Hz. Yusuf (as) Kıssasında İffet, Sabır ve Affedicilik; Yâsîn Suresi 1-12. Ayetleri Yüzünden Okuma

Geçen hafta öğrendiğimiz üzere Hz. Yusuf (as), Mısır vezirinin konağında karşılaştığı ağır imtihanda iffetini ve Allah'a olan sadakatini korumuş, 'Rabbim! Zindan bana bunların davet ettiği günahtan daha sevimlidir!' (Yusuf, 12/33) diyerek iffeti uğruna zindana girmeyi göze almıştı.

Hz. Yusuf suçsuz yere girdiği zindanda karamsarlığa ve isyana kapılmadı. Zindandaki mahkûmlara şefkatle yaklaştı, hastalarla ilgilendi, üzülenleri teselli etti. Zindan arkadaşları ona, 'Şüphesiz biz seni iyilik edenlerden (muhsinlerden) görüyoruz!' diyerek gördükleri rüyaların yorumunu sordular.

Hz. Yusuf, rüyaları yorumlamadan önce zindan arkadaşlarına en büyük hakikat olan 'Tevhid' inancını anlattı: 'Ey zindan arkadaşlarım! Ayrı ayrı birçok tanrılar mı daha iyidir, yoksa her şeye galip ve tek olan Allah mı?' (Yusuf, 12/39) diyerek onları yalnızca Yüce Allah'a kulluğa davet etti ve ardından rüyalarını doğru biçimde tabir etti.

Yıllar sonra Mısır Kralı (Melik) ilginç bir rüya gördü: Rüyasında 'yedi zayıf ineğin yedi semiz (besili) ineği yediğini; ayrıca yedi yeşil başak ile yedi kuru başak' görüyordu. Kralın bilginleri bu rüyayı yorumlayamadı. O sırada zindandan kurtulmuş olan eski arkadaşı Hz. Yusuf'u hatırladı ve onun yanına koştu.

Hz. Yusuf kralın rüyasını sadece yorumlamakla kalmadı, aynı zamanda ülkeyi felaketten kurtaracak stratejik bir kalkınma ve tasarruf planı sundu: 'Yedi yıl boyunca âdetiniz üzere ekin ekeceksiniz. Biçtiğiniz ürünleri — yiyeceğiniz az bir miktar hariç — başağında bırakıp depolayacaksınız! Sonra bunun ardından yedi kurak (kıtlık) yılı gelecektir. Onun ardından ise insanların bol yağmura kavuşacağı bereketli bir yıl gelecektir.' (Yusuf, 12/47-49).

Kral bu eşsiz ilim ve bilgelik karşısında hayran kaldı ve Hz. Yusuf'u saraya çağırdı. Ancak Hz. Yusuf önce suçsuzluğunun araştırılıp adını temize çıkarılmasını istedi. Gerçek ortaya çıkıp masumiyeti kanıtlanınca zindandan onuruyla çıktı ve kralın teklifiyle Mısır hazinelerinin (ekonomi ve maliyesinin) başına geçti.

Yedi bolluk yılının ardından başlayan yedi yıllık şiddetli kıtlık, Mısır'ın komşusu olan Kenan (Filistin) diyarını da vurdu. Hz. Yakup (as), oğullarını Mısır'dan buğday almaya gönderdi. Mısır'a gelen kardeşleri, hazine bakanı olan Hz. Yusuf'u tanıyamadılar; fakat Hz. Yusuf onları hemen tanıdı ve onlara adaletle erzak verdi.

Daha sonraki gelişlerinde öz kardeşi Bünyamin'i de yanına alan Hz. Yusuf, kardeşleri hatalarını anlayıp pişmanlık duyduklarında kendisini tanıttı: 'Ben Yusuf'um, bu da kardeşim!' Kardeşleri korku ve utanç içinde 'Vallahi Allah seni bize üstün kıldı, biz gerçekten hata işlemiştik!' dediler.

Hz. Yusuf, elinde tüm devlet gücü bulunmasına rağmen kendisini kuyuya atan kardeşlerinden intikam almadı ve tarihe geçen şu merhamet sözünü söyledi: لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ — 'Bugün size karşı hiçbir kınama (başa kakma) yoktur! Allah sizi bağışlasın. O, merhametlilerin en merhametlisidir.' (Yusuf, 12/92). Ardından babası Hz. Yakup'u ve tüm ailesini Mısır'a davet etti; yıllar süren ayrılık sona erdi ve çocukluk rüyası gerçekleşti.

