı» sözcüğünün neden 1. cümlede sıfat, 2. cümlede zarf olduğunu açıklayınız.
İpuçlarındaki kavramları yazarak hikâyede kişi, yer ve zamanın tanıtıldığı giriş bölümünü bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: SERİM
Görseldeki ana ileti panosundan hareketle «Ana dilimiz, insanın manevi vatanıdır.» sözünün «Eskici» hikâyesiyle ilişkisini açıklayınız.