Mustafa Kemal'in Çocukluğu ve Eğitim Hayatı
İTA.8.1.2. Mustafa Kemal'in çocukluk ve öğrenim hayatından hareketle onun kişilik özelliklerinin oluşumu hakkında çıkarımlarda bulunur. · Mustafa Kemal'in kişilik gelişimi ve yetişmesinde rol oynayan şahsiyetlere değinilir.
- Mustafa Kemal 1881’de Selânik’te Türkmen kökenli Zübeyde Hanım ve Ali Rıza Efendi’nin evladı olarak doğdu; çok uluslu Selânik ortamı onda hoşgörüyü, azınlık isyanları ise vatanseverlik ve millî bilinci geliştirdi.
- Eğitimine 1886’da annesinin isteğiyle geleneksel Mahalle Mektebinde başladı, kısa süre sonra babasının yönlendirmesiyle modern yöntemler uygulayan Şemsi Efendi Mektebine geçti.
- 1894’te kendi kararıyla sınavı kazanarak girdiği Selânik Askerî Rüştiyesinde matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Sabri Bey ona “Kemal” adını verdi; Fransızca öğretmeni Nakiyüddin Bey özgürlük ve demokrasi fikirlerini aşıladı.
- 1896’da Manastır Askerî İdadisinde Mehmet Tevfik Bey (tarih), Ömer Naci (edebiyat), Mehmet Asım Efendi (hitabet) ve Ali Fethi Bey (Fransız düşünürleri) gelişimine katkı sağladı; 1902’de Harp Okulundan teğmen, 11 Ocak 1905’te Harp Akademisinden kurmay yüzbaşı olarak mezun olup Şam 5. Ordu’ya atandı.
Görseldeki Manastır Askerî İdadisi bilgi kartlarından yararlanarak Mustafa Kemal’in düşünce dünyasını etkileyen şahsiyetlerin görevini ve kazandırdığı özelliği tabloya yazınız. İlk satır örnektir.
| Öncü Şahsiyet | Okuldaki Konumu | Mustafa Kemal’e Kazandırdığı Yön |
|---|---|---|
| Mehmet Tevfik Bey | Tarih öğretmeni | Tarih sevgisi ve derin bir tarih bilinci |
| Ömer Naci | Sınıf arkadaşı | Edebiyat ve şiir sevgisi (Namık Kemal, Tevfik Fikret) |
| Mehmet Asım Efendi | Hitabet öğretmeni | Hitabet (güzel konuşma) sanatı ve askerlik dengesi |
| Ali Fethi (Okyar) | Yakın arkadaşı | Fransızca ve Batılı Aydınlanma düşünürlerini tanıma |
Görseldeki şemada Mustafa Kemal’in çocukluğunu geçirdiği Selânik şehrinin sosyal ve siyasi özellikleri özetlenmiştir. Buna göre Selânik’teki ortamın Mustafa Kemal üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- AFarklı inanç ve kültürlerin bir arada bulunması onda hoşgörü ve saygı anlayışını geliştirmiştir.
- Bİşlek liman ve demir yolu ağı sayesinde Avrupa’daki yenilikleri yakından takip edebilmiştir.
- CAzınlık çetelerinin çıkardığı ayaklanmalar onda vatanseverlik ve millî bilinç uyandırmıştır.
- DŞehirdeki bütün toplulukların uyum içinde yaşaması Osmanlı Devleti’nde dağılmanın durduğunu kanıtlamıştır.
Sol sütunda verilen Mustafa Kemal’in öğrenim gördüğü okulları sağ sütundaki ayırt edici özelliklerle eşleştiriniz.
Görseldeki aile ve eğitim panosuna göre doğru ifadelerin D, yanlış ifadelerin Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Okul seçiminin uzlaşmayla çözülmesi ailedeki demokratik ortamı gösterir. | ✓ | |
| Geleneksel ve modern okulların bir arada bulunması eğitim birliğini kanıtlar. | ✓ | |
| Yüzbaşı Nakiyüddin Bey, Mustafa Kemal’e Fransızca ve özgürlük sevgisi aşılamıştır. | ✓ | |
| Mustafa Kemal, Harp Akademisinden sonra ilk görev yeri olarak Şam’a atanmıştır. | ✓ |
Görseldeki anı kartında Mustafa Kemal’in İstanbul Harp Okulu ve Harp Akademisi yıllarında ülke sorunlarını anlatmak için arkadaşlarını bir araya getirip el yazması okul gazetesi çıkardığı belirtilmiştir. Bu faaliyet onun hangi kişilik özelliklerini kanıtlar?
Cümlelerde boş bırakılan yerleri kutudaki uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Mustafa Kemal’in anne ve baba soyu Anadolu’dan Rumeli’ye yerleşmiş köklü Türkmen ailelerine dayanır.
- Mustafa Kemal’in beş kardeşinden dördü küçük yaşta vefat etmiş, yalnız kız kardeşi Makbule Hanım yaşamıştır.
- Osmanlı eğitim sisteminde ortaokul kademesine rüştiye, lise kademesine ise idadi adı verilirdi.
- Mustafa Kemal 11 Ocak 1905’te kurmay yüzbaşı rütbesiyle İstanbul Harp Akademisinden mezun olmuştur.
- Mustafa Kemal’in mezuniyet sonrası atandığı ilk askerî görev yeri Şam’daki 5. Ordu’dur.
Görseldeki eşleştirme kartlarında Mustafa Kemal’in öğrencilik yıllarındaki bazı davranışları ve bunların yansıttığı kişilik özellikleri verilmiştir. Buna göre numaralı kartların hangisinde kişilik özelliği çıkarımı hatalıdır?
- A1. Kart: Babasının vefatı ve maddi güçlüklere rağmen eğitimini sürdürmesi → Azimli ve kararlı olması
- B2. Kart: Kendi kararıyla askerî rüştiye sınavına girip kazanması → İdealist ve öz güvenli olması
- C3. Kart: Tarih, edebiyat, hitabet ve yabancı dille yakından ilgilenmesi → Çok yönlü olması
- D4. Kart: İstanbul’da ülke sorunları için arkadaşlarıyla okul gazetesi çıkarması → Ülke siyasetine duyarsız kalması
İpuçlarına karşılık gelen kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle Selânik Askerî Rüştiyesindeki matematik öğretmeninin Mustafa’ya verdiği ve “olgunluk” anlamına gelen adı bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: KEMAL
Görseldeki eğitim zaman şeridinden yararlanarak Mustafa Kemal’in öğrenim gördüğü kurumları kronolojik sıraya göre 1’den 5’e kadar numaralandırınız.
- 1Mahalle Mektebi ve modern Şemsi Efendi Mektebi (1886)
- 4Teğmen olarak bitirdiği İstanbul Harp Okulu (1899–1902)
- 3Yatılı okuduğu Manastır Askerî İdadisi (1896–1899)
- 2Sınavı kazanarak geçtiği Selânik Askerî Rüştiyesi (1894)
- 5Kurmay yüzbaşı çıktığı İstanbul Harp Akademisi (1902–1905)
Görseldeki öğretmen onur tablosunda Mustafa Kemal’in üç farklı okuldaki öğretmenleri ve katkıları yer almaktadır. Tabloda K, L ve M harfleriyle boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- AK: Mustafa Sabri Bey — L: Mehmet Tevfik Bey — M: Yarbay Nuri Bey
- BK: Mehmet Asım Efendi — L: Mustafa Sabri Bey — M: Nakiyüddin Bey
- CK: Yarbay Nuri Bey — L: Yüzbaşı Naci Bey — M: Mehmet Tevfik Bey
- DK: Nakiyüddin Bey — L: Yarbay Nuri Bey — M: Mustafa Sabri Bey
Babası Ali Rıza Efendi, küçük Mustafa’ya “Adam olmak için okumak, öğrenmek şarttır. Başka çare yoktur.” öğüdünü vermiş ve onun yeni usul eğitim veren Şemsi Efendi Mektebinde okumasını sağlamıştır. Bu bilgiye dayanarak Ali Rıza Efendi hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?
- AÇağdaş düşünceli, bilime ve yenilikçi eğitime önem veren aydın bir kişiliğe sahip olduğuna
- BOğlunun yalnızca geleneksel yöntemlerle mahalle mektebinde okumasını istediğine
- CEğitim hayatının gereksiz olduğunu düşünerek Mustafa’yı küçük yaşta ticarete yönlendirdiğine
- DAile içi kararlarda eşinin düşüncelerine hiçbir şekilde söz hakkı tanımadığına
Görseldeki karşılaştırma kartında 19. yüzyıl sonunda Osmanlı Devleti’nde geleneksel eğitim veren Mahalle Mektebi ile modern eğitim uygulayan Şemsi Efendi Mektebinin aynı anda faaliyet gösterdiği belirtilmiştir. Bu durumun Osmanlı eğitim sistemi açısından neyi kanıtladığını ve toplumda nasıl bir sonuç doğurduğunu açıklayınız.