Kaderle İlgili Kavramlar
Kaza ve kader ile ilgili ömür, ecel, rızık ve tevekkül kavramlarını analiz eder. · Başarı, sağlık ve hastalık kavramlarını insanın iradesi ve sorumluluğu bağlamında değerlendirir.
- Ömür, canlının doğduğu andan öldüğü ana kadar yaşadığı süredir; ecel ise bu sürenin bittiği andır ve her canlının ömrü sonludur.
- Rızık, Allah’ın (Er-Rezzak) yarattığı maddi ve manevi nimetlerdir; insan rızkını helal yoldan ve emek vererek kazanmalıdır.
- Tevekkül, gerekli önlemleri aldıktan sonra Allah’a güvenmektir; başarı ise düzenli ve planlı çalışmayla elde edilir.
- Sağlığı korumak ve hastalanınca tedavi olmak insanın sorumluluğudur; Hz. Ömer’in veba salgını kararı kader ile iradeli seçimi gösterir.
İfadeleri kaderle ilgili uygun kavramlarla eşleştiriniz.
Görseldeki çalışma kartlarında doğadaki canlıların rızık arayışı ile İslam’ın kazanç ilkeleri karşılaştırılmıştır. Görseldeki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
- ADoğadaki canlılar yaşamlarını sürdürecek nimetlere ulaşmak için çaba gösterir.
- BRızkın asıl kaynağı Allah olsa da insanın gayret göstermesi gerekir.
- Cİslam’a göre emek vermeden ve başkasının sırtından geçinmek uygun bir yoldur.
- DAlın teriyle ve helal yoldan kazanç sağlamak dinimizce övülen bir davranıştır.
Görselde Hz. Muhammed’in (sav) hicret yolculuğunda izlediği tutum iki aşamalı olarak şemalaştırılmıştır. Bu olayda alınan güvenlik önlemi nedir ve Tevbe suresi 40. ayetteki söz tevekkülün hangi aşamasını gösterir?
Görseldeki şemada kum saati benzetmesiyle K ve L kavramları gösterilmiş, yanında ise Ankebut suresi 57. ayete yer verilmiştir. Şemaya göre K ve L kavramları ile ayetin mesajı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
- AK: Ecel — L: Ömür — Evrendeki bazı varlıkların sonsuza dek yaşayacağı
- BK: Ömür — L: Ecel — Her canlının yaşam süresinin sonlu olduğu
- CK: Rızık — L: Tevekkül — İnsanın yalnız maddi nimetlerle yaşayabileceği
- DK: Ömür — L: Başarı — İnsanın kendi ölüm vaktini belirleyebileceği
Doğru olan ifadelerin yanındaki D kutusunu, yanlış olanların yanındaki Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Çok uzun yaşayan ağaçların, balinaların ve yıldızların da bir ömrü ve eceli vardır. | ✓ | |
| Solunan hava, giyilen elbise, ilim ve hikmet gibi nimetler rızık kapsamına girer. | ✓ | |
| Çaba göstermeden “Rızkımı Allah verir.” diyerek beklemek doğru kader anlayışıdır. | ✓ | |
| Hz. Muhammed (sav), sahabeye önce devesini bağlayıp sonra tevekkül etmesini öğütlemiştir. | ✓ | |
| Hastalanan bir kimsenin tedaviyi reddetmesi doğru tevekkül anlayışının gereğidir. | ✓ |
Boşlukları kutudaki uygun sözcüklerle doldurunuz.
- Necm suresi 39. ayette “İnsan ancak çabasının sonucunu elde eder.” buyrularak gayretin önemi vurgulanır.
- Hicret yolculuğunda Hz. Muhammed (sav) ile Hz. Ebu Bekir güvenlik tedbiri olarak Sevr Mağarası’na gitmiştir.
- İnşirah suresi 5. ayette “Demek ki zorlukla beraber bir kolaylık vardır.” buyrularak müminlere ümit verilir.
- Bedeni ya da zihni rahatsız eden ve sağlığın bozulmasıyla ortaya çıkan duruma halk arasında dert de denir.
- Hz. Ömer, Şam çevresinde veba salgını çıktığını öğrenince istişare ederek orduyu Medine’ye geri çevirmiştir.
Görseldeki ayet ve hadis kartlarının kaderle ilgili hangi kavramla doğrudan ilişkili olduğunu ve insana yüklediği sorumluluğu yazarak tabloyu tamamlayınız.
| Ayet ve Hadis Kartı | İlgili Kavram | İnsana Yüklediği Sorumluluk |
|---|---|---|
| 1. Kart (Necm 39–40) | Rızık ve Başarı | Rızka ve başarıya ulaşmak için emek vermek |
| 2. Kart (Nisa 71) | Tevekkül | Önce gerekli tedbirleri almak |
| 3. Kart (Bakara 168) | Sağlık ve Rızık | Helal ve temiz gıdaları seçmek |
| 4. Kart (Ebu Davud, Tıb, 1) | Sağlık ve Hastalık | Hastalanınca tedavi aramak |
Görselde Hz. Peygamber’in “Beş şey gelmeden önce beş şeyin kıymetini biliniz.” hadisinde vurgulanan nimetler ve zıtları şemalaştırılmıştır. Şemada numaralanmış boşluklara gelmesi gereken kavramlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A1: Zenginlik — 2: Boş vakit — 3: Ecel
- B1: Boş vakit — 2: Zenginlik — 3: Ömür
- C1: Sağlık — 2: Gençlik — 3: Rızık
- D1: Zenginlik — 2: Boş vakit — 3: Hayat
Görselde Hz. Ömer’in Ebu Ubeyde’ye anlattığı “verimli yamaç ve kıraç yamaç” benzetmesi gösterilmiştir. Develeri hangi yamaçta otlatırsa otlatsın Allah’ın kaderi içinde hareket edilmesi, insanın iradesi ve sorumluluğu açısından neyi ifade eder?
Hz. Muhammed (sav), İslam’ı anlatmaya başladığında yakın çevresinin dahi sert tepkisiyle karşılaşmış ancak tebliğden vazgeçmemiştir. Günümüzde de sporcular, bilim insanları ve öğrenciler hedeflerine yürürken çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır. Bu durum kaderle ilgili aşağıdaki ilkelerden hangisini doğrular?
- AZorlukla karşılaşan kişinin sorumluluğu bırakıp sonucu kadere yüklemesi gerektiğini
- BBaşarının engeller karşısında yılmadan, sabır ve kararlılıkla çalışarak kazanıldığını
- CEngellerle karşılaşmanın o işin hayırsız olduğunu kesin biçimde gösterdiğini
- DÇalışma olmadan yalnız dua etmenin hedeflere ulaşmak için yeterli olduğunu
Görseldeki akış şemasında Hz. Ömer’in Şam yolculuğunda yaşanan veba olayı özetlenmiştir. Bu olaydaki gelişmeleri gerçekleşme sırasına göre 1’den 5’e kadar numaralandırınız.
- 2Sahabelerle istişare edilerek insanların tehlikeye atılmaması kararının alınması
- 5Salgın yeriyle ilgili hadisin bildirilmesi üzerine ordunun Medine’ye dönmesi
- 1Hz. Ömer’in Serğ Köyü’nde Şam çevresinde veba salgını çıktığını öğrenmesi
- 3Hz. Ömer’in Ebu Ubeyde’ye “Allah’ın bir kaderinden diğerine kaçıyoruz.” demesi
- 4Verimli ve kıraç yamaç örneğiyle yapılan seçimin de kader içinde olduğunun açıklanması
Görselde dört öğrencinin çalışma ve başarı konusundaki tutumları verilmiştir. Kader inancına göre hangi öğrencilerin tutumu doğru bir anlayışı yansıtır?
- AYalnız Kaan ve Selin
- BYalnız Mert ve Duru
- CKaan, Mert ve Selin
- DMert, Selin ve Duru
İpuçlarındaki kavramları yazınız. Numaralı harflerle Allah’a güvenme kavramını bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: TEVEKKÜL
Görseldeki şemada sağlığı koruma önlemleri ve hastalık anındaki görevler birlikte verilmiştir. Bütün önlemleri aldığı hâlde hastalanan bir kişinin “Tedaviye gerek yok, kaderimde ne varsa o olur.” demesi neden yanlıştır? Açıklayınız.