Avrupa’daki Gelişmeler ve Osmanlı Devleti
İTA.8.1.1. Avrupa’daki gelişmelerin yansımaları bağlamında Osmanlı Devleti’nin yirminci yüzyılın başlarındaki siyasi ve sosyal durumunu kavrar. · Konu kapsamındaki temel kavramları, modelleri ve ilişkileri örnekler üzerinden çözümler.
- Rönesans hümanizmi yaydı; Reform Katolik Kilisesi’nin dogmatik anlayışını yıktı; Aydınlanma Çağı akıl, deney ve gözlemle bilimin önünü açtı.
- 1789 Fransız İhtilali milliyetçilik, eşitlik ve özgürlük fikirlerini yaydı; çok uluslu Osmanlı Devleti Balkanlardaki milliyetçi isyanlardan olumsuz etkilendi.
- Sanayi İnkılabı ile ham madde ve pazar arayışı arttı; Osmanlı el tezgâhları rekabette zorlandı, dış borçlar ödenemeyince 1881’de Düyun-u Umumiye kuruldu.
- Dağılmayı önlemek için Tanzimat (1839), Islahat (1856) ve Meşrutiyet (1876, 1908) ilan edildi; Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük ve Batıcılık akımları doğdu.
Görseldeki şemadan yararlanarak Avrupa’daki gelişmeleri, özelliklerini ve sonuçlarını tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Gelişme / Dönem | Öne Çıkan Özellik | Başlıca Sonucu |
|---|---|---|
| Rönesans | Modern düşünce ve hümanizm | Sanat ve bilimde yenilenme başladı. |
| Reform Hareketleri | Dogmatik anlayışa karşı çıkılması | Kilisenin dogmatik otoritesi sarsıldı. |
| Aydınlanma Çağı | Akıl, deney ve gözlem | Bilim ve teknoloji hızla gelişti. |
| Sanayi İnkılabı | Buhar gücü ve seri üretim | Ham madde ve pazar arayışı arttı. |
Osmanlı Devleti’ni dağılmaktan kurtarmayı amaçlayan fikir akımlarını ve anayasal kavramı açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Aşağıdakilerden hangisi İkinci Meşrutiyet (1908) sonrasındaki iç karışıklıklardan yararlanılarak yapılan dış gelişmelerden değildir?
- AYunanistan’ın Girit Adası’nı işgal etmesi
- BBulgaristan’ın bağımsızlığını ilan etmesi
- CAvusturya-Macaristan’ın Bosna-Hersek’i topraklarına katması
- DKırım Savaşı sırasında İngiltere’den ilk dış borcun alınması
Görseldeki karşılaştırma şemasına göre Fransız İhtilali ve Sanayi İnkılabı’nın Osmanlı’ya etkileri hakkında hangisi doğrudur?
- AFransız İhtilali yalnız ekonomiyi etkilemiştir.
- Bİhtilal siyasi yapıyı, Sanayi İnkılabı ekonomiyi sarsmıştır.
- CEl tezgâhları Avrupa fabrikalarına üstünlük sağlamıştır.
- DMilliyetçilik Balkan isyanlarını sona erdirmiştir.
Görseldeki kronoloji panosuna göre doğru ifadelerin D, yanlış ifadelerin Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| 1839 Tanzimat Fermanı ile padişah, kanun gücünün üstünlüğünü kabul etmiştir. | ✓ | |
| 1856 Islahat Fermanı ile gayrimüslimlere yalnız başkentte görev alma hakkı tanınmıştır. | ✓ | |
| Birinci Meşrutiyet’in ilk seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı erkeklerle sınırlıydı. | ✓ | |
| 1881 Düyun-u Umumiye İdaresi, alacaklı devletlerin iç işlerimize karışmasına yol açmıştır. | ✓ | |
| 1909 yılında meşrutiyet karşıtı 31 Mart Olayı’nı Hareket Ordusu çıkarmıştır. | ✓ |
Görseldeki süreç zincirine göre dış borçların ödenememesi hangi kurumun kurulmasına yol açmış ve egemenliği nasıl etkilemiştir?
Boşlukları kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Rönesans Avrupa’da modern düşünceyi ve hümanizmi anlayışını yaygınlaştırdı.
- El tezgâhlarına dayalı Osmanlı üretimi ucuz fabrika mallarıyla yarışamadı.
- 1829 Edirne Antlaşması ile bağımsız olan ilk Balkan ulusu Yunanlar oldu.
- Kanun-ı Esasi’nin 1876’da ilanı ile meşrutiyet yönetimine geçildi.
- Balkanlardaki toprak kayıpları Anadolu’ya yoğun göç yaşanmasına yol açtı.
Osmanlı Devleti’ndeki aşağıdaki demokratikleşme gelişmelerini kronolojik sıraya göre (1’den 5’e) numaralandırınız.
- 5Meşrutiyet karşıtı 31 Mart Olayı’nın Hareket Ordusu’nca bastırılması (1909)
- 4Kanun-ı Esasi’nin yeniden yürürlüğe girmesiyle İkinci Meşrutiyet’in ilanı (1908)
- 2Gayrimüslimlere yönetimde görev hakkı tanıyan Islahat Fermanı’nın ilanı (1856)
- 1Kanun gücünün üstünlüğünü kabul eden Tanzimat Fermanı’nın ilanı (1839)
- 3Kanun-ı Esasi’nin kabulüyle Birinci Meşrutiyet’in başlaması (1876)
Görseldeki şemada özetlenen Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük ve Batıcılık fikir akımlarının ortak amacı hangisidir?
- ADevletin bütünlüğünü koruyup dağılmayı önlemek
- BBalkan eyaletlerinin bağımsızlığını hızlandırmak
- CAvrupa’ya yeni kapitülasyonlar vererek borçlanmak
- DAnayasal düzene ve meclis yönetimine son vermek
Görseldeki değerlendirme kartına göre Tanzimat ve Islahat fermanları Avrupa’nın iç işlerimize karışmasını durdurmuş mudur?
Görseldeki dört bilgi kartında demokratikleşme adımları verilmiştir. Hangi karttaki açıklamada tarihsel hata yapılmıştır?
- A1. kart: Tanzimat azınlık haklarına yasal dayanak kazandırdı.
- B2. kart: Islahat gayrimüslimlerin yönetime katılımını artırdı.
- C3. kart: I. Meşrutiyet’le padişahlık kaldırılıp cumhuriyete geçildi.
- D4. kart: II. Meşrutiyet’le çok partili hayat ve basın gelişti.
Görseldeki bilgi kartına göre Balkanlardaki kayıpların sonuçlarından hangisi doğrudan toplumsal (sosyal) alandadır?
- A1829 Edirne Antlaşması ile Yunanların bağımsız olması
- B1878 Berlin Antlaşması ile Sırp ve Karadağ’ın ayrılması
- CAvusturya-Macaristan’ın Bosna-Hersek’i topraklarına katması
- DAnadolu’ya yoğun göçler ve sağlık-barınma sorunları
İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazınız. Turuncu kutulardaki harfler halkın temsilcilerinin yer aldığı kurumu verir.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MECLİS
Görseldeki ipucu kartına göre Osmanlıcılık akımının amacını ve hangi gelişmeyle geçerliliğini yitirdiğini açıklayınız.