İçeriğe geç

12. sınıf · Fizik · 3. hafta (28 Eylül - 2 Ekim 2026)

Dönerek Öteleme Hareketi, Eylemsizlik Momenti ve Dönme Kinetik Enerjisi (12.1.2.1-12.1.2.3): çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
12. Sınıf · Fizik · 3. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Dönerek Öteleme Hareketi, Eylemsizlik Momenti ve Dönme Kinetik Enerjisi (12.1.2.1-12.1.2.3)

12.1.2.1. Dönerek öteleme hareketini analiz eder. · 12.1.2.2. Eylemsizlik momenti kavramını açıklar. · 12.1.2.3. Dönme ve dönerek öteleme hareketi yapan cismin kinetik enerjisinin bağlı olduğu değişkenleri açıklar.

HATIRLAYALIM
  • Kaymadan yuvarlanan bir cisim hem dönme hem de öteleme hareketi yapar; kütle merkezinin hızı v = ω·r bağıntısıyla ifade edilir.
  • Dönme hareketine karşı gösterilen dönme direncinin ölçüsüne eylemsizlik momenti (I) denir; formülü I = k·m·r² olup kütle dağılımına ve dönme eksenine bağlıdır.
  • Dönerek ötelenen cismin toplam kinetik enerjisi öteleme ve dönme enerjilerinin toplamıdır: Etop = 12mv2 + 12Iω2.
1Eşleştirme

Görseldeki dönme dinamiklerine ait fiziksel büyüklükleri tanımlarıyla eşleştiriniz.

1. EylemsizlikDönme DirenciI = k·m·r²2. Öteleme HızıKütle Merkeziv = ω·r3. Dönme EnerjisiAçısal Kinetik½Iω²4. YuvarlanmaDönme + Öteleme Hareketi
d1. Eylemsizlik Momenti (I)
b2. Öteleme Hızı (v)
c3. Dönme Kinetik Enerjisi
a4. Yuvarlanma Hareketi
a)Kayma olmaksızın dönme ve ötelemenin eş zamanlı gerçekleştiği hareket
b)Dönen cismin kütle merkezinin birim zamandaki doğrusal yer değiştirmesi
c)12Iω2 bağıntısıyla hesaplanan dönme hareket enerjisi
d)Cismin dönme hareketindeki açısal hız değişimine karşı gösterdiği direnç
2Tabloyu tamamla

Geometrik cisimlerin eylemsizlik momenti katsayılarını ve eğik düzlemdeki yarış üstünlüklerini tabloda işaretleyiniz.

Özellik / KriterEğik Düzlemde Daha Hızlı İnerEğik Düzlemde Daha Yavaş İner
Dolu Küre (I = 25mr2)✓—
Dolu Silindir (I = 12mr2)✓—
İnce Halka (I = mr2)—✓
Noktasal Parçacık (I = mr2)—✓
3Çoktan seçmeli

Görseldeki r yarıçaplı tekerlek kaymadan sabit v süratiyle yuvarlanmaktadır. Tekerleğin en üst noktasının yere göre anlık

YUVARLANAN TEKERLEKTE ANLIK HIZ DAĞILIMIEn Üst Nokta: 2vv_öteleme + v_dönme = 2vTemas Noktası: 0v_öteleme - v_dönme = 0
  1. A2 v
  2. B1 v
  3. C0 v
  4. D3 v
4Kısa cevap

Görseldeki eylemsizlik momenti I = 2 kg·m² olan tekerlek ω = 4 rad/s açısal hızla dönerken dönme kinetik enerjisi kaç Joule olur?

DÖNME KİNETİK ENERJİSİ VE MOMENT HESABIEylemsizlik Momenti: I = 2 kg·m²Açısal Hız: ω = 4 rad/sE_dönme = ½ · I · ω²E_dönme = ½ · 2 · 16 = 16 J
E = 12·I·ω² = 12·2·16 = 16 Joule.
5Sıralama

Görseldeki eşit kütle ve yarıçaplı cisimleri, aynı eğik düzlemden serbest bırakıldıklarında alt uca ulaşma sürelerine göre

EĞİK DÜZLEMDE YUVARLANMA YARIŞI (SÜRE SIRASI)1. Dolu Küre<2. Dolu Silindir<3. İçi Boş Halka
  1. 3İçi Boş Halka Silindir (I = mr²)
  2. 1Dolu Küre (I = 25mr²)
  3. 2Dolu Silindir (I = 12mr²)
6Doğru mu, yanlış mı?

