Bir sayının başka bir sayıya kalansız bölünüp bölünmediğini her zaman uzun bölme yaparak araştırmak gerekmez. Basamaklar ve rakamlar toplamı, bazı bölenler için hızlı ve gerekçeli karar vermemizi sağlar.
Son rakamla verilen kararlar
Birler basamağı 0, 2, 4, 6 veya 8 olan doğal sayılar 2’ye tam bölünür. Bunlar çift sayılardır.
Bir sayının 5’e tam bölünmesi için son rakamı 0 veya 5 olmalıdır. 10’a tam bölünmesi içinse son rakam yalnız 0 olabilir.
10’a bölünen sayı hem 2’ye hem 5’e de bölünür. Fakat yalnız 5’e bölünmek 10’a bölünmeyi garanti etmez; 75 bunun bir örneğidir.
Rakamlar toplamıyla 3 ve 9
Rakamlarının toplamı 3’ün katı olan doğal sayı 3’e tam bölünür. Örneğin 246’nın rakamları toplamı 12’dir; bu nedenle 246, 3’e bölünür.
Rakamlarının toplamı 9’un katı olan sayı 9’a tam bölünür. 729 için toplam 18 olduğundan 9’a bölünebilme koşulu sağlanır.
9’a bölünen her sayı 3’e de bölünür. Bunun tersi her zaman doğru değildir: 123’ün rakamları toplamı 6’dır; 3’e bölünür, 9’a bölünmez.
Son iki basamakla 4
Bir doğal sayının son iki basamağının oluşturduğu sayı 4’e bölünüyorsa sayı da 4’e bölünür. Son iki basamağı 00 olan sayılar da bu koşulu sağlar.
Örneğin 1 324 sayısında son iki basamak 24’tür. 24, 4’e bölündüğü için 1 324 de 4’e bölünür. 1 326 için 26, 4’e bölünmediğinden aynı sonuç çıkmaz.
Son rakamın çift olması tek başına 4’e bölünebilme anlamına gelmez. Çift olmak yalnız 2’ye bölünebilme için yeterlidir.
İki koşulu birlikte kullanarak 6
6’ya tam bölünebilmek için sayı hem 2’ye hem de 3’e tam bölünmelidir. Yani son rakam çift ve rakamlar toplamı 3’ün katı olmalıdır.
342 sayısının son rakamı çifttir; rakamları toplamı 9’dur. İki koşul da sağlandığından 342, 6’ya bölünür. 345 sayısı 3’e bölünür ama tek olduğu için 6’ya bölünmez.
Eksik rakam sorularında önce ilgili kural yazılır, sonra rakamın 0 ile 9 arasında olduğu kontrol edilir. İki bölünebilme koşulu isteniyorsa bulunan rakam ikisini de sağlamalıdır.
Örnekler
Örnek 1Verilen 1 250 sayısı 2, 5 ve 10’dan hangilerine tam bölünür?
Cevabı göster
Son rakamı 0 olduğundan üçünün de koşulunu sağlar.
Örnek 2Verilen 4 536 sayısı 3’e ve 9’a tam bölünür mü?
Cevabı göster
Rakamlar toplamı 4 + 5 + 3 + 6 = 18’dir. 18 hem 3’ün hem 9’un katı olduğundan ikisine de bölünür.
Örnek 3Verilen 2 718 sayısı 4’e tam bölünür mü?
Cevabı göster
Son iki basamak 18’dir. 18, 4’e tam bölünmediği için 2 718 de bölünmez.
Örnek 4Verilen 432 sayısının 6’ya bölünebilmesini açıklayınız.
Cevabı göster
Son rakamı 2 olduğu için çifttir. Rakamlar toplamı 9, 3’ün katıdır. Her iki koşul sağlandığı için 6’ya bölünür.
Örnek 5Verilen 5a2 üç basamaklı sayısı 9’a bölünüyor. a hangi rakamdır?
