8. Sınıf Kur'an-ı Kerim 6. Hafta: Kur'an Kıssaları Öğreniyorum: Hz. Yakup ve Hz. Yusuf (a.s.)

1. Hz. Yakup (a.s.) ve Hz. Yusuf'un (a.s.) Soyu ve Rüyası

Hz. Yakup (a.s.), peygamberler atası Hz. İbrahim'in (a.s.) torunu ve Hz. İshak'ın (a.s.) oğludur. Kenan diyarında (Filistin bölgesinde) yaşayan Hz. Yakup'un diğer adı İsrail olup, onun soyundan gelen topluluğa İsrailoğulları denilmiştir. Hz. Yakup'un on iki oğlu vardı; bunların içinde en küçükleri olan Hz. Yusuf ve öz kardeşi Bünyamin'i güzel ahlakları nedeniyle çok seviyordu.

Bir gece çocuk yaştaki Hz. Yusuf rüyasında on bir yıldızın, güneşin ve ayın kendisine secde ettiğini gördü ve bunu babası Hz. Yakup'a anlattı (Yusuf, 4). Peygamber ferasetiyle bu rüyanın ilahi bir müjde olduğunu anlayan Hz. Yakup: 'Yavrucuğum! Rüyanı kardeşlerine anlatma, sonra sana bir tuzak kurarlar... Rabbin seni seçecek, sana rüyaların yorumunu öğretecek ve nimetini tamamlayacaktır' (Yusuf, 5-6) diyerek onu uyardı.

2. Kardeşlerin Kıskançlığı (Haset) ve Kuyu İmtihanı

Hz. Yakup'un (a.s.) Yusuf ve Bünyamin'e gösterdiği şefkati kıskanan üvey ağabeyleri, haset (çekememezlik) duygusuna kapılarak 'Babamızın sevgisi yalnızca bize kalsın' düşüncesiyle Yusuf'u ortadan kaldırmaya karar verdiler. Babalarından 'Gezip oynasın, biz onu koruruz' diyerek izin alıp Hz. Yusuf'u kıra götürdüler ve ıssız bir kuyuya bıraktılar.

Akşamleyin Hz. Yusuf'un gömleğine sahte kan sürerek ağlayıp babalarının yanına geldiler ve 'Yusuf'u kurt yedi!' dediler. Yırtılmamış gömleği gören Hz. Yakup (a.s.) gerçeği anladı ve feryat edip isyan etmek yerine İslam ahlakına örnek olan şu sözü söyledi: 'Hayır! Nefisleriniz size kötü bir işi güzel gösterdi. Artık bana düşen güzel bir sabırdır (sabr-ı cemîl). Anlattığınız karşısında yardımı istenecek olan ancak Allah'tır.' (Yusuf, 18).

3. Mısır Yılları, İffet ve Zindan İmtihanı

Kuyunun yanından geçen bir ticaret kervanı su çekerken Hz. Yusuf'u buldu ve onu Mısır'a götürüp az bir pahaya Mısır Azizi'ne (vezirine) sattı. Sarayda büyüyen Hz. Yusuf'a Yüce Allah olgunluk çağında hüküm (hikmet) ve ilim verdi. Sarayda gördüğü ağır ahlaki imtihan ve iftira karşısında iffetini ve namusunu koruyan Hz. Yusuf: 'Rabbim! Zindan bana, bunların beni davet ettikleri günahtan daha sevimlidir' (Yusuf, 33) diyerek harama düşmektense haksız yere zindana girmeyi tercih etti.

Hz. Yusuf zindanda kaldığı yıllar boyunca ümitsizliğe kapılmadı; güzel ahlakı ve iyilikseverliğiyle zindan arkadaşlarının sevgisini kazandı, onlara tevhit inancını anlattı. Yüce Allah'ın kendisine lütfettiği ilimle zindandaki iki gencin rüyasını doğru yorumladı.

4. Hükümdarın Rüyası ve Mısır Hazine Bakanlığı

Bir gün Mısır hükümdarı rüyasında yedi zayıf ineğin yedi semiz (besili) ineği yediğini ve yedi yeşil başakla yedi kuru başak gördüğünü söyleyerek bilginlerden yorum istedi. Kimse yorumlayamayınca, zindandan kurtulan gencin tavsiyesiyle Hz. Yusuf'a başvuruldu. Hz. Yusuf rüyayı şöyle tabir etti: Yedi yıl bolluk olacak, bu yıllarda ektiğiniz ekinlerin yiyeceğiniz az bir kısmı hariç kalanını başağında bırakarak depolayın; ardından yedi yıl ağır bir kıtlık gelecek ve biriktirdiklerinizi tüketecektir. Sonrasında ise yağmurlu ve bereketli bir yıl gelecektir.

