Temel ve Türetilmiş Nicelikler
Birimleri SI birim sisteminde verilen temel ve türetilmiş niceliklerin niteliklerini tanımlar. · Birimleri SI birim sisteminde verilen temel ve türetilmiş nicelikleri niteliklerine göre ayrıştırır ve gruplandırır. · Temel niceliklerin sembollerini, SI birimlerini ve ölçme araçlarını türetilmiş niceliklerin birim türetme bağıntılarıyla ilişkilendirir.
- 7 temel nicelik (KISAMUZ): Kütle (kg), Işık şiddeti (cd), Sıcaklık (K), Akım şiddeti (A), Madde miktarı (mol), Uzunluk (m), Zaman (s).
- Yedi temel niceliğin tamamı yönsüz yani skalerdir; temel olup vektörel olan hiçbir nicelik yoktur.
- Türetilmiş nicelikler birden fazla temel nicelikle tanımlanır: Kuvvet (N = kg·ms2), Enerji (J = kg·m2s2).
Temel fiziksel nicelikleri SI birimleri ve ölçme araçlarıyla eşleştiriniz.
Kuvvet birimi Newton (N) ve iş/enerji birimi Joule (J)'ün temel SI birimleri (kg, m, s) cinsinden karşılıklarını yazınız.
Fiziksel nicelikleri temel/türetilmiş ve skaler/vektörel olma niteliklerine göre tamamlayınız.
| Fiziksel Nicelik | SI Birimi | Nitelik Grubu |
|---|---|---|
| Zaman (t) | Saniye (s) | Temel ve Skaler |
| Kuvvet (F) | Newton (N) | Türetilmiş ve Vektörel |
| Enerji / İş (E, W) | Joule (J) | Türetilmiş ve Skaler |
| Hız (v) | ms | Türetilmiş ve Vektörel |
Görseldeki KISAMUZ tablosuna göre aşağıda verilen fiziksel nicelik ve SI birimi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- ASıcaklık — Santigrat derece (°C)
- BUzunluk — Metre (m)
- CZaman — Saniye (s)
- DMadde miktarı — Mol (mol)
Temel ve türetilmiş niceliklerle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Fizikteki 7 temel niceliğin tamamı yönsüz yani skaler büyüklüktür. | ✓ | |
| Dinamometre ile ölçülen ve birimi Newton olan ağırlık temel bir niceliktir. | ✓ | |
| SI birim sisteminde elektrik akım şiddeti temel, elektrik yükü (Coulomb) türetilmiştir. | ✓ | |
| Türetilmiş niceliklerin tamamı yönlü (vektörel) büyüklük olmak zorundadır. | ✓ |
'Kütle' ile 'Ağırlık' kavramlarını temel/türetilmiş olma, SI birimi ve ölçme aracı bakımından karşılaştırınız.
Görseldeki türetilmiş birim elde etme sürecini uzunluktan güce doğru kademeli sıraya diziniz.
- 1Temel nicelik olan uzunluk (m) ve zamanı (s) ölçme
- 2Uzunluğu zamana bölerek hız (ms) ve ivmeyi (ms2) türetme
- 4Kuvvetle yolu çarpıp zamana bölerek güç birimi Watt'a (kg·m2s3) ulaşma
- 3Kütle ile ivmeyi çarparak kuvvet birimi Newton'u (kg·ms2) bulma
Türetilmiş nicelikleri SI birimleri ve temel birim açılımlarıyla eşleştiriniz.
Ölçüm araçları ve birim sistemiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Kumpas ve şerit metre temel bir nicelik olan uzunluğu ölçmek için kullanılır. | ✓ | |
| Sürat ve alınan yol türetilmiş ve skaler; hız ve yer değiştirme türetilmiş ve vektöreldir. | ✓ | |
| Kütlenin SI birim sistemindeki standart birimi gram (g)'dır. | ✓ | |
| Kalorimetre kabı sıcaklığı doğrudan Kelvin cinsinden ölçen temel araçtır. | ✓ |
Görseldeki birim dönüşüm kartına göre 'Sıcaklığı 27 °C olan ortamda 72 kmh süratle giden araç' verilerinin SI karşılığı nedir?
- A300 K ve 20 ms
- B27 K ve 72 ms
- C246 K ve 25 ms
- D300 K ve 200 ms
Cümlelerdeki boşlukları kutudaki birim ve kavramlarla tamamlayınız.
- Birim yüzeye dik etki eden kuvvet olan basıncın (FA) SI birimi Pascal (Pa)'dır.
- Kütlenin hacme bölünmesiyle (mV) bulunan öz kütlenin SI birimi kgm3 olarak yazılır.
- Sıcaklık farkı nedeniyle aktarılan ısının SI birimi kalori değil Joule (J)'dür.
İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: KİSAMUZ