İçeriğe geç

12. sınıf · Fizik · 6. hafta (19-23 Ekim 2026)

Kütle Çekim Kuvveti ve Kütle Çekim İvmesi: çalışma kâğıdı

12 soru. Yazdırmak için PDF'i indirin; cevaplı sürüm öğretmenler için.

PDF indir Cevaplı PDF Konu özeti
DERS KUTUSUDERSKUTUSU.COM
ÇALIŞMA KÂĞIDICEVAPLI
12. Sınıf · Fizik · 6. Hafta
Ad Soyad:Sınıf / No:Tarih:

Kütle Çekim Kuvveti ve Kütle Çekim İvmesi

Newton'ın Evrensel Kütle Çekim Yasası'nı açıklar ve kütle çekim kuvvetinin bağlı olduğu değişkenleri analiz eder. · Newton'ın hareket yasalarını kullanarak bir gök cisminin kütle çekim ivmesinin (g) bağlı olduğu değişkenleri belirler. · Gezegenin merkezinden yüzeyine ve yüzeyinden dış uzaya doğru gidildikçe kütle çekim ivmesinin değişimini yorumlar.

HATIRLAYALIM
  • Evrensel çekim kuvveti F = G . m1 . m2d2 bağıntısıyla bulunur; etki-tepki çifti olup büyüklükleri eşittir.
  • Gezegen yüzeyinde çekim ivmesi g = G . MR2 olup maksimumdur; merkezde g = 0'dır ve merkezden yüzeye r ile doğru orantılı artar.
  • Gezegen etrafında r yarıçaplı yörüngede dolanan uydunun çizgisel hızı v = olup uydunun kütlesine bağlı değildir.
1Eşleştirme

Kütle çekim ve uydu hareketine ait fiziksel nicelikleri bağıntılarıyla eşleştiriniz.

Çekim KuvvetiF = G.m1.m2 / d²Yüzey İvmesig = G.M / R²İç Bölge İvmesig_iç = K.d.rUydu Hızıv = kök(G.M / r)
d1. Evrensel Kütle Çekim Kuvveti
b2. Gezegen Yüzeyindeki Çekim İvmesi
a3. Gezegen İçindeki Çekim İvmesi
c4. Uydunun Çizgisel Dolanım Hızı
a)giç = 43 . π . G . d . r (K . d . r)
b)g = G . MR2
c)v =
d)F = G . m1 . m2d2
2Kısa cevap

Dünya'nın Ay'a uyguladığı kütle çekim kuvveti vektörel olarak F ise, kütlesi çok daha küçük olan Ay'ın Dünya'ya uyguladığı kuvvet nedir?

NEWTON ETKİ-TEPKİ İLKESİ · DÜNYA VE AY ETKİLEŞİMİDünya’nın Ay’a uyguladığı kuvvet: +F | Ay’ın Dünya’ya uyguladığı kuvvet: -FKütleler farklı olsa da çekim kuvvetleri eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür: |F12| = |F21|.
Kütle çekim kuvvetleri eşit büyüklükte ve zıt yönlü etki-tepki çifti olduğundan Ay'ın uyguladığı kuvvet -F'dir.
3Şifreli kelime

İpuçlarına karşılık gelen kavramları yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.

Değişmeyen madde miktarı, skaler temel büyüklük (5 harf)KÜTLE
Birim zamandaki hız değişimi, g ile gösterilen çekim niceliği (4 harf)İVME
Gezegen etrafında belirli bir yörüngede dolanan gök cismi veya araç (4 harf)UYDU

Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: KİU

4Çoktan seçmeli

Görseldeki R yarıçaplı Dünya'nın yüzeyinde çekim ivmesi g ise, yüzeyden 2R yükseklikteki (merkezden 3R uzaklıktaki) L noktasında kaç g olur?

MERKEZDEN UZAKLIĞA GÖRE ÇEKİM İVMESİ (r = R + h)Yüzeyde (r = R)g_yüzey = g (Maks)h = R (r = 2R)g(2R) = g / 4L: h = 2R (r = 3R)g(3R) = g / 9
  1. Ag9
  2. Bg4
  3. Cg3
  4. Dg2
5Doğru mu, yanlış mı?

Kütle çekim kuvveti ve çekim ivmesiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

Merkezde (r=0)Çekim ivmesi g = 0Cismin Kütlesig değerini etkilemezAynı YörüngeUydu hızları eşittirAy’da AğırlıkDünya’nın 1/6’sıdır
DY
Homojen bir gezegenin tam merkezinde (r = 0) kütle çekim ivmesi sıfırdır.✓
Gezegen yüzeyindeki çekim ivmesi (g), yüzeydeki cismin kütlesine (m) doğru orantılı bağlıdır.✓
Aynı gezegen etrafında aynı yörüngede dolanan m ve 3m kütleli iki uydunun çizgisel hızları eşittir.✓
Dünya'dan Ay'a götürülen bir cismin kütlesi değişmezken ağırlığı 6'da 1'ine düşer.✓
6Açık uçlu

Aralarında d uzaklığı bulunan iki cismin kütleleri 2'şer katına çıkarılıp aralarındaki uzaklık yarıya indirilirse çekim kuvveti kaç katına çıkar?

