İçeriğe geç

9. sınıf · Kimya · 6. hafta (19-23 Ekim 2026)

Atom Orbitalleri ve Elektron Dizilimi: Aufbau, Pauli, Hund ve Küresel Simetri: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
9. Sınıf · Kimya · 6. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Atom Orbitalleri ve Elektron Dizilimi: Aufbau, Pauli, Hund ve Küresel Simetri

Modern atom teorisinde s, p, d, f alt kabuklarındaki orbital sayılarını, maksimum elektron kapasitelerini ve bağıl enerji sırasını açıklar. · Aufbau kuralı, Pauli dışlama ilkesi ve Hund kuralını uygulayarak atom ve iyonların temel hâl elektron dizilimlerini yazar. · Tam dolu ve yarı dolu orbital sayılarını belirler; küresel simetri ve izoelektronik tanecik kavramlarını çözümler.

HATIRLAYALIM
  • Orbital bağıl enerji artış sırası (Aufbau): 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p (4s orbitalinin enerjisi 3d'den düşüktür!).
  • Pauli ilkesine göre bir orbitale en fazla zıt spinli 2 elektron (↑↓) yerleşir; Hund kuralına göre eş enerjili orbitallere elektronlar önce tek tek aynı spinli yerleşir.
  • Küresel simetri kararlılığı nedeniyle 24Cr atomu ...4s1 3d5, 29Cu atomu ise ...4s1 3d10 temel hâl dizilimine sahiptir.
1Eşleştirme

Elektron dizilimi kurallarını ve kavramlarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Aufbau KuralıDüşük enerjiden başlaPauli İlkesiEn çok 2 e⁻, zıt spin (↑↓)Hund KuralıÖnce tek tek aynı yön (↑↑↑)İzoelektronikAynı e⁻ sayısı ve dizilimi
c1. Aufbau (İnşa) Kuralı
d2. Pauli Dışlama İlkesi
b3. Hund Kuralı
a4. İzoelektronik Tanecikler
a)Elektron sayıları ve dizilimleri aynı, proton sayıları farklı olan tanecikler
b)Eş enerjili orbitallere elektronların önce birer birer aynı yönlü (↑ ↑ ↑) yerleşmesi
c)Elektronların en düşük enerjili orbitalden (1s) başlayarak sırayla yerleşmesi
d)Bir orbitaldeki en fazla 2 elektronun zıt spinli (↑↓) olmak zorunda olması
2Doğru mu, yanlış mı?

Orbitaller ve elektron dizilimiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

s ve p Kabuğus: 1 orb (2e⁻) · p: 3 (6e⁻)d ve f Kabuğud: 5 (10e⁻) · f: 7 (14e⁻)Bağıl Enerji3p < 4s < 3d < 4pKatman (2n²)n=1: 2 · n=2: 8 · n=3: 18
DY
Orbital türü ne olursa olsun (s, p, d, f) tek bir orbital en fazla 2 elektron alabilir.✓
2. temel enerji düzeyinde (n = 2) 2s, 2p ve 2d orbitalleri bulunur.✓
Çok elektronlu atomlarda 4s orbitalinin bağıl enerjisi 3d orbitalinden daha düşüktür.✓
24Cr atomunun ...4s1 3d5 dizilimi dışarıdan enerji alınmış uyarılmış hâldir.✓
3Çoktan seçmeli

Görseldeki temel hâl elektron dizilimine göre Kükürt (16S) atomuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

TEMEL HÂL ELEKTRON DİZİLİMİ · TAM VE YARI DOLU ORBİTALLER₇N (1s² 2s² 2p³)2 tam dolu · 3 yarı dolu₈O (1s² 2s² 2p⁴)3 tam dolu · 2 yarı dolu₁₆S (...3s² 3p⁴)7 tam dolu · 2 yarı dolu
  1. ATemel hâl dizilimi 3s2 3p4 ile sonlanır
  2. BToplam 7 tane tam dolu orbitali vardır
  3. CToplam 2 tane yarı dolu orbitali vardır
  4. D3d alt kabuğunda 4 elektronu bulunur
4Kısa cevap

Temel hâldeki Fosfor (15P) atomunun elektron dizilimini yazarak tam dolu ve yarı dolu orbital sayılarını bulunuz.

₁₅P ATOMUNUN TEMEL HÂL DİZİLİMİ VE HUND KURALI₁₅P : 1s² (↑↓) 2s² (↑↓) 2p⁶ (↑↓)(↑↓)(↑↓) 3s² (↑↓) 3p³ (↑)(↑)(↑)1s(1) + 2s(1) + 2p(3) + 3s(1) = 6 tam dolu orbital | 3p³ = 3 yarı dolu orbital
15P: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3.
5Tabloyu tamamla

Temel hâldeki atomların elektron dizilimi son terimini, tam dolu ve yarı dolu orbital sayılarını tabloda tamamlayınız.

