İçeriğe geç

9. sınıf · Matematik · 5. hafta (12-16 Ekim 2026)

Sayı Kümeleri ve İşlem Özellikleri: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
9. Sınıf · Matematik · 5. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Sayı Kümeleri ve İşlem Özellikleri

Doğal sayılar, tam sayılar, rasyonel sayılar, irrasyonel sayılar ve gerçek sayılar kümelerinin temel özelliklerine (sıralama, arada olma ve işlem özellikleri) ilişkin varsayımlarda bulunur. · Farklı sayı kümelerinde toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerinin kapalılık, değişme, birleşme, etkisiz eleman, ters eleman ve dağılma özelliklerini inceler. · Sayı kümelerinde elde ettiği örüntülerden genellemeler yapar ve varsayımların doğruluğunu cebirsel muhakeme veya karşı örnek yardımıyla değerlendirir.

HATIRLAYALIM
  • Alt küme ilişkisi: ℕ ⊂ ℤ ⊂ ℚ ⊂ ℝ ve ℚ ∪ ℚ' = ℝ, ℚ ∩ ℚ' = ∅.
  • Gerçek sayılarda toplamada birim eleman 0, ters eleman -a; çarpmada birim eleman 1, yutan eleman 0, ters eleman 1a'dır.
  • ℚ ve ℝ kümelerinde iki farklı sayı arasında sonsuz sayı bulunur (yoğunluk / arada olma özelliği).
1Eşleştirme

Gerçek sayılar kümesindeki cebirsel eşitlikleri işlem özellikleriyle eşleştiriniz.

Değişmea+b = b+a · a·b = b·aBirim ElemanToplama: 0 · Çarpma: 1Ters ElemanToplama: -a · Çarpma: 1/aDağılmaa·(b+c) = a·b + a·c
d1. a + (-a) = 0
b2. a · (b + c) = a · b + a · c
a3. (a + b) + c = a + (b + c)
c4. a · 1 = 1 · a = a
a)Toplama işleminde birleşme özelliği
b)Çarpmanın toplama üzerine soldan dağılma özelliği
c)Çarpma işleminde etkisiz (birim) eleman özelliği
d)Toplama işlemine göre ters eleman özelliği
2Kısa cevap

Gerçek sayılarda x = -35 sayısının toplamaya göre tersi A, çarpmaya göre tersi B ise A · B ve A + B kaçtır?

GERÇEK SAYILARDA TERS ELEMAN UYGULAMASIx = -3/5 sayısının toplama tersi A = +3/5 | Çarpma tersi B = -5/3Her a ≠ 0 gerçek sayısı için toplamaya göre tersiyle çarpmaya göre tersi çarpımı -1'dir.
A = 35 ve B = -53 olup A · B = -1 ve A + B = 35 - 53 = -1615 bulunur.
3Şifreli kelime

İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.

Rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşimiyle oluşan küme, gerçek (4 harf)REEL
Toplamada 0, çarpmada 1 olan etkisiz eleman (5 harf)BİRİM
a + (-a) = 0 eşitliğindeki (-a) elemanının adı (4 harf)TERS
İki sayı arasında sonsuz sayı bulunması özelliği, yoğun (5 harf)YOĞUN

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: RBTY

4Çoktan seçmeli

Görseldeki kapalılık tablosuna göre sayı kümelerinin dört işleme göre kapalılık özelliğiyle ilgili hangisi yanlıştır?

SAYI KÜMELERİNDE DÖRT İŞLEME GÖRE KAPALILIK ÖZELLİĞİℕ: (+, ·) Kapalı | ℤ: (+, -, ·) Kapalı | ℚ ve ℝ: (+, -, · ve ÷[≠0]) KapalıDikkat: İrrasyonel sayılar kümesi (ℚ') dört işlemin hiçbirine göre kapalı değildir!
  1. Aİrrasyonel sayılar kümesi (ℚ') toplama ve çarpmaya göre kapalıdır
  2. BDoğal sayılar kümesi (ℕ) toplama ve çarpmaya göre kapalıdır
  3. CTam sayılar kümesi (ℤ) çıkarma işlemine göre kapalıdır
  4. DGerçek sayılar kümesi (ℝ) toplamaya ve çarpmaya göre kapalıdır
5Doğru mu, yanlış mı?

Sayı kümeleri ve işlem özellikleriyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

Doğal (ℕ){0, 1, 2, ...}Tam (ℤ){..., -1, 0, 1, ...}Rasyonel (ℚ)a/b (b ≠ 0)Gerçek (ℝ)ℚ ∪ ℚ' birleşimi
DY
Gerçek sayılar kümesinde 0 sayısının çarpma işlemine göre tersi yoktur.✓
Doğal sayılar kümesi (ℕ) çıkarma işlemine göre kapalı bir kümedir.✓
Bir rasyonel sayı ile bir irrasyonel sayının toplamı daima irrasyoneldir.✓
Tam sayılar kümesinde (ℤ) ardışık iki tam sayı arasında sonsuz tam sayı vardır.✓
6Açık uçlu

"Bir rasyonel sayı ile bir irrasyonel sayının çarpımı her zaman irrasyoneldir." iddiasını çürüten karşı örneği yazınız.

