Tarihin Doğası: Tarih Kavramı, Konusu ve Tarihsel Bilginin Özellikleri
TAR.9.1.2. Tarihin doğasını farklı kaynaklar üzerinden inceleyebilme
- Tarih; geçmişteki insan topluluklarının faaliyetlerini yer ve zaman göstererek belgelerle inceler.
- Tarihî olay tekrarlanamaz ve laboratuvarda deneyi yapılamaz; kendine özgü biriciktir.
- Olay (kısa süreli somut gelişme) ve olgu (uzun süreli süreç) ayrımı tarihin temelidir.
Tarihsel kavramları örnekleriyle eşleştiriniz.
Tarihin doğası ve tarihsel bilgiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Tarihî olaylar belirli başlangıç ve bitişi olan somut gelişmelerdir. | ✓ | |
| Tarih araştırmalarında yeni bulunan belgeler mevcut bilgileri değiştiremez. | ✓ | |
| Birincil kaynaklar olayın geçtiği döneme ait tanıklık ve belgelerdir. | ✓ | |
| Tarihî olaylar bugünün ahlak ve şartlarıyla yargılanmalıdır. | ✓ |
Görseldeki tarih şeridine göre aşağıdakilerden hangisi bir 'tarihî olgu' niteliği taşır?
- ATürkiye'de cumhuriyetin ilan edilmesi
- Bİstanbul'un fethinin gerçekleşmesi
- CAnadolu'da yerleşik hayat ve tarımın yaygınlaşması
- DKadeş Antlaşması'nın imzalanması
Tarih biliminin doğa bilimlerinden farklı olarak laboratuvar deneyine başvuramamasının sebebi nedir?
Tarih araştırmasında belgenin yazarının güvenirliğini ve tarafsızlığını sorgulayan basamağa ne denir?
Tarihsel kavramları nitelik ve sürelerine göre gruplandırınız.
| Kavram | Nitelik Boyutu | Zaman Süresi | Örnek |
|---|---|---|---|
| Tarihî Olay | Somut ve tekil | Kısa süreli ve anlık | Cumhuriyetin ilanı |
| Tarihî Olgu | Soyut ve genel | Uzun süreli süreç | Demokratikleşme süreci |
| Birincil Kaynak | Özgün tanıklık | Olayın yaşandığı dönem | Kadeş Barış Tableti |
| İkincil Kaynak | Yorum ve derleme | Sonraki dönem araştırması | Tarih ders kitapları |
Tarihî kaynak türlerini örnekleriyle eşleştiriniz.
Tarih metodolojisiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.
| D | Y | |
| Tarih bilimi geçmiş, şimdi ve gelecek arasında bağ kurar. | ✓ | |
| Tarih araştırmalarında her bilgi mutlak ve ebedi bir kesinliğe sahiptir. | ✓ | |
| Tarihî empati, olayın yaşandığı dönemin şartlarını kavramayı amaçlar. | ✓ | |
| Destanlar tamamen gerçekleri anlatan birinci elden resmî belgelerdir. | ✓ |
Görselde verilen bilimsel tarih araştırması aşamalarını sıraya diziniz.
- 3Tenkit süzgecinden geçirerek doğruluğu sınama
- 1Kaynak tarama (Belgeleri bulma)
- 4Terkip (Sentez) yaparak tarihî metni yazma
- 2Kaynakları tasnif ve tahlil etme
Görseldeki tarihçi ilkeleri panosuna göre araştırmacının tarafsız kalabilmesi için öncelikle hangisine dikkat etmesi gerekir?
- AKendi millî veya kişisel duygularını araştırmaya yansıtmamaya
- BYalnızca yazılı kaynakları dikkate alıp arkeolojiyi dışlamaya
- COlayları bugünün ahlak ölçütleriyle mahkûm etmeye
- DTek bir kaynağın aktardığı bilgileri mutlak kabul etmeye
İpuçlarına karşılık gelen tarih kavramını bulunuz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: B
Tarihsel bilginin değişebilirliğini yeni kaynakların ortaya çıkması açısından açıklayınız.