Element AtomuTemel Hâl DizilimiTam ve Yarı Dolu Orbital Sayısı
Karbon (6C)1s2 2s2 2p22 tam dolu, 2 yarı dolu
Azot (7N)1s2 2s2 2p32 tam dolu, 3 yarı dolu
Oksijen (8O)1s2 2s2 2p43 tam dolu, 2 yarı dolu
Kalsiyum (20Ca)... 3s2 3p6 4s210 tam dolu, 0 yarı dolu
6Açık uçlu

Krom (24Cr) atomunun temel hâl diziliminin neden 4s2 3d4 değil de 4s1 3d5 şeklinde bittiğini açıklayınız.

Atom küresel simetri kararlılığına ulaşmak için 4s'deki bir.
7Sıralama

Görseldeki Aufbau kuralına göre elektronların alt kabuklara yerleşim sırasını düşük enerjiden yüksek enerjiye diziniz.

1. Katman1s² (2 e⁻)2. Katman2s² 2p⁶ (8 e⁻)3. Katman3s² 3p⁶ (8 e⁻)4s → 3d Geçişi4s² → 3d¹⁰ → 4p⁶
  1. 22. enerji düzeyindeki 2s ve 2p orbitallerinin sırasıyla dolması (2s2 2p6)
  2. 4Önce 4s orbitalinin dolması (4s2), ardından 3d alt kabuğuna elektron geçmesi (3d10)
  3. 33. enerji düzeyindeki 3s ve 3p orbitallerinin sırasıyla dolması (3s2 3p6)
  4. 11. enerji düzeyindeki 1s orbitalinin 2 elektronla tam dolması (1s2)
8Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları uygun kimya kavramlarıyla tamamlayınız.

ORBİTAL · ALT KABUK KAPASİTESİ · KÜRESEL SİMETRİs¹ / s² · p³ / p⁶ · d⁵ / d¹⁰ ile biten atomlar küresel simetri gösterirHer bir orbital zıt spinli en fazla 2 elektron alır; d alt kabuğu 10 elektron alır.
yörüngeorbital10küresel
  1. Elektronların çekirdek etrafında bulunma olasılığının yüksek olduğu bölgelere orbital denir.
  2. d alt kabuğu eş enerjili 5 orbitalden oluşur ve en fazla 10 elektron alır.
  3. Atomun son alt kabuğunun yarı dolu veya tam dolu olmasıyla kazandığı kararlılığa küresel simetri denir.
9Şifreli kelime

İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.

Elektronların en düşük enerjili orbitalden başlayarak yerleşmesi ilkesi (6 harf)AUFBAU
En dış katmandaki elektron sayısına verilen ad: Değerlik ___ (8 harf)ELEKTRON
Elektronların bulunma olasılığının yüksek olduğu uzay bölgesi (7 harf)ORBİTAL
En dış alt kabuğun yarı veya tam dolu olması: Küresel ___ (7 harf)SİMETRİ

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ATOM

10Çoktan seçmeli

Görseldeki özel küresel simetri kuralına göre Bakır (29Cu) atomunun temel hâl elektron dizilimi hangi orbital ile sonlanır?

KÜRESEL SİMETRİ · KROM (₂₄Cr) VE BAKIR (₂₉Cu) ÖZEL DURUMU₂₄Cr (Temel Hâl)[Ar] 4s¹ 3d⁵ (6 yarı dolu)₂₉Cu (Temel Hâl)[Ar] 4s¹ 3d¹⁰ (Tam dolu d)KararlılıkUyarılmış değil, temel hâl!
  1. A4s2 3d9
  2. B4s1 3d10
  3. C4s2 4p5
  4. D3p6 3d10
11Eşleştirme

Atom ve iyon taneciklerini temel hâl elektron dizilimleri veya orbital özellikleriyle eşleştiriniz.

₁₁Na⁺ ve ₉F⁻1s² 2s² 2p⁶ (10 e⁻)₂₄Cr Atomu... 3p⁶ 4s¹ 3d⁵₂₁Sc Atomu... 3p⁶ 4s² 3d¹₂₂Ti²⁺ İyonuÖnce 4s² kopar → ...3d²
a1. 11Na+ iyonu (10 elektron)
d2. 24Cr atomu (24 elektron)
c3. 21Sc atomu (21 elektron)
b4. 22Ti2+ iyonu (20 elektron)
a)1s2 2s2 2p6 (10Ne ve 9F- ile izoelektronik)
b)... 3p6 3d2 (Elektron önce en dış 4s'den kopar)
c)... 3p6 4s2 3d1 (İlk d bloğu geçiş metali)
d)... 3p6 4s1 3d5 (Toplam 6 yarı dolu orbital)
12Doğru mu, yanlış mı?

İyon dizilimleri ve orbital şemalarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

DY
11Na+,9F- ve 10Ne tanecikleri 10 elektronlu olup birbirleriyle izoelektroniktir.✓
Atom numarası 20'den büyük katyonlarda elektron önce 3d'den değil 4s'den koparılır.✓
Hund kuralına göre 2p3 alt kabuğunda 1 tam dolu ve 1 yarı dolu orbital bulunur.✓
n = 3 temel enerji düzeyinde (3s, 3p, 3d) toplam 9 orbital ve en çok 18 elektron bulunur.✓