İçeriğe geç

8. sınıf · Türkçe · 6. hafta (19-23 Ekim 2026)

215 Okkalık Mermi Nasıl Kaldırıldı?: Yazı Karakterleri, 5N1K, Medya ve Özne: çalışma kâğıdı

14 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
8. Sınıf · Türkçe · 6. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

215 Okkalık Mermi Nasıl Kaldırıldı?: Yazı Karakterleri, 5N1K, Medya ve Özne

T.8.1.11 / T.8.2.1–3 / T.8.3.1, 3, 5, 15, 28, 29, 33. 5N1K, yazı karakterleri ve medya sunumlarını karşılaştırır. · T.8.4.4, 13, 18. Yazma stratejilerini uygular; uygun başlık belirler ve cümlenin öznesini ayırt eder.

HATIRLAYALIM
  • 18 Mart Deniz Savaşı’nda Rumeli Mecidiye Tabyası’nda Topçu Neferi Seyit, vinci kırık topa 215 okkalık mermiyi üç kez sürerek OCEAN zırhlısını yaralamıştır.
  • 5N1K soruları (Kim, Ne, Nerede, Ne zaman, Nasıl, Niçin) metindeki açık bilgileri yoklar; soru sözcüğü ile cevabın bilgi türü uyumlu olmalıdır.
  • Metinde yazarın açıklamaları dik, olay anlatımı eğik yazıyla dizilmiştir; yazılı metin ile film olay, kahraman, mekân ve zaman ölçütleriyle karşılaştırılır.
  • Özne, yüklemdeki işi yapan veya yargının ait olduğu ögedir; önce yüklem, sonra özne bulunur. Özne söz öbeği olabilir ve her zaman başta yer almaz.
1Tabloyu tamamla

Görseldeki 5N1K şemasından yararlanarak metne göre sorulan 5N1K sorularının yokladığı bilgiyi ve cevabını tabloya yazınız. İlk satır örnektir.

Kim?Topçu NeferiSeyitNerede?MecidiyeTabyası’ndaNe zaman?18 Mart DenizSavaşı’ndaNiçin?Topun vincikırıldığı için
5N1K SorusuYokladığı Bilgi TürüMetindeki Karşılığı
Kim?Olayı gerçekleştiren kişiTopçu Neferi Seyit
Nerede?Olayın yaşandığı yerRumeli Mecidiye Tabyası
Ne zaman?Olayın gerçekleştiği zaman18 Mart Deniz Savaşı’nda
Niçin?Eylemin yapılma nedeniTopun vinci kırık olduğu için
2Çoktan seçmeli

Görseldeki şemaya göre yazarın metinde dik ve eğik olmak üzere iki farklı yazı karakteri kullanmasının işlevi hangisidir?

1. Bölüm (Dik):Giriş — Yazar savaşın bütünlüğünü açıklar.2. Bölüm (Eğik):Olay — Kırık vinç ve 215 okkalık mermi anlatılır.3. Bölüm (Dik):Kapanış — Yazar ordunun fedakârlığını değerlendirir.
  1. ASayfadaki satır sayısını azaltarak metni kısaltmak
  2. BYazarın değerlendirmeleri ile olay anlatımını ayırt ettirmek
  3. CEğik yazılan bölümün önemsiz olduğunu belirtmek
  4. DYabancı gemi adlarını Türkçe sözcüklerden ayırmak
3Açık uçlu

Görseldeki karta göre birincisi söz öbeği özneli fiil cümlesi, ikincisi isim cümlesi olan iki cümle kurup öznelerini yazınız.

