Eskici ve Ya Hayır Söyle.. Metinleri: İletişim, Nezaket Kuralları, Düşünceyi Geliştirme Yolları, Söz Sanatları ve Zarflar
Okuduğu 'Eskici' ve dinlediği/incelediği 'Ya Hayır Söyle..' metinlerinde iletişim, dil bilinci, nezaket ve görgü kurallarını çözümler (T.O.7.4 / T.D.7.4). · Metinlerde çıkarım yapma, çözümleme, eleştirme, değerlendirme ve özetleme stratejilerini; tartışma, karşılaştırma ve söz sanatlarını belirler (T.O.7.5-18). · Cümlelerde zarfların (durum, zaman, yer-yön, miktar, soru) anlama katkısını ve yazım-noktalama kurallarını doğru uygular (T.Y.7.21).
- Zarflar fiilleri ve sıfatları durum (Nasıl), zaman (Ne zaman), yer-yön, miktar ve soru yönünden belirtir.
- Yer-yön zarfları (içeri, dışarı, ileri, geri, aşağı, yukarı) hal eki almaz; ek alırsa isimleşir.
- Benzetme, kişileştirme, konuşturma, abartma ve tezat söz sanatları; tartışma ve tanık gösterme anlatım yollarıdır.
Zarf (belirteç) türlerini buldurdukları sorular ve örnek kullanımlarla eşleştiriniz.
Görseldeki yer-yön zarfı kuralına göre hangi cümlede altı çizili sözcük yer-yön zarfı olarak kullanılmıştır?
- AÜşüyen kediyi görünce hemen aşağı indi.
- BAşağıya inip komşumuza gazeteyi verdi.
- CDışarıda şiddetli bir kış rüzgârı esiyordu.
- Dİleriden sağa dönünce kütüphaneyi görürsün.
Görseldeki iletişim ilkelerine göre yüz yüze ve dijital iletişimde 'Ya hayır söyle ya da sus!' ilkesi neden önemlidir?
Görseldeki cümlelerde geçen söz sanatlarını ve düşünceyi geliştirme yollarını tabloya yazınız.
| Örnek Cümle / Metin Kesiti | Kullanılan Sanat / Yöntem | Temel Gerekçesi |
|---|---|---|
| Yorgun bulutlar gülümseyerek 'Yağmur getirdik!' dedi. | Kişileştirme ve Konuşturma | Buluta insani özellik ve söz verme |
| Yunus Emre'nin dediği gibi: 'Söz ola kese savaşı...' | Tanık Gösterme | Uzman/ozan sözünü alıntılama |
| Tatlı söz gönül yaparken acı söz kalpleri yıkar. | Karşıtlık (Tezat) ve Karşılaştırma | Zıt kavramları bir arada kıyaslama |
Zarflar, söz sanatları ve iletişim ilkeleriyle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| Refik Halit Karay'ın 'Eskici' hikâyesinde Hasan'ın eskiciyle bağ kurmasını sağlayan ana unsur Türkçedir. | ✓ | |
| 'Güzel bir şiir okudu' cümlesindeki 'güzel' sözcüğü ismi nitelediği için durum zarfıdır. | ✓ | |
| 'Güzel konuştu' cümlesindeki 'güzel' sözcüğü fiili belirttiği için durum zarfıdır. | ✓ | |
| Dijital iletişimde tamamı büyük harflerle mesaj yazmak nezaket ve alçakgönüllülük göstergesidir. | ✓ |
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru zarfı kullanılmıştır?
- AToplantıya yetişmek için neden bu kadar hızlı yürüyorsun?
- BKütüphaneden bugün hangi kitabı ödünç aldın?
- CMasadaki kalemlerden hangisi senin çantandan çıktı?
- DMisafirlere ikram etmek için ne hazırladınız?
Cümlelerdeki boşlukları uygun Türkçe kavramlarıyla tamamlayınız.
- Metindeki ipuçlarından hareketle yazarın doğrudan söylemediği örtük anlama ulaşmaya çıkarım denir.
- Bir durumu olduğundan çok daha büyük veya çok daha küçük göstermeye abartma (mübalağa) sanatı denir.
- Yazarın karşıt bir görüşü çürütüp kendi düşüncesini savunduğu anlatım biçimine tartışma denir.
Görseldeki «Nasıl - Ne zaman - Ne kadar - Nereye» sorularından hangisinin cevabı aşağıdaki cümlede yoktur? «Dün akşam içerideki odada oldukça dikkatli çalıştı.»
- ANereye? (Yer-yön zarfı yoktur; 'içerideki' sıfattır)
- BNe zaman? ('Dün akşam' zaman zarfıdır)
- CNe kadar? ('Oldukça' miktar zarfıdır)
- DNasıl? ('Dikkatli' durum zarfıdır)
Okunan bir metni derinlemesine anlama ve inceleme basamaklarını mantıksal sıraya koyunuz.
- 4Metnin dil ve anlatım başarısını nesnel ölçütlerle yargılama (Değerlendirme)
- 2Metni konu, ana fikir, kahramanlar ve olay örgüsü unsurlarına ayırma (Çözümleme)
- 1Metni noktalama işaretlerine dikkat ederek dikkatlice okuma
- 3Metindeki ipuçlarından yararlanarak örtük iletilere ulaşma (Çıkarım yapma)
Görseldeki 'Eskici' ve 'Ya Hayır Söyle..' metin karşılaştırmasına göre iki metnin ortak iletişim mesajı nedir?
- ADil, insanları bağlayan ve nezaketle gönül kazanan güçlü köprüdür.
- BYalnız mektupla iletişim kurulduğunda yanlış anlaşılmalar biter.
- CYabancı ülkelerde yaşayan çocuklar ana dillerini unutmak zorundadır.
- Dİletişimde beden dili ve ses tonu kelimelerden daha önemsizdir.
Görseldeki örneğe göre «Soğuk rüzgâr esti» ve «Soğuk davrandı» cümlelerindeki «soğuk» kelimesinin görev farkını açıklayınız.
İpuçlarından yararlanarak kavramları bulunuz ve sağlıklı iletişimin temel ilkesi olan şifreyi çözünüz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: EMPATİ