Rasyonel sayı 0 ∈ ℚ ve irrasyonel sayı ∈ ℚ' seçildiğinde 0 ·  = 0 ∈ ℚ (rasyonel) olur; iddia a = 0 için yanlıştır.
7Tabloyu tamamla

Verilen gerçek sayıları ait oldukları en dar sayı kümesi ve rasyonel/irrasyonel olma durumuna göre tamamlayınız.

Verilen SayıDeğeri / ÖzelliğiAit Olduğu Küme Grubu
6 (Tam kare kök)Doğal (ℕ), Tam (ℤ) ve Rasyonel (ℚ)
-9Negatif tam değerTam (ℤ), Rasyonel (ℚ) ve Gerçek (ℝ)
712İki tam sayının oranıRasyonel (ℚ) ve Gerçek (ℝ)
Kök dışına tam çıkamazİrrasyonel (ℚ') ve Gerçek (ℝ)
8Çoktan seçmeli

Görseldeki yoğunluk (arada olma) şemasına göre rasyonel (ℚ) ve gerçek (ℝ) sayılarla ilgili hangisi her zaman doğrudur?

ARADA OLMA (YOĞUNLUK) ÖZELLİĞİ · ℚ VE ℝ KÜMELERİHer a < b için a < (a + b) / 2 < b aritmetik ortalaması aradadır.İki farklı rasyonel veya gerçek sayı arasında sonsuz rasyonel ve irrasyonel sayı vardır.
  1. Aİki farklı rasyonel sayı arasında sonsuz rasyonel sayı vardır
  2. BRasyonel ve irrasyonel sayıların kesişimi gerçek sayıları verir
  3. CHer gerçek sayının çarpmaya göre tersi bir tam sayıdır
  4. Dİki irrasyonel sayının çarpımı her zaman irrasyonel sayıdır
9Eşleştirme

Sayı kümelerini yapısal tanımlarıyla eşleştiriniz.

ℕ KümesiEn küçük eleman 0ℤ KümesiÇıkarmaya kapalıℚ KümesiOranlı ve devirliℚ' Kümesiπ, e, kök dışına çıkmaz
c1. Doğal Sayılar (ℕ)
d2. Tam Sayılar (ℤ)
a3. Rasyonel Sayılar (ℚ)
b4. İrrasyonel Sayılar (ℚ')
a)a, b ∈ ℤ ve b ≠ 0 için ab biçiminde yazılabilen sayılar
b)π, e, gibi iki tam sayının oranı şeklinde yazılamayan sayılar
c){0, 1, 2, 3, ...} kümesi; en küçük elemanı 0'dır
d){..., -2, -1, 0, 1, 2, ...} kümesi; çıkarmaya göre kapalıdır
10Sıralama

Görseldeki sayı kümelerinde matematiksel muhakeme ve genelleme adımlarını sıraya diziniz.

1. Örüntüİşlemleri incele2. VarsayımHipotez/iddia kur3. Sınamaİspat / karşı örnek4. GenellemeKuralı kesinleştir
  1. 4Doğrulanan varsayımı gerekli koşullarıyla genel kural olarak yazma
  2. 1Sayı kümelerindeki işlem örüntülerini inceleyerek örnekler oluşturma
  3. 3Varsayımı cebirsel ispatla veya karşı örnek arayarak test etme
  4. 2Örüntüden hareketle matematiksel bir varsayım (iddia) kurma
11Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları kutudaki matematiksel kavramlarla tamamlayınız.

MATEMATİKSEL MUHAKEME KAVRAMLARIYoğunluk (Arada Olma) · Yutan Eleman (Çarpmada 0) · Karşı ÖrnekGenellemenin yanlışlığını göstermek için tek bir karşı örnek (aksi örnek) yeterlidir.
karşıyutanyoğunlukbirim
  1. İki gerçek sayı arasında sonsuz gerçek sayı bulunmasına yoğunluk özelliği denir.
  2. Gerçek sayılar kümesinde çarpma işleminin yutan elemanı 0'dır.
  3. Bir iddianın yanlışlığını kanıtlayan tek bir geçersizlik örneğine karşı örnek denir.
12Doğru mu, yanlış mı?

Ters eleman ve sıralama özellikleriyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

DY
Tam sayılar kümesinde (ℤ) çarpmaya göre tersi yine tam sayı olan yalnız 1 ve -1 vardır.✓
Bir eşitsizliğin her iki tarafı negatif bir sayıyla çarpılırsa eşitsizlik yön değiştirir.✓
Devirli ondalık gösterimler (0,333... gibi) irrasyonel sayıdır.✓
Sıfırdan farklı bir rasyonel sayı ile bir irrasyonel sayının çarpımı daima irrasyoneldir.✓