Cevabı göster
5 + a + 2 = 7 + a, 9’un katı olmalıdır. 0 ≤ a ≤ 9 olduğundan tek uygun toplam 9’dur; a = 2.
Örnek 6Bir kod 4b0 biçimindedir. Hem 5’e hem 3’e bölünüyorsa b hangi rakamlar olabilir?
Cevabı göster
Son rakam 0 olduğu için 5 koşulu zaten sağlanır. 4 + b’nin 3’ün katı olması için b = 2, 5 veya 8 olabilir.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Bir dolap kodunun rakamları toplamı 18, son rakamı 5’tir. Kodun gösterdiği sayı hangi sayıya kesinlikle bölünür?
Rakamlar toplamı 9’un katıdır; son rakam tek olduğundan 2 ve 6 koşulları sağlanmaz.
2Hangi karttaki sayı 4’e tam bölünür?
12, 4’ün katıdır; diğer son iki basamaklar değildir.
3Verilen 36a sayısı hem 5’e hem 9’a tam bölünüyor. a kaçtır?
5 için a, 0 veya 5 olur. Rakamlar toplamını 9’un katı yapan seçenek 0’dır.
4‘Son iki basamakla 4’ kavramı veya konusuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
‘Son iki basamakla 4’ kapsamında doğru açıklama: Verilen 4 için son iki basamağa; 2 için yalnız son basamağa bakılır.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Verilen 9’a bölünen her doğal sayı 3’e de bölünür.
9’un katları 3’ün de katıdır.
- Verilen 3’e bölünen her sayı 6’ya bölünür.
Sayının ayrıca çift olması gerekir.
- Son iki basamağı 00 olan doğal sayı 4’e bölünür.
4 kuralını sağlar.
- Son rakamı 5 olan her sayı 10’a bölünür.
10 için son rakam 0 olmalıdır.
- Verilen 9’a bölünen her doğal sayı 3’e de bölünür.
6Aşağıdaki kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
- Verilen 3 ve 9 kurallarında rakamlar incelenir.
- Verilen 4 kuralında son basamak kullanılır.
- Verilen 6’ya bölünebilmek için sayı olmalıdır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8“Son rakamı çift olan her sayı 4’e bölünür.” iddiasını bir karşı örnekle değerlendiriniz.
1. ipucu: Çift bir sayı seçiniz.
2. ipucu: Seçtiğiniz sayının 4 ile bölümündeki kalana bakınız.
Cevap: Örneğin 14 çifttir ama 4’e tam bölünmez. İddia yanlıştır; 4 için son iki basamağın oluşturduğu sayı incelenmelidir.
Kısaca
- 2, 5 ve 10 kuralları birler basamağına dayanır.
- 3 ve 9 için rakamlar toplamı incelenir.
- 4 için son iki basamağın oluşturduğu sayı incelenir.
- 6 için 2 ve 3 koşulları birlikte sağlanmalıdır.
