İçeriğe geç

11. sınıf · Fizik · 6. hafta (19-23 Ekim 2026)

Newton’ın Hareket Yasaları ve Serbest Cisim Diyagramları: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
11. Sınıf · Fizik · 6. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Newton’ın Hareket Yasaları ve Serbest Cisim Diyagramları

Newton’ın Hareket Yasaları (Eylemsizlik, Dinamiğin Temel Prensibi ve Etki-Tepki) ile ilgili tümevarımsal akıl yürütür. · Cisimlere etki eden kuvvetleri serbest cisim diyagramı (SCD) üzerinde göstererek yorumlar. · Yatay düzlem, eğik düzlem ve makaralı sistemlerde ivme ile ip gerilmesi problemlerini çözer.

HATIRLAYALIM
  • Net kuvvet sıfır ise (Fnet = 0) ivme sıfırdır (a = 0); net kuvvet sıfırdan farklı ise Fnet = m . a bağıntısına göre cisim ivmelenir.
  • Serbest cisim diyagramında (SCD) yalnızca cisme dışarıdan etki eden gerçek kuvvetler (G, N, T, fs, F) çizilir; m.a gösterilmez.
  • Eğik düzlemde ağırlığın yüzeye paralel bileşeni m.g.sin α, yüzeye dik bileşeni (normal kuvvet) ise N = m.g.cos α olur.
1Eşleştirme

Newton'ın hareket yasalarını ve dinamik bağıntılarını açıklamalarıyla eşleştiriniz.

1. EylemsizlikF_net = 0 => a = 02. Temel YasaF_net = m . a3. Etki-TepkiF_AB = -F_BASürtünmef_s = k . N
b1. Fnet = 0 => a = 0
c2. Fnet = m . a
a3. FAB = -FBA
d4. fs = k . N
a)Newton'ın 3. Yasası: Farklı iki cisim arasındaki eşit ve zıt yönlü etki-tepki
b)Newton'ın 1. Yasası: Duran cisim durur, hareketli cisim sabit hızla gider
c)Newton'ın 2. Yasası: Cisim net kuvvet yönünde ivmeli hareket yapar
d)Yüzeyin normal kuvveti ile sürtünme katsayısına bağlı sürtünme kuvveti
2Çoktan seçmeli

Görseldeki yatay sürtünmeli düzlemde (k = 0,25) duran 4 kg kütleli cisme yatay 30 N kuvvet uygulandığında cismin ivmesi kaç m/s2 olur? (g = 10 m/s2)

SERBEST CİSİM DİYAGRAMI · YATAY SÜRTÜNMELİ DÜZLEMm = 4 kgk = 0,25 (N = 40 N)F = 30 Nf_s = 10 N
  1. A5
  2. B7,5
  3. C2,5
  4. D10
3Açık uçlu

Duran bir sandığa maksimum statik sürtünme kuvveti 25 N iken yatay 18 N kuvvet uygulanırsa sandığın ivmesi ve sürtünme kuvveti ne olur?

Uygulanan 18 N kuvvet 25 N sınırını aşamadığından sandık.
4Kısa cevap

Masa üzerinde duran bir kitaba etki eden ağırlık (G) ile masanın kitaba uyguladığı normal kuvvet (N) neden etki-tepki çifti değildir?

ETKİ - TEPKİ ÇİFTİ KURALIAğırlık (G) ve Normal Kuvvet (N) aynı cisme etki eder; etki-tepki çifti değildir!Etki ve tepki kuvvetleri daima iki farklı cisim üzerine uygulanır.
Etki ve tepki kuvvetleri iki farklı cisme etki etmelidir; oysa.
5Doğru mu, yanlış mı?

Dinamik ve serbest cisim diyagramlarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

Sabit Hızİvme ve F_net sıfırSCD Kuralım.a vektörü çizilmezEğik Düzlema = g . sin αİp GerilmesiHer zaman çeker
DY
Sabit hızla doğrusal hareket yapan bir cisme etki eden net kuvvet sıfırdır.✓
Serbest cisim diyagramında eylemsizlik kuvveti olarak m.a vektörü mutlaka çizilmelidir.✓
Sürtünmesiz eğik düzlemde serbest bırakılan cismin ivmesi (a = g.sin α) kütleden bağımsızdır.✓
İp gerilme kuvveti bağlı olduğu cismi her zaman ip doğrultusunda çeker, asla itemez.✓
6Şifreli kelime

İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.