Cümle Kurma ve Özne Gösterme Rehberi1) Öznesi söz öbeği olan bir fiil cümlesi yazınız.2) Yüklemi fiil olmayan bir isim cümlesi yazıp öznesini belirtiniz.İpucu: Yükleme “Kim?” veya “Ne?” sorusunu sorarak doğrulayınız.
1) Çanakkale belgeseli yayımlandı (Özne: Çanakkale belgeseli). 2) Seyit kahramandır (Özne: Seyit).
4Eşleştirme

Metinde adı geçen kişileri ve unsurları metindeki rolleriyle eşleştiriniz.

d1. Topçu Neferi Seyit
e2. Niğdeli Ali
b3. Yüzbaşı Hilmi Bey
a4. Cevat Paşa
c5. OCEAN (Oşin)
a)Tabyaya gelerek Seyit’e onbaşılık rütbesi veren komutan
b)Olayı izleyip telefonla üst komutanlığa bildiren subay
c)Üçüncü merminin isabetiyle yara alan İngiliz zırhlısı
d)215 okkalık mermiyi omzunda taşıyıp namluya süren kahraman
e)Arkadaşının mermiyi kaldırırken ona yardım eden topçu
5Doğru mu, yanlış mı?

Görseldeki medya ve dil bilgisi kartlarına göre doğru ifadelerin D, yanlış ifadelerin Y kutusunu işaretleyiniz.

Metin ve Film KarşılaştırmaÖlçüt: Olay, kişi, yer, zaman“kısaltılmıştır” → Bir bölümİhsan: O ana verilmiş lütufCümlede Özneyi BulmaÖnce yüklem, sonra özneİlk sözcük hep özne olmazİsim cümlesinde de özne var
DY
Metnin sonundaki “kısaltılmıştır” notu, eserin bir bölümünün alındığını gösterir.✓
Yazılı metin ile film karşılaştırılırken olay, kahraman, mekân ve zamana bakılır.✓
Cümlede ilk sırada yer alan sözcük her zaman cümlenin öznesidir.✓
Çekimli fiilin bulunmadığı isim cümlelerinde de yargının ait olduğu özne vardır.✓
Seyit Onbaşı, komutanın isteğiyle mermiyi ikinci kez kolayca kaldırmıştır.✓
6Çoktan seçmeli

“Akşamüstü tabyaya gelen komutan, bataryadaki askerleri tek tek tebrik etti.” cümlesinin öznesi hangisidir?

  1. AAkşamüstü
  2. Bkomutan
  3. Cbataryadaki askerleri
  4. DAkşamüstü tabyaya gelen komutan
7Boşluk doldurma

Boşlukları kutudaki uygun sözcüklerle tamamlayınız.

Neredeözneyüklemonbaşılıkamacıbaşlık
  1. Cümlede yüklemin bildirdiği işi yapan ögeye özne denir.
  2. Olayın geçtiği yeri öğrenmek için 5N1K’daki “Nerede?” sorusu sorulur.
  3. Bir medya sunumunu incelerken hazırlanış amacı ve kaynağı sorgulanır.
  4. Metnin içeriğini kısa ve açık biçimde yansıtan ifadeye başlık denir.
  5. Cevat Paşa, başarısından dolayı Seyit’e onbaşılık rütbesini vermiştir.
8Kısa cevap

Görseldeki karşılaştırma kartına göre yazılı metin ile animasyon film arasında hangi ölçütler aynı, hangileri farklıdır?

Yazılı Metin ve Animasyon Film Karşılaştırma ÖzetiOlay:215 okkalık merminin namluya sürülmesi (Aynı)Kahramanlar:Topçu Neferi Seyit ve Niğdeli Ali (Aynı)Mekân-Zaman:Metinde yazılı betimleme, filmde görsel sahne (Farklı)
Olay ve kahramanlar aynıdır; mekân ve zamanın sunuluş biçimi ise farklıdır.
9Çoktan seçmeli

Görselde sonuç paragrafı verilen metnin giriş cümlesi aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Metnin Sonuç Paragrafı (Giriş Bununla Uyumlu Olmalı)“Kısacası, Çanakkale Şehitliği ve tabyalar gibi tarihîmekânları yerinde ziyaret etmek, öğrencilerde tarihbilincini yalnız okumaktan çok daha güçlü pekiştirir.”
  1. ATarihî olayları yalnız okumak yerine müze ve tabyaları yerinde görmek öğrenmeyi kalıcı kılar.
  2. BKantinlerde paketli ürünlerin azaltılması beslenme alışkanlığını olumlu etkilemiştir.
  3. CTarihî alanlara gezi düzenlemek zaman kaybına yol açtığı için dersler sınıfta işlenmelidir.
  4. DYaz tatilinde deniz kıyısında dinlenmek öğrencilerin en sevdiği etkinlikler arasındadır.
10Şifreli kelime

İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazınız. Turuncu kutulardaki harfler 215 okkalık mermiyi taşıyan kahramanı verir.

Metinde temel düşünceyi toparlayan son bölümSONUÇ
Olayın anlatıldığı bölümde kullanılan yatık yazı türüEĞİK
Özneyi bulmadan önce ilk adımda belirlenen temel ögeYÜKLEM
Seyit’in hissettiği gücü açıkladığı “lütuf, bağış” sözcüğüİHSAN
Savunma için yapılmış silahlı askerî mevziTABYA

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: SEYİT

11Çoktan seçmeli

Görseldeki dört cümle fişinde tırnak içine alınmış bölümlerden hangisi cümlenin öznesi değildir?

1. fiş · Kim savundu?“Mecidiye’deki topçular”2. fiş · Ne zaman?“Sabahın erken saatlerinde”3. fiş · Ne yaşayacaktır?“Çanakkale’deki bu destan”4. fiş · Ne içeriyor?“Kütüphanedeki tarih atlası”
  1. A1. fiş: “Mecidiye Tabyası’ndaki topçular” vatanı savundu.
  2. B2. fiş: “Sabahın erken saatlerinde” komutan bataryayı denetledi.
  3. C3. fiş: “Çanakkale’de yazılan bu destan” hep yaşayacaktır.
  4. D4. fiş: “Kütüphanemizdeki tarih atlası” zengin haritalar içeriyor.
12Sıralama

“215 Okkalık Mermi Nasıl Kaldırıldı?” metnindeki olayları oluş sırasına göre (1’den 5’e) numaralandırınız.

  1. 2Seyit’in 215 okkalık mermiyi omzuna alıp basamakları üç kez çıkması
  2. 5Cevat Paşa’nın tabyaya gelerek Seyit’e onbaşılık rütbesi vermesi
  3. 4Yüzbaşı Hilmi Bey’in olayı izleyerek durumu telefonla üstlerine bildirmesi
  4. 1Yoğun ateş altında cephaneliğin patlaması ve tek topun vincinin kırılması
  5. 3Namluya sürülen üçüncü mermiyle İngiliz zırhlısı OCEAN’ın yara alması
13Çoktan seçmeli

Görseldeki 5N1K soru-cevap kartlarından hangisinde soru sözcüğü ile cevabın bilgi türü uyuşmamaktadır?

I. Kart · Kim?Kim kutladı? → Cevat PaşaII. Kart · Nasıl?Nasıl taşıdı? → Omzuna alarakIII. Kart · Ne zaman?Ne zaman? → Mecidiye Tabyası’naIV. Kart · Niçin?Niçin? → Vinci kırık olduğu için
  1. AI. kart: Kim kutladı? → Cevat Paşa kutladı.
  2. BII. kart: Nasıl taşıdı? → Omzuna alıp basamakları çıkarak.
  3. CIII. kart: Ne zaman geldi? → Rumeli Mecidiye Tabyası’na.
  4. DIV. kart: Niçin sürülemiyordu? → Topun vinci kırık olduğu için.
14Kısa cevap

Görseldeki cümle çözümleme kartında yer alan iki cümlenin öznelerini bulunuz ve 1. öznenin neden bölünemediğini yazınız.

Özne Çözümleme Kartı (Önce Yüklemi, Sonra Özneyi Bul)1. Cümle: Boğaz’ı savunan kahraman topçular / mevzileri onardı.2. Cümle: Bu tabya / Çanakkale savunmasının kilit noktasıdır.
1. özne: “Boğaz’ı savunan kahraman topçular” (söz öbeğidir, bölünemez). 2. özne: “Bu tabya”.