Bu dersin öteki kaynakları
- 6. Sınıf Matematik Yıllık Planı (2026-2027) Yıllık plan
- Matematik Dersi Öğretim Programı (ortaokul) Öğretim programı
- 6. Sınıf Matematik Ortak Yazılı Senaryoları (1. dönem, 2026-2027) Yazılı senaryosu
- Matematik 6.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) Ders kitabı
- Matematik 6.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) Ders kitabı
- 6. Sınıf Matematik Günlük Planları (2026-2027) Ders planı
- 6. Sınıf ASDS Deneme Sınavı 1 (Eylül · 3. Hafta) — A & B Kitapçığı (Cevapsız ve Cevaplı) Deneme sınavı
- 6. Sınıf ASDS Deneme Sınavı 2 (Eylül · 4. Hafta) — A & B Kitapçığı (Cevapsız ve Cevaplı) Deneme sınavı
- 6. Sınıf ASDS Deneme Sınavı 3 (Ekim · 1. Hafta) — A & B Kitapçığı (Cevapsız ve Cevaplı) Deneme sınavı
- 6. Sınıf ASDS Deneme Sınavı 4 (Ekim · 2. Hafta) — A & B Kitapçığı (Cevapsız ve Cevaplı) Deneme sınavı
- 6. Sınıf ASDS Deneme Sınavı 5 (Ekim · 3. Hafta) — A & B Kitapçığı (Cevapsız ve Cevaplı) Deneme sınavı
- 6. Sınıf ASDS Deneme Sınavı 6 (Ekim · 4. Hafta) — A & B Kitapçığı (Cevapsız ve Cevaplı) Deneme sınavı
- 6. Sınıf ASDS Deneme Sınavı 7 (Kasım · 1. Hafta) — A & B Kitapçığı (Cevapsız ve Cevaplı) Deneme sınavı
- 6. Sınıf ASDS Deneme Sınavı 8 (Kasım · 2. Hafta) — A & B Kitapçığı (Cevapsız ve Cevaplı) Deneme sınavı
- 6. Sınıf Matematik 1. Hafta Çalışma Kâğıdı: Bir Doğal Sayının Çarpanları ve Katları Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 4. Hafta Çalışma Kâğıdı: Deneysel Olasılık Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 3. Hafta Çalışma Kâğıdı: Asal Sayılar ve Asal Çarpanlar, Ortak Kat ve Ortak Bölen Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 2. Hafta Çalışma Kâğıdı: 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10 ile Bölünebilme Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 7. Hafta Çalışma Kâğıdı: Kesir - Bölme İlişkisi, Sonlu ve Devirli Ondalık Gösterimler ile Ondalık Gösterimleri Yuvarlama Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 8. Hafta Çalışma Kâğıdı: Gerçek Yaşam Durumlarında Kesir, Ondalık ve Yüzde Gösterimleriyle Dört İşlem İçeren Problemleri Çözme Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 5. Hafta Çalışma Kâğıdı: Deneysel Olasılıkta Tekrar Sayısı ve Ondalık Gösterimlerin Basamak Değerleri Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 6. Hafta Çalışma Kâğıdı: Ondalık Gösterimleri Çözümleme ve Kesir-Bölme İlişkisine Giriş Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 9. Hafta Çalışma Kâğıdı: Kesir, Ondalık ve Yüzde Gösterimleriyle Çok Adımlı Dört İşlem Problemleri Çözme, Kısa Yollar ve Problem Kurma Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 10. Hafta Çalışma Kâğıdı: Kesir, Ondalık ve Yüzde Gösterimleriyle Çok Adımlı Gerçek Yaşam Problemleri ve 2. Tema Genel Değerlendirmesi (MAT.6.1.7) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 11. Hafta Çalışma Kâğıdı: Sözel Olarak Verilen Bir Duruma Uygun Cebirsel İfade Yazma, Değişken, Terim, Katsayı, Sabit Terim ve Cebirsel İfadelerin Değerini Bulma Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 12. Hafta Çalışma Kâğıdı: Gerçek Yaşam Durumlarında Kesir, Ondalık Gösterim ve Yüzde İçeren Problemleri Çözme ve Standart Uzunluk Ölçme Birimleri Arası Dönüşümler (MAT.6.1.7 & MAT.6.1.8) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 13. Hafta Çalışma Kâğıdı: Standart Uzunluk Ölçme Birimleriyle İlgili Problemler ve İstatistiksel Araştırma Sürecine Giriş: Kategorik ve Nicel (Kesikli) Veri Dağılımları (MAT.6.1.8 & MAT.6.5.1) Çalışma kâğıdı
- 6. Sınıf Matematik 14. Hafta Çalışma Kâğıdı: Kategorik ve Nicel (Kesikli) Veri Dağılımları Çalışma kâğıdı