Birim zamandaki hız değişimi (a = F_net / m) (4 harf)İVME
Bir cisme uygulanan itme veya çekme etkisi (6 harf)KUVVET
Hareketi kuvvetle ilişkilendirerek inceleyen mekanik alt dalı (7 harf)DİNAMİK
Cisme etki eden tüm kuvvetlerin vektörel toplamı, bileşke kuvvet (3 harf)NET

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: İVME

7Tabloyu tamamla

Farklı fiziksel sistemlerdeki kuvvet ve ivme büyüklüklerini verilen değerlere göre (g = 10 m/s2) tamamlayınız.

Fiziksel SistemVerilen DeğerlerHesaplanan Sonuç
Sürtünmesiz Yatay Düzlemm = 5 kg, yatay kuvvet F = 35 Nİvme a = 7 m/s2
Sürtünmesiz Eğik Düzlemα = 37° (sin 37° = 0,6), m = 8 kgİvme a = 6 m/s2
Atwood Makara DüzeneğiAsılı kütleler m1 = 7 kg ve m2 = 3 kgSistem ivmesi a = 4 m/s2
Statik Sürtünmeli Yüzeyf_s(max) = 20 N iken uygulanan F = 14 NSürtünme kuvveti f_s = 14 N (a = 0)
8Eşleştirme

Eğik düzlem ve serbest cisim diyagramı büyüklüklerini matematiksel karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Ağırlık (G)G = m . g düşeyParalel (G_x)m . g . sin αNormal (N)m . g . cos αKütle (m)m = F_net / a
c1. m . g
d2. m . g . sin α
a3. m . g . cos α
b4. Fneta
a)Eğik düzlem yüzeyinin cisme dik olarak uyguladığı normal kuvvet (N)
b)Bir cisme uygulanan net kuvvetin ivmeye oranı olan sabit kütle (m)
c)Düşey aşağı yönde yerin merkezine doğru etki eden ağırlık kuvveti
d)Eğik düzlem üzerindeki cismin ağırlığının hareket doğrultusundaki bileşeni
9Doğru mu, yanlış mı?

Kuvvet ve hareket yasalarıyla ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

DY
Yavaşlayan doğrusal hareket yapan bir cisimde hız vektörü ile ivme vektörü zıt yönlüdür.✓
Statik sürtünme katsayısı genellikle kinetik sürtünme katsayısından daha küçüktür.✓
Aynı ipin her noktasındaki gerilme kuvveti büyüklüğü (kütleli olmayan ideal ipte) eşittir.✓
SI birim sisteminde kg . m/s2 çarpımı kuvvet birimi olan Newton'a (N) eşittir.✓
10Sıralama

Görseldeki iple birbirine bağlı iki cisim sisteminde ip gerilmesini (T) bulmak için izlenecek çözüm adımlarını sıraya diziniz.

1. SCD ÇizimiGerçek kuvvetler2. Sürtünmef_s = k . N hesabı3. Ortak İvmea = F_net / m_top4. İp GerilmesiTek kütlede T bul
  1. 2Varsa yüzeylerin normal kuvvetlerini (N) ve sürtünme kuvvetlerini (fs = k.N) hesaplama
  2. 3Tüm sistemi tek kütle gibi düşünerek Fnet(sistem) = mtoplam . a denkleminden ortak ivmeyi bulma
  3. 1Cisimlere dışarıdan etki eden tüm gerçek kuvvetleri serbest cisim diyagramında gösterme
  4. 4Cisimlerden yalnız birinin diyagramında Fnet = m . a yazarak T ip gerilmesini hesaplama
11Çoktan seçmeli

Görseldeki sürtünmesiz yatay düzlemde iple bağlı m1 = 2 kg ve m2 = 3 kg kütleli cisimler F = 30 N kuvvetle çekildiğinde aradaki T ip gerilmesi kaç N olur?

SÜRTÜNMESİZ YATAY DÜZLEMDE İPLE BAĞLI CİSİMLERm1 = 2 kgİp (T = ?)m2 = 3 kgF = 30 N
  1. A12
  2. B18
  3. C6
  4. D15
12Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız.

EYLEMSİZLİK, NET KUVVET YÖNÜ VE KİNETİK SÜRTÜNMEEylemsizlik (Durumu Koruma) · F_net // a · Kinetik Sürtünmeİvme vektörü her zaman net kuvvet vektörü ile aynı yönlüdür.
eylemsizlikkinetiknetstatik
  1. Maddelerin mevcut hareket durumlarını koruma eğilimine eylemsizlik adı verilir.
  2. Bir cisme etki eden ivme vektörü daima net kuvvet vektörü ile aynı yönlüdür.
  3. Hareket hâlindeki cisimlere yüzey tarafından uygulanan sürtünmeye kinetik sürtünme kuvveti denir.