Kütlelerin çarpımından 2.2 = 4 kat, uzaklığın yarıya inmesinden 1/(1/2)2 = 4 kat gelir; 4.4 = 16 katına çıkar.
7Tabloyu tamamla

Yarıçapı R, yüzey çekim ivmesi g olan homojen Dünya'nın farklı noktalarındaki çekim ivmesi tablosunu tamamlayınız.

Konum TanımıMerkeze Uzaklık (r)Çekim İvmesi Değeri
Gezegenin tam merkezir = 00 (Sıfır)
Merkez ile yüzeyin tam ortasır = R2g2 (Doğru orantılı)
Gezegenin tam yüzeyir = Rg (Maksimum değer)
Yüzeyden R kadar yükseklikr = 2Rg4 (Karesiyle ters orantılı)
8Eşleştirme

Kütle, ağırlık ve yörünge hareketiyle ilgili kavramları özellikleriyle eşleştiriniz.

Kütle (m)Terazi, değişmezAğırlık (G)Dinamometre, vektörG Sabiti6,67.10^-11 sabitKutuplarg_kutup > g_ekvator
b1. Kütle (m)
c2. Ağırlık (G = m.g)
a3. Evrensel Çekim Sabiti (G)
d4. Kutuplarda Çekim İvmesi
a)6,67.10-11 N.m2/kg2 değerindeki evrensel sabit
b)Eşit kollu teraziyle ölçülen ve konuma göre değişmeyen madde miktarı
c)Dinamometreyle ölçülen ve çekim ivmesine göre değişen vektörel kuvvet
d)Merkeze ekvatordan daha yakın olduğu için ekvatordan büyük olan ivme
9Doğru mu, yanlış mı?

Uydu hareketi ve kütle çekimiyle ilgili ifadelerden doğru olanlara D, yanlış olanlara Y yazınız.

DY
Kütle çekim kuvveti doğadaki dört temel kuvvet içinde şiddeti en zayıf ama menzili sonsuz olan kuvvettir.✓
Gezegen etrafında dolanan bir uydunun yörünge yarıçapı (r) artarsa çizgisel hızı (v) da artar.✓
Kütlesi 2 katına, yarıçapı 2 katına çıkan bir gezegenin yüzey çekim ivmesi yarıya düşer.✓
Kütle çekim kuvveti bazı durumlarda itme, bazı durumlarda çekme kuvveti olarak etki eder.✓
10Sıralama

Görseldeki R yarıçaplı homojen gezegenin noktalarındaki çekim ivmelerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

1. Merkez O (r=0)g_O = 02. Dış N (r=2R)g_N = g / 43. İç K (r=R/2)g_K = g / 24. Yüzey L (r=R)g_L = g (Maks)
  1. 1O noktası: Gezegenin tam merkezi (r = 0 -> g = 0)
  2. 4L noktası: Gezegenin tam yüzeyi (r = R -> g maksimum)
  3. 3K noktası: Merkezden R2 uzaklıkta iç nokta (g2)
  4. 2N noktası: Yüzeyden R kadar yükseklik (r = 2R -> g4)
11Çoktan seçmeli

Görselde Dünya etrafında r ve 4r yarıçaplı çembersel yörüngelerde dolanan X ve Y uydularının çizgisel hızları oranı vXvY kaçtır?

ÇEMBERSEL YÖRÜNGEDE DOLANAN UYDULARIN ÇİZGİSEL HIZIX Uydusu: r_X = r --> v_X = kök(G.M / r) | Y Uydusu: r_Y = 4r --> v_Y = kök(G.M / 4r)Yörünge yarıçapı 4 katına çıkarsa çizgisel hız yarıya düşer: v_X / v_Y = 2.
  1. A2
  2. B4
  3. C12
  4. D1
12Boşluk doldurma

Cümlelerdeki boşlukları kutudaki kavramlarla tamamlayınız.

KÜTLE ÇEKİM YASASI VE GEZEGEN İÇİ İVME ÖZETİDış Bölge: Uzaklığın karesiyle (r²) ters · İç Bölge: Uzaklıkla (r) doğru orantılıCisme etki eden kütle çekim kuvveti cismin ağırlığını (G = m.g) oluşturur.
doğruağırlığıkaresiters
  1. İki kütle arasındaki çekim kuvveti, kütle merkezleri arasındaki uzaklığın karesi ile ters orantılıdır.
  2. Bir cisme gezegen tarafından uygulanan kütle çekim kuvvetine o cismin ağırlığı denir.
  3. Gezegenin merkezinden yüzeyine doğru gidildikçe çekim ivmesi uzaklıkla doğru orantılı artar.