Millî Mücadele'nin Hazırlık Dönemi: Havza Genelgesi, Amasya Genelgesi ve Erzurum Kongresi (İTA.8.2.5)
Havza Genelgesi’nin yayımlanma amacını ve Türk milletinde millî bilincin uyandırılmasındaki rolünü açıklar. · Amasya Genelgesi’nin maddelerini Millî Mücadele’nin gerekçesi, amacı, yöntemi ve millî egemenlik ilkesi açısından analiz eder. · Erzurum Kongresi’nin toplanış biçimi ve aldığı kararları bölgesellik, ulusallık, tam bağımsızlık ve millî irade kavramlarıyla değerlendirir.
- Mustafa Kemal Paşa’nın 28 Mayıs 1919’da tek başına yayımladığı Havza Genelgesi ile işgallere karşı mitingler düzenlenmesi ve kınama telgrafları çekilmesi istenerek halkta «millî bilinç» uyandırılmış; Hristiyan azınlıklara kötü davranılmaması uyarısıyla Mondros’un 7. maddesinin bahane edilmesi önlenmiştir.
- 22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi çok imzalı (Rauf Bey, Refet Bey, Ali Fuat Paşa, Kâzım Karabekir ve Cemal Paşa onayıyla) yayımlanarak mücadele kişisellikten çıkarılıp millete mal edilmiştir.
- Amasya Genelgesi’nde «Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir» ve «İstanbul Hükümeti sorumluluğunu yerine getirememektedir» maddeleri GEREKÇEYİ; «Milletin bağımsızlığını» AMACI; «yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır» ise YÖNTEMİ ve ilk kez «millî egemenlik» fikrini ortaya koymuştur.
Millî Mücadele hazırlık döneminde alınan kararları tarihsel anlam ve yorumlarıyla eşleştiriniz.
Tarih şeridinde yer alan Havza Genelgesi ile ilgili bilgi kartı incelendiğinde, Mustafa Kemal Paşa’nın bu genelgeyle ulaşmak istediği temel
- Aİstanbul Hükümeti adına İtilaf Devletleri ile ateşkes imzalamak
- BTürk halkında işgallere karşı millî bilinci ve heyecanı uyandırmak
- CAnadolu’daki kolorduların silahlarını İtilaf subaylarına teslim etmek
- DDoğu Anadolu’da yabancı bir devletin manda yönetimini kurmak
Belge kartında verilen Amasya Genelgesi’nin «Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.» maddesinin neden bir
Amasya Genelgesi analiz kartlarında verilen maddelerin hangi unsuru (Gerekçe, Amaç ve Yöntem, Kurumsallaşma) karşıladığını ve temel yorumunu
| Amasya Genelgesi Maddesi | İlgili Unsur | Tarihsel Yorumu |
|---|---|---|
| 1. Vatanın bütünlüğü ve bağımsızlık tehlikededir. | Gerekçe (Neden) | Kurtuluş Savaşı’nın neden başladığını açıklar |
| 2. İstanbul Hükümeti görevini yerine getirememektedir. | Gerekçe (Neden) | İstanbul yönetiminin çaresizliğini ortaya koyar |
| 3. Bağımsızlığı milletin azim ve kararı kurtaracaktır. | Amaç ve Yöntem | İlk kez millî egemenliğe (ulusal iradeye) vurgu yapar |
| 4. Etki ve denetimden uzak millî bir kurul oluşturulmalıdır. | Kurumsallaşma | Temsil Heyeti fikrini ilk kez gündeme getirir |
Millî Mücadele’nin hazırlık dönemi gelişmeleriyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Amasya Genelgesi’nin birden fazla komutanın imzasıyla yayımlanması, mücadeleyi kişisellikten çıkarıp halka mal etmiştir. | ✓ | |
| Mustafa Kemal Paşa, Havza Genelgesi’ni yayımlamadan hemen önce Samsun’da askerlik mesleğinden istifa etmiştir. | ✓ | |
| Erzurum Kongresi’nde alınan «Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz» kararıyla ilk kez millî sınırlardan söz edilmiştir. | ✓ | |
| Erzurum Kongresi toplanış amacı ve katılan delegeler bakımından ulusal, aldığı kararlar bakımından ise bölgesel bir kongredir. | ✓ | |
| Mebusan Meclisi’nin derhal toplanması ve hükümet işlerinin meclisçe denetlenmesi kararı millet iradesine verilen önemi gösterir. | ✓ |
Cümlelerde boş bırakılan yerleri kutudaki uygun tarihî kavramlarla tamamlayınız.
- Mustafa Kemal Paşa’nın 28 Mayıs 1919’da tek başına yayımladığı ve protesto mitingleri istediği belge Havza Genelgesi’dir.
- Millî Mücadele’nin gerekçesi, amacı ve yöntemi ilk kez 22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi’nde açıklanmıştır.
- Askerlikten istifa ederek sine-i millete dönen Mustafa Kemal’e Erzurum’da bağlılığını bildiren 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir Paşa’dır.
- Erzurum Kongresi sonunda Doğu illerini temsil etmek üzere 9 kişiden oluşan Temsil Heyeti kurulmuştur.
1919 yılında Millî Mücadele’nin hazırlık döneminde yaşanan aşağıdaki tarihî gelişmeleri kronolojik oluş sırasına göre 1’den 4’e kadar sıralayınız.
- 3Mustafa Kemal Paşa’nın 7–8 Temmuz 1919 gecesi Erzurum’da askerlik mesleğinden istifa ederek sine-i millete dönmesi
- 1Mustafa Kemal Paşa’nın 28 Mayıs 1919’da Havza Genelgesi’ni yayımlayarak işgallere karşı mitingler düzenlenmesini istemesi
- 423 Temmuz 1919’da toplanan Erzurum Kongresi’nde manda ve himayenin ilk kez reddedilip 9 kişilik Temsil Heyeti’nin kurulması
- 222 Haziran 1919’da Amasya Genelgesi ile Millî Mücadele’nin gerekçesi, amacı ve yönteminin tüm millete ilan edilmesi
Erzurum Kongresi’nde kabul edilen dört temel karar kartı incelendiğinde, bu kararlarla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
- AI. kararda «millî iradeyi hâkim kılmak» ifadesiyle ulusal egemenlik ilkesi vurgulanmıştır.
- BII. kararda «manda ve himaye kabul olunamaz» denilerek tam bağımsızlık hedeflenmiştir.
- CIII. kararda azınlıklara siyasi egemenliğimizi bozacak imtiyazlar verilmesine karşı çıkılmıştır.
- DIV. kararda Mebusan Meclisi’nin kapatılarak yönetimin tek kişiye bırakılması savunulmuştur.
Amasya Genelgesi’nin hazırlanış sürecini gösteren şemaya göre, Mustafa Kemal Paşa’nın genelge metnini Kâzım Karabekir ve Cemal Paşa
- Aİstanbul Hükümeti’nden yeni bir ordu müfettişliği görevi talep etmek
- BBölgesel kurtuluş çarelerini ve yabancı devlet himayesini yaygınlaştırmak
- CMücadeleyi kişisel olmaktan çıkarıp halk üzerindeki etki ve güveni artırmak
- DErzurum ve Sivas kongrelerinin toplanmasını süresiz olarak ertelemek
Erzurum Kongresi’nin toplanış şekli ile aldığı kararları karşılaştıran diyagram incelendiğinde, hangi madde kongrenin «ulusal (millî)» nitelikte
- AMillî sınırlar içinde vatanın bölünmez bir bütün olduğunun ilan edilmesi
- BToplantıya yalnız Doğu Anadolu vilayetlerinden seçilen delegelerin katılması
- CKongrenin Doğu Anadolu ve Trabzon cemiyetleri tarafından düzenlenmesi
- DKaradeniz ve Doğu Anadolu’daki Rum-Ermeni faaliyetlerine karşı önlem alınması
İpuçlarındaki tarihî kavramları kutulara yazınız. Numaralı harflerle büyük bir devletin başka bir milleti himayesi altına
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: MLNDA
Karşılaştırma kartında verilen Erzurum Kongresi’nin «Kuvâ-yı Millîye’yi etkin, millî iradeyi hâkim kılmak esastır.» ve «Manda ve himaye kabul