İnsan tarih boyunca “Ben kimim, nereden geldim, niçin yaratıldım?” gibi sorulara cevap aradı. Bu hafta Kur’an-ı Kerim’in ayetlerinden hareketle insanın nasıl yaratıldığını, ona hangi özelliklerin verildiğini, yaratılış amacını ve sorumluluklarını öğreneceğiz.
Her şey bir amaçla ve düzen içinde yaratıldı
Yüce Allah evreni ve içindeki varlıkları belli bir amaçla yaratmıştır. Her varlık yaratılış amacına uygun olarak, belli bir düzen içinde kendisine verilen görevi yerine getirir. Gök cisimlerinin hareketleri, gece ile gündüzün oluşması, canlıların yeryüzünde yaşamlarını sürdürmesi ve mikro âlemdeki denge bu düzenin örnekleridir.
“Şüphesiz biz, her şeyi bir ölçüye göre yarattık.” (Kamer 54/49) ve “Güneş ve Ay bir hesaba göre hareket etmektedir.” (Rahman 55/5) ayetleri evrendeki düzene işaret eder. “Biz gökleri, yeri ve bunlar arasındakileri oyun olsun diye yaratmadık.” (Enbiya 21/16) ayeti de hiçbir şeyin boş yere yaratılmadığını bildirir.
İnsanın yaratılışı
Diğer bütün varlıklar gibi insan da Allah (cc) tarafından yaratılmıştır. Kur’an-ı Kerim, insanın su ve topraktan yaratıldığını bildirir. Müminun suresinin 12-14. ayetlerinde insanın yaratılış aşamaları anlatılır: çamurdan süzülmüş bir öz, nutfe, alaka (aşılanmış yumurta), bir parçacık et, kemikler, kemiklerin etle kaplanması ve başka bir yaratışla insan hâline getirilmesi.
İlk insan Hz. Âdem’dir. Cennette yaratılmış, sonra imtihan için dünyaya gönderilmiştir. İnsanın yaratılması, yeryüzüne gönderilmesi ve yeryüzünü imar etmesi Allah’ın (cc) kudretinin örneklerindendir.
İnsana verilen üstün özellikler
“Biz insanı en güzel biçimde yarattık.” (Tin 95/4) ayeti insanın değerini bildirir. Yüce Allah insana akıl, ilim ve irade gibi nimetler vererek onu üstün bir konuma yükseltmiştir. Akletmek, tercih yapabilmek, ahlaki değerlere göre davranmak, şehirler ve medeniyetler kurabilmek insana verilen üstün özelliklerdir (İsra 17/70).
Allah (cc), Hz. Âdem’e bütün varlıkların isimlerini yani maddi ve manevi varlıkların, kavramların isimlerini ve özelliklerini öğretmiş (Bakara 2/31-33), insanı öğrenebilen bir varlık olarak yaratmıştır.
“O, sudan bir insan yaratıp ondan soy sop ve hısımlık meydana getirendir.” (Furkan 25/54) ayeti insanın sosyal ilişkiler kuran bir varlık olduğunu bildirir. İnsan bu ilişkiler sayesinde başkalarına saygı duymayı ve onların haklarını gözetmeyi öğrenir.
Yaratılış amacı ve sorumluluk
“Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım.” (Bakara 2/30) ayeti insanın dünyaya bazı sorumluluklarla gönderildiğini bildirir. Başka bir ayette göklerin, yerin ve dağların yüklenmekten çekindiği emaneti insanın yüklendiği ifade edilir (Ahzab 33/72).
İnsanın yaratılış amacı Rabbini tanımaktır (Zariyat 51/56). İnsan Rabbini tanımak, dinî görevlerini yerine getirmek ve ahiret hayatına hazırlanmakla yükümlüdür. Seçimlerinin ve eylemlerinin farkında olarak sorumlu davranmalı, bu dünyada salih ameller yapmalıdır. Yaratılış amacını fark eden insan kendisine