Coğrafya Biliminin Konusu ve Bölümleri
COĞ.9.1.1. Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme
- Doğal ortam, insanın etkisi olmadan oluşmuştur; beş temel ortamdan (küreden) oluşur ve bu ortamlar birbiriyle etkileşir.
- Coğrafya hem doğal ortamı hem beşerî ortamı inceler; bu yüzden iki bölüme ayrılır.
Aşağıda verilen numaralı doğal unsurların doğal ortamı oluşturan kürelerden hangisine ait olduğunu tabloya yazınız.
| Doğal unsur | Küre |
|---|---|
| 1. Dağın zirvesindeki buzul | Buz küre (kriyosfer) |
| 2. Bulutlu hava katmanı | Hava küre (atmosfer) |
| 3. Vadideki göl suları | Su küre (hidrosfer) |
| 4. Dağın kayalık yamacı | Taş küre (litosfer) |
Fiziki coğrafyanın alt dallarını inceledikleri konularla eşleştiriniz. Harfleri kutulara yazınız.
Aşağıda verilen altı unsuru (Göl, Köprü, Orman, Fabrika, Tepe, Yol) doğal unsur ve beşerî unsur olarak ayırıp tabloya yazınız.
| Doğal unsur | Beşerî unsur |
|---|---|
| Göl | Köprü |
| Orman | Fabrika |
| Tepe | Yol |
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki sözcüklerle doldurunuz. Bir sözcük artacaktır.
- Doğal ortamı oluşturan unsurlarda meydana gelen değişimlere doğa olayı denir.
- İnsanın doğal ortam üzerine kurduğu yaşam alanına beşerî ortam denir.
- Yeryüzündeki doğal olay ve süreçleri fiziki coğrafya inceler.
Görseldeki şemada soru işaretiyle gösterilen yere hangisi yazılmalıdır?
- AYaşam küre
- BCoğrafi ortam
- CTaş küre
- DDoğa olayı
Doğru olan ifadelerin yanındaki D kutusunu, yanlış olanların yanındaki Y kutusunu işaretleyiniz.
| D | Y | |
| Doğal ortamı oluşturan beş ortam birbirinden bağımsızdır. | ✓ | |
| Eski çağlarda doğanın insan yaşamına etkileri ön plandaydı. | ✓ | |
| Uzaktan algılama yalnız fiziki coğrafyada kullanılır. | ✓ | |
| Beşerî coğrafya, insanların mekânı nasıl kullandığını inceler. | ✓ |
Dik bir dağ yamacının basamak basamak teraslandırılmasıyla oluşturulmuş su dolu pirinç tarlalarında yer alan doğal unsuru ve beşerî faaliyeti yazınız.
Aşağıdaki tabloda dört araştırma konusu verilmiştir. Her konunun beşerî ya da fiziki coğrafyanın hangi alt dalına girdiğini tabloya yazınız.
| Araştırma konusu | Alt dal |
|---|---|
| A. Bir ilde son on yılda nüfusun artışı | Nüfus coğrafyası |
| B. Bir kıyıdaki deniz akıntıları | Hidrografya |
| C. Bir yörenin yemekleri ve müziği | Kültürel coğrafya |
| D. Bir ovadaki sanayi ve ticaret | Ekonomik coğrafya |
Görselde coğrafyanın bir olayı incelerken cevap aradığı sorular verilmiştir. Boş bırakılan karta hangi soru yazılmalıdır?
- AKim yaptı?
- BKaç tane?
- CNeden orada?
- DNasıl ölçülür?
Doğa ile insan arasındaki etkileşimin iki yönü bulunmaktadır: (1) Doğadan insana doğru etkileşim (doğanın insan yaşamına etkisi) ve (2) İnsandan doğaya doğru etkileşim (insanın doğal ortama etkisi). Bu iki etkileşim yönü için birer örnek yazınız.
Klimatoloji alanında çalışan bir coğrafyacı, araştırmasında en çok hangi bilim dalıyla etkileşim içinde olur?
- AMeteoroloji
- BPedoloji
- CZooloji
- DJeofizik
Coğrafyanın kullandığı teknikleri kavram haritasındaki boş kutulara yazınız.
Aşağıdakilerden hangisi fiziki coğrafyanın alt dallarından biri değildir?
- AToprak coğrafyası
- BSiyasi coğrafya
- CKlimatoloji
- DJeomorfoloji
İpuçlarına göre sözcükleri kutulara yazınız. Turuncu kutulardaki harfler hangi sözcüğü oluşturur?
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: DÜNYA
Görseldeki kıyı kenti planında numaralı dört yer gösterilmiştir. Bu yerlerden hangisi yerleşme coğrafyasının inceleme alanına girer?
- A1
- B2
- C3
- D4