Görseldeki yuvarlanma dinamiklerine göre yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.

KAYMADAN YUVARLANMA ŞARTLARIKütle MerkeziDoğrusal Hız: v = ω·rToplam EnerjiE_top = ½mv² + ½Iω²
DY
Kaymadan yuvarlanan cismin yerle temas ettiği anlık temas noktasının yere göre anlık hızı sıfırdır.✓
Eylemsizlik momenti yalnızca cismin toplam kütlesine bağlı olup dönme eksenine bağlı değildir.✓
Kütlesi ve yarıçapı eşit olan kürenin eylemsizlik momenti, içi boş silindirden daha küçüktür.✓
Dönerek öteleme yapan cismin toplam kinetik enerjisinde dönme enerjisi hesaba katılmaz.✓
7Çoktan seçmeli

Görseldeki yatay düzlemde kaymadan yuvarlanan m kütleli ve r yarıçaplı dolu silindirin (I = 12mr2) dönme kinetik enerjisinin

DOLU SİLİNDİR ENERJİ PAYLAŞIM ORANIE_öt = ½mv² ve E_dön = ½(½mr²)ω² = ¼mv²E_dönme / E_öteleme = (¼mv²) / (½mv²) = 1/2
  1. A12
  2. B14
  3. C1
  4. D2
8Doğru mu, yanlış mı?

Dönme ve eylemsizlik dinamiklerine dair yargılardan doğru olanlara D, yanlış olanlara Y işaretleyiniz.

DY
Buz pateni sporcusu kollarını kapattığında eylemsizlik momenti küçülür ve açısal hızı artar.✓
Kaymadan yuvarlanan bir tekerleğe etki eden statik sürtünme kuvveti mekanik enerjiyi ısıya dönüştürür.✓
Dönme kinetik enerjisi açısal hızın karesiyle doğru orantılıdır.✓
Kütle merkezinden geçen eksene göre eylemsizlik momenti daima en küçük değerindedir.✓
9Kısa cevap

Dönme eksenine göre kütle dağılımına bağlı olan dönme direnci büyüklüğünün adını yazınız.

Eylemsizlik momentidir.
10Eşleştirme

Görseldeki tekerlek noktalarını yere göre anlık hız büyüklükleriyle eşleştiriniz.

1. Tepe Noktasıv_yer = 2v2. Merkez (O)v_yer = v3. Taban Noktasıv_yer = 0 (Sıfır)4. Yan Kenarv_yer = 2 v
a1. En Üst Tepe Noktası
c2. Kütle Merkezi (Göbek)
d3. Zemine Değen Temas Noktası
b4. Ön Uç Çember Noktası
a)Yere göre anlık hızı 2v büyüklüğündedir
b)Yere göre anlık hızı v büyüklüğündedir
c)Yere göre anlık hızı v büyüklüğündedir
d)Yere göre anlık hızı 0 (sıfır) büyüklüğündedir
11Şifreli kelime

Görseldeki dönme dinamiği ipuçlarından yararlanarak bulmacayı çözünüz. Turuncu anahtar kutulardaki harflerle şifrelenmiş kinematik hareketi bulunuz.

DÖNME DİNAMİĞİ KAVRAM BULMACASIDİSK · ÖTELEME · NEWTON · MOMENT · ENERJİİpuçlarını çözerek gizli kinematik hareketi (5 harf) bulunuz.
Dönerek ötelenen yuvarlak dairesel gövdeDİSK
Kütle merkezinin doğrusal yönde ilerlemesiÖTELEME
Kuvvet ve tork birimi temel dayanağıNEWTON
Dönme hareketine karşı direncin ölçüsüMOMENT
Cismin hareket ve dönme iş kapasitesiENERJİ

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: DÖNME

12Açık uçlu

Aynı eğik düzlemden kaymadan yuvarlanan dolu kürenin içi boş halkadan neden daha önce indiğini açıklayınız.

Dolu kürenin eylemsizlik momenti küçüktür; enerjisi.