Hz. Yusuf'un derin bilgisini ve suçsuzluğunu anlayan hükümdar onu zindandan çıkardı ve Mısır'ın hazine ve maliye bakanlığına (Azizlik makamına) getirdi. Hz. Yusuf bolluk yıllarında tahılları başaklarında bozulmadan depolatarak Mısır'ı ve çevre ülkeleri büyük kıtlık felaketinden kurtardı.

5. Kardeşlerin Buluşması ve Eşsiz Affedicilik

Yedi yıllık kıtlık Kenan diyarını da etkileyince Hz. Yusuf'un ağabeyleri erzak almak için Mısır'a geldiler. Hz. Yusuf onları tanıdı, onlar ise Yusuf'u tanıyamadı. İkinci gelişlerinde öz kardeşi Bünyamin'i de getirdiler. Öte yandan yıllarca ağlamaktan gözlerine ak düşen Hz. Yakup (a.s.), oğullarına: 'Ey oğullarım! Gidin Yusuf'u ve kardeşini araştırın. Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin; çünkü inkârcı topluluktan başkası Allah'ın rahmetinden ümit kesmez' (Yusuf, 87) buyurdu.

Üçüncü gelişlerinde Hz. Yusuf kimliğini açıkladı. Ağabeyleri geçmişte yaptıkları büyük hatayı kabul ederek 'Allah seni bize üstün kıldı, biz gerçekten suçluyduk' dediler. Elinde her türlü cezalandırma gücü bulunan Hz. Yusuf ise intikam almak yerine tarihin en asil affedicilik örneğini sergiledi: 'Bugün size kınama yoktur! Allah sizi bağışlasın. O, merhametlilerin en merhametlisidir.' (Yusuf, 92).

6. Ailenin Kavuşması ve Hz. Yusuf'un Şükür Duası

Hz. Yusuf'un gönderdiği gömleğin kokusunu alan Hz. Yakup'un gözleri yeniden görmeye başladı ve tüm aile Mısır'a giderek yıllar süren hasretin ardından kucaklaştı. Anne-babası ve on bir kardeşi Hz. Yusuf'un önünde saygıyla eğildiler; böylece çocukluğunda gördüğü rüya aynen gerçekleşti.

Kıssanın sonunda Hz. Yusuf tüm bu nimetlerden dolayı şımarmamış, aksine Yüce Allah'a şöyle dua etmiştir: 'Ey gökleri ve yeri yaratan Rabbim! Dünyada da ahirette de benim velim (dostum ve koruyucum) Sensin. Benim canımı Müslüman olarak al ve beni salih kullarının arasına kat!' (Yusuf, 101).

Örnekler

Örnek 1Hz. Yusuf (a.s.) kıssasına Kur'an-ı Kerim'de neden 'Ahsenü'l-Kasas' (Kıssaların En Güzeli) denilmiştir?
Cevabı göster
Kur'an-ı Kerim'de baştan sona tek bir surede (Yusuf suresinde) bütünlük içinde anlatıldığı, içinde aile ilişkilerinden sabra, iffetten devlet yönetimine, affedicilikten tevekküle kadar insan hayatına ışık tutan eşsiz ibretler barındırdığı için Yüce Allah tarafından 'Ahsenü'l-Kasas' olarak nitelendirilmiştir.
Örnek 2Hz. Yakup (a.s.) oğlu Yusuf'un kurt tarafından yenildiği yalanını duyduğunda nasıl bir tavır sergilemiştir?
Cevabı göster
Oğullarının getirdiği gömleğin yırtılmadığını görünce gerçeği anlamış; ancak feryat edip isyan etmek yerine 'Artık bana düşen güzel bir sabırdır (sabr-ı cemîl). Yardımı istenecek olan ancak Allah'tır' diyerek Allah'a sığınmıştır.
Örnek 3Hz. Yusuf (a.s.) Mısır hükümdarının rüyasını nasıl yorumlamış ve kıtlığa karşı hangi ekonomik tedbiri almıştır?
Cevabı göster
Rüyadaki yedi semiz ineği 7 bolluk yılı, yedi zayıf ineği ise 7 kıtlık yılı olarak yorumlamıştır. Bolluk yıllarında üretilen tahılların bozulmaması için başaklarında bırakılarak depolanmasını sağlamış ve kıtlık yıllarında halka adaletle dağıtmıştır.
Örnek 4Hz. Yusuf (a.s.) kendisini kuyuya atan ağabeyleri karşısında gücünü nasıl kullanmıştır?
Cevabı göster
Mısır Azizi olarak elinde her türlü cezalandırma yetkisi bulunmasına rağmen intikam almamış; 'Bugün size kınama yoktur, Allah sizi bağışlasın' (Yusuf, 92) diyerek onları tamamen affetmiştir.
Örnek 5Hz. Yakup ve Hz. Yusuf kıssasından kardeşlik ve aile ilişkileri açısından çıkarılabilecek iki temel ders yazınız.
Cevabı göster
1. Anne-babalar çocukları arasında sevgi ve davranışta adil olmaya özen göstermeli, kardeşler de birbirlerine karşı kıskançlık (haset) beslememelidir. 2. Aile içinde yaşanan hatalar pişmanlık ve affedicilikle onarılmalıdır.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1Kur'an-ı Kerim'de 'Ahsenü'l-Kasas' (Kıssaların En Güzeli) olarak adlandırılan kıssa hangi peygamberin hayatını konu edinir?
2Hz. Yusuf'un (a.s.) çocukken gördüğü ve babası Hz. Yakup'a (a.s.) anlattığı rüya aşağıdakilerden hangisidir?
3Hz. Yakup'un (a.s.) evlat ayrılığı karşısında şikâyet ve isyan etmeden sadece Yüce Allah'a sığınarak gösterdiği sabır Kur'an-ı Kerim'de hangi kavramla ifade edilmiştir?
4Hz. Yusuf (a.s.) kendisini kuyuya atan kardeşleri Mısır'a gelip suçlarını itiraf ettiklerinde onlara nasıl davranmıştır?
5Aşağıdakilerden hangisi Hz. Yusuf (a.s.) kıssasından çıkarılabilecek ilkelerden biri DEĞİLDİR?
6Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Hz. Yakup (a.s.), Hz. İbrahim'in (a.s.) torunu ve Hz. İshak'ın (a.s.) oğludur.
- Hz. Yusuf'un (a.s.) anne ve babası bir olan öz kardeşinin adı Bünyamin'dir.
- Hz. Yakup (a.s.) yıllar geçince oğlu Yusuf'un hayatta olduğuna dair ümidini tamamen kesmiştir.
- Hz. Yusuf (a.s.) Mısır hükümdarının rüyasını doğru yorumladıktan sonra Mısır hazinesinin başına getirilmiştir.
- Hz. Yusuf (a.s.) kıssası Kur'an-ı Kerim'de Bakara suresinde anlatılmaktadır.
7Hz. Yakup ve Hz. Yusuf (a.s.) kıssasındaki kavramları açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
8Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla tamamlayınız.
1. Hz. Yakup'un (a.s.) diğer adı olup soyundan gelenlere İsrailoğulları denilmiştir.
2. Hz. Yusuf'un ağabeyleri (kıskançlık) duygusuna kapılarak onu ıssız bir kuyuya bırakmışlardır.
3. Kervan tarafından kuyudan çıkarılan Hz. Yusuf, ülkesine götürülerek saraya satılmıştır.
4. Hz. Yakup oğullarına 'Allah'ın ümit kesmeyin' diyerek müminin ümitvar olması gerektiğini öğretmiştir.
5. Hz. Yusuf kıssanın sonunda 'Benim canımı olarak al ve beni salihlerin arasına kat!' diye dua etmiştir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
9Hz. Yusuf'un (a.s.) kuyuya atılması, iftiraya uğrayıp zindana girmesi ve sonunda Mısır'a bakan olması sürecini 'sabır, iffet ve tevekkül' kavramlarıyla değerlendiriniz.

Kısaca

Hz. Yakup (a.s.), Hz. İbrahim'in (a.s.) torunu ve Hz. İshak'ın (a.s.) oğludur; lakabı 'İsrail'dir ve on iki oğlundan biri Hz. Yusuf'tur (a.s.).
Hz. Yusuf'un hayatı Kur'an-ı Kerim'in 12. suresi olan Yusuf suresinde baştan sona anlatılır ve bu kıssaya 'Ahsenü'l-Kasas' (Kıssaların En Güzeli) denir.
Çocukken rüyasında on bir yıldızın, güneşin ve ayın kendisine secde ettiğini gören Hz. Yusuf, ağabeylerinin kıskançlığı (haset) yüzünden kuyuya atılmış ve bir kervan tarafından Mısır'a götürülmüştür.
Hz. Yakup (a.s.) oğlunun ayrılığı karşısında isyan etmeden 'sabr-ı cemîl' (güzel sabır) göstermiş ve Allah'ın rahmetinden asla ümit kesmemiştir.
Hz. Yusuf (a.s.) Mısır'da iffetini korumak için zindana girmeyi göze almış, hükümdarın rüyasını hikmetle yorumlayarak Mısır Hazine Bakanı olmuş ve ülkeyi yedi yıllık kıtlıktan kurtarmıştır.
Sonunda kendisine kötülük yapan ağabeylerini 'Bugün size kınama yoktur, Allah sizi bağışlasın' diyerek affetmiş ve tüm ailesine kavuşmuştur.

Bu dersin öteki kaynakları

8. Sınıf Kur'an-ı Kerim Yıllık Planı (2026-2027) Yıllık plan
Kur'an-ı Kerim Dersi Öğretim Programı (ortaokul) Öğretim programı
8. Sınıf Kur'an-ı Kerim Günlük Planları (2026-2027) Ders planı