2. Zekât İbadeti: Zekâtın Hükmü, Kimlere Farz Olduğu (Nisap Miktarı, Asli İhtiyaçlar), Zekât Verilecek Mallar ve Oranları (8.2.2)
Zekâtın sözlük ve terim anlamını, hükmünü ve malî bir ibadet oluşunu ayetler ışığında açıklar. · Zekâtın farz olma şartlarını, asli ihtiyaçlar kapsamını ve dinî zenginlik ölçüsü olan nisap miktarını ayırt eder. · Altın, nakit para, ticaret malları, hayvanlar, toprak ürünleri (öşür) ve madenlerin nisap miktarları ile zekât oranlarını hesaplar.
- Sözlükte «temizlenme, arınma, bereket ve çoğalma» anlamına gelen zekât; hicretin 2. yılında Medine’de farz kılınmış malî bir ibadettir. Akıllı, ergen ve Müslüman bir kimseye zekâtın farz olması için borçları ve asli ihtiyaçları (oturulan ev, binek araç, giysi, gıda, meslek aletleri) dışında nisap miktarı mala sahip olması gerekir.
- Altın (85 g), gümüş (595 g), nakit para ve ticaret mallarında üzerinden 1 kamerî yıl geçtiğinde 140 (%2,5) oranında zekât verilir.
- Küçükbaş hayvanlarda 40–120 koyun veya keçi için 1 koyun/keçi (121–200 arası 2 koyun); büyükbaşta 30–39 sığır veya manda için 2 yaşında 1 buzağı (40–59 arası 3 yaşında 1 dana); develerde ise 5–24 arası her 5 deve için 1 koyun/keçi zekât verilir.
Zekâta tabi olan malları İslam dininde belirlenen zekât oranları veya miktarlarıyla eşleştiriniz.
Selim Bey’in mal varlığı dökümünü gösteren bilgi kartı incelendiğinde, hangi varlıkları «asli ihtiyaç» kapsamında yer aldığı için
- A1. ve 3. sıradaki ikamet ettiği konut ile binek otomobili
- B2. ve 4. sıradaki yatırım altını ile mağaza ticari ürünleri
- CYalnız 2. sıradaki bir yıldır sakladığı 120 gram altını
- DYalnız 4. sıradaki satışa hazır mağaza ticaret malları
Birikim tablosunda verilen ve üzerinden bir kamerî yıl geçen 160.000 TL nakit parası ile 40.000 TL değerindeki ticaret malının toplam zekât
Hayvancılıkla uğraşan çiftçilerin sahip oldukları hayvan sayılarını gösteren kartlara göre nisap alt sınırını ve verilecek zekât miktarını
| Hayvan Türü ve Sayısı | Nisap Alt Sınırı | Verilecek Zekât Miktarı |
|---|---|---|
| 1. Küçükbaş (75 adet koyun) | 40 adet koyun/keçi | 1 adet koyun veya keçi |
| 2. Küçükbaş (150 adet keçi) | 40 adet koyun/keçi | 2 adet koyun veya keçi |
| 3. Büyükbaş (34 adet sığır) | 30 adet sığır/manda | 2 yaşında 1 adet buzağı |
| 4. Deve (10 adet deve) | 5 adet deve | 2 adet koyun veya keçi |
Zekât ibadetinin hükmü, şartları ve uygulanışıyla ilgili yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Kur’an-ı Kerim’de pek çok ayette namaz ile birlikte emredilen zekât, hicretin ikinci yılında Medine’de farz kılınmıştır. | ✓ | |
| Toprak ürünlerinden alınan öşür zekâtında ürünün üzerinden tam bir kamerî yıl geçmesi şartı aranır. | ✓ | |
| Terzinin dikiş makinesi, marangozun aletleri ve doktorun muayene cihazları asli ihtiyaç sayıldığından zekâta tabi değildir. | ✓ | |
| On beş devesi bulunan bir yetiştirici, develerinin zekâtı olarak kendi cinsinden bir adet yavru deve verir. | ✓ | |
| Altın, gümüş, nakit para ve ticaret mallarının zekât verilebilmesi için nisap miktarına ulaşıp üzerinden bir yıl geçmesi gerekir. | ✓ |
Cümlelerde boş bırakılan yerleri kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Bir Müslümanın zekâtla yükümlü olması için dinen belirlenen asgari zenginlik ölçüsüne nisap denir.
- Toprak ürünlerinden hasat gününde verilen zekâta İslam geleneğinde öşür adı verilmiştir.
- Altın ve ticaret mallarında zenginlik alt sınırı 85 gram altın veya bunun parasal değeridir.
- Kırk ile elli dokuz arasında sığırı bulunan bir kimse zekât olarak üç yaşında bir dana verir.
Bir Müslümanın yıllık zekât yükümlülüğünü belirleyip yerine getirme sürecindeki işlem adımlarını baştan sona 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 3Nisap miktarını aşan malın üzerinden tam bir kamerî yıl (354 gün) geçtiğinin tespit edilmesi
- 1Toplam mal varlığından oturulan ev, binek araç gibi asli ihtiyaçların ve vadesi gelen borçların düşülmesi
- 2Geriye kalan net birikimin 85 gram altın (nisap) sınırına ulaşıp ulaşmadığının kontrol edilmesi
- 4Toplam net birikimin 140 (%2,5) oranındaki zekât payının hesaplanarak ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması
İpuçlarındaki kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle zekât kelimesinin sözlük anlamlarından biri olan “çoğalma, bolluk” kavramını bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: BEREKET
Tarım ürünleri hasat panosundaki iki farklı buğday tarlasının sulama yöntemi ve ürün miktarı incelendiğinde, çiftçilerin
- AK Tarlası: 250 kg — L Tarlası: 500 kg
- BK Tarlası: 125 kg — L Tarlası: 250 kg
- CK Tarlası: 500 kg — L Tarlası: 250 kg
- DK Tarlası: 500 kg — L Tarlası: 500 kg
Dört komşunun borçları ve asli ihtiyaçları çıktıktan sonra ellerinde bulunan mal varlıkları kartlarda gösterilmiştir. Kartlardaki bilgilere göre
- AAhmet Bey: Bir yıldır sakladığı 110 gram altın birikimi
- BZeynep Hanım: Meralarda otlayan 25 adet koyun sürüsü
- CMurat Bey: Üzerinden bir yıl geçen 96 gram değerinde ticari malı
- DElif Hanım: Çiftliğinde bir yıldır beslediği 32 adet sığırı
Ayet panosunda verilen Tevbe Suresi 103. ayet ile En’âm Suresi 141. ayet birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
- AZekât ibadetinin insanı cimrilikten arındırıp malı temizlediğine
- BToprak ürünlerinin zekâtının hasat günü verilmesi gerektiğine
- CZekâtın İslam dininde emredilen malî bir yükümlülük olduğuna
- DToprak ürünlerinde de mutlaka bir kamerî yıl bekleneceğine
Karşılaştırma kartında verilen toprak ürünlerinin zekât (öşür) oranının yağmurla sulanan arazide 110 (%10), taşıma su