Dolaşım Sistemi Sağlığı ve Solunum Sistemi: Yapı ve Organlar ile Soluk Alıp Verme Mekanizması
Dolaşım sisteminin sağlığını korumak için yapılması gerekenleri ve tedavide kullanılan teknolojik gelişmeleri açıklar (FB.7.3.5). · Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların (burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronşlar, bronşcuklar, akciğerler ve alveoller) görevlerini modeller üzerinde gösterir (FB.7.3.6). · Diyafram kası ve kaburgalar arası kasların soluk alıp verme mekanizmasındaki rolünü karşılaştırmalı olarak açıklar (FB.7.3.6).
- Solunum yolu sırasıyla: Burun -> Yutak -> Gırtlak -> Soluk borusu -> Bronş -> Bronşçuk -> Alveol.
- Soluk almada diyafram kasılır ve düzleşir, göğüs boşluğu genişler; soluk vermede kubbeleşir.
- Alveollerden kana O2 geçerken kandan alveollere CO2 geçer; anjiyo/stent damarı açar.
Solunum sistemi yapı ve organlarını temel görevleriyle eşleştiriniz.
Dolaşım sağlığı ve solunum sistemiyle ilgili ifadeleri Doğru/Yanlış olarak belirleyiniz.
| D | Y | |
| Soluk borusu üst üste dizilmiş C harfi şeklinde kıkırdak halkalardan oluşur. | ✓ | |
| Kalbin yer aldığı sol akciğer 3 loblu, sağ akciğer ise 2 loblu yapıdadır. | ✓ | |
| Yutkunma sırasında gırtlak kapağı (epiglottis) soluk borusunu kapatarak besin kaçmasını önler. | ✓ | |
| Alveollerden kılcal damarlara karbondioksit, kandan alveollere ise oksijen geçer. | ✓ |
Soluk verme sırasında dışarı atılan havada soluk alma havasına göre hangi değişim görülür?
- AOksijen oranı azalır, karbondioksit ve su buharı oranı artar.
- BKarbondioksit oranı azalır, oksijen oranı %21'den %50'ye çıkar.
- CHem oksijen hem karbondioksit tamamen tükenerek sıfırlanır.
- DSu buharı tamamen yok olur ve yalnız saf oksijen dışarı verilir.
Görseldeki soluk alma ve soluk verme modellerine göre I. durum (soluk alma) sırasında hangisi gerçekleşir?
- ADiyafram kası kasılır ve düzleşir; akciğerlerin iç hacmi artar.
- BDiyafram kası gevşeyerek kubbeleşir; göğüs boşluğu daralır.
- CKaburgalar arası kaslar gevşer ve kirli hava dışarı verilir.
- DAkciğerlerin iç basıncı yükselir ve diyafram yukarı doğru çıkar.
Görseldeki soluk alma ve soluk verme karşılaştırma tablosundaki boşlukları doldurunuz.
| Gerçekleşen Olay | Soluk Alma Süreci | Soluk Verme Süreci |
|---|---|---|
| Diyafram kasının durumu | Kasılır ve düzleşir | Gevşer ve kubbeleşir |
| Göğüs boşluğu hacmi | Genişler (hacmi artar) | Daralır (hacmi azalır) |
| Havanın hareket yönü | Dışarıdan akciğerlere dolar | Akciğerlerden dışarı atılır |
Görseldeki dolaşım sistemi tedavi yöntemlerinden hangisi kalp ritim bozukluğunu elektrik uyarısıyla düzenler?
- AKalp Pili
- BAnjiyo Görüntüleme
- CPlevra Zarı
- DEpiglottis Kapağı
Cümlelerdeki boşlukları uygun fen bilimleri kavramlarıyla tamamlayınız.
- Akciğerlerin dış yüzeyini saran ve hareketini kolaylaştıran çift katlı zara plevra denir.
- Soluk borusunun sağ ve sol akciğere girmek üzere ayrıldığı iki ana kola bronş adı verilir.
- Tıkalı kalp damarlarını açmak için damar içine yerleştirilen metal kafese stent denir.
Görseldeki balon-pet şişe solunum düzeneğinde alt tabandaki esnek balon aşağı çekildiğinde hangi olay modellenir?
- ADiyaframın kasılarak düzleşmesi ve akciğere hava dolması
- BDiyaframın gevşeyerek kubbeleşmesi ve havanın dışarı çıkması
- CGırtlak kapağının soluk borusunu kapatarak yutkunmayı sağlaması
- DKalp kapakçıklarının kapanarak kanın toplardamara pompalanması
Soluk alma sırasında dışarıdan alınan temiz havanın alveollere ulaşana kadar izlediği yolu sıralayınız.
- 1Burun boşluğu ve yutak (farinks)
- 4Akciğer içindeki bronşçuklar ve alveoller (hava kesecikleri)
- 3İki ana kol olan bronşlar
- 2Gırtlak (larinks) ve kıkırdak halkalı soluk borusu
Görseldeki alveol-kılcal damar şemasına göre soluk havasının ağız yerine burundan alınması neden daha sağlıklıdır?
İpuçlarından yararlanarak kavramları bulunuz ve akciğerlerde gaz alışverişi yapılan yapı şifresini çözünüz.
Turuncu kutulardaki harfler yukarıdan aşağıya: ALVEOL
Görseldeki alveol-kılcal damar modeline göre solunum ve dolaşım sistemlerinin hücresel enerji üretimindeki iş birliğini açıklayınız.