Yusuf suresinde anlatılan bu kıssadan hayatımız için çıkardığımız en önemli mesajlar şunlardır: 1. Haset ve Kıskançlıktan Uzak Durmak: Kıskançlık insanı en yakın kardeşine bile kötülük yapmaya sürükleyebilir. 2. Sabr-ı Cemîl ve Ümit: Hz. Yakup (as), 'Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin; çünkü kâfirler topluluğundan başkası Allah'ın rahmetinden ümit kesmez!' (Yusuf, 12/87) buyurarak en zor anlarda bile ümidi korumayı öğretmiştir. 3. İffet ve Takva: Yusuf suresi 90. ayette kıssanın ana fikri özetlenir: 'Kim Allah'tan sakınır (takva sahibi olur) ve sabrederse, şüphesiz Allah güzel davrananların mükâfatını zayi etmez!' 4. Bolluk Zamanında Tasarruf: Hz. Yusuf'un ekonomi planı, bolluk ve refah günlerinde israf etmeyip zor günler için birikim ve planlama yapmanın önemini gösterir.

Kur'an-ı Kerim'in 36. suresi olan Yâsîn suresi Mekke döneminde indirilmiştir ve 83 ayettir. Peygamberimiz (sav) 'Her şeyin bir kalbi vardır; Kur'an'ın kalbi de Yâsîn'dir' buyurarak bu surenin değerine dikkat çekmiştir.

Bu hafta yüzünden okuyacağımız Yâsîn suresinin 1-12. ayetlerinin ana mesajları şunlardır: • 1-6. Ayetler: Sure يس (Yâ-Sîn) mukattaa harfleriyle başlar. Hikmet dolu Kur'an'a (وَالْقُرْآنِ الْحَكِيمِ) yemin edilerek Hz. Muhammed'in (sav) şüphesiz gönderilmiş peygamberlerden olduğu ve dosdoğru bir yol (عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ) üzerinde bulunduğu vurgulanır. Kur'an'ın üstün ve çok merhametli Allah tarafından, gaflet içindeki bir kavmi uyarmak için indirildiği bildirilir. • 7-11. Ayetler: Ön yargı ve kibirle inkârda diretenlerin hakikati göremediği; buna karşılık Kur'an'a uyan ve görmediği halde Rahmân olan Allah'tan saygıyla korkan kimselere bağışlanma ve çok değerli bir mükâfat (أَجْرٍ كَرِيمٍ) müjdelendiği anlatılır. • 12. Ayet: إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ — 'Şüphesiz ölüleri ancak biz diriltiriz; onların yaptıklarını ve arkalarında bıraktıkları eserleri (izleri) biz yazarız. Biz her şeyi apaçık bir kütükte (Levh-i Mahfuz'da / amel defterinde) sayıp kaydetmişizdir.'

Yâsîn suresinin ilk 12 ayetini yüzünden okurken şu tecvit kurallarına özen gösteririz: • 1. Ayet (يس): 'Yâ' harfi 1 elif miktarı (Medd-i Tabiî), 'Sîn' (سِينْ) harfi ise sonunda sükûn-u lâzım bulunduğu için 'Medd-i Lâzım Harfî Muhaffef' olarak 4 elif miktarı uzatılarak okunur! • İhfâ Örnekleri: تَنْزِيلَ الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ (5. ayet: sakin nûn + zây), لِتُنْذِرَ قَوْمًا (6. ayet: sakin nûn + zâl), مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ (9. ayet: 'min beyni' İklab, 'min halfihim' İzhar), أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ (10. ayet: sakin nûn + zâl -> İhfâ). • İdgam-ı Meal-Gunne Örnekleri: قَوْمًا مَا أُنْذِرَ (6. ayet: tenvin + mîm), غَافِلُونَ ۝ لَقَدْ (geçişte İdgam-ı Bilâ-Gunne), سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ (10. ayet: aynı kelimede Medd-i Muttasıl, ardından tenvin + ayn -> İzhar), بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ (11. ayet: tenvin + vâv -> İdgam-ı Meal-Gunne; tenvin + kâf -> İhfâ). • Kalkale Örnekleri: 7. ayette لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ ('lekad' kelimesindeki cezimli Dâl) ve 11. ayette وَأَجْرٍ ('ecrin' kelimesindeki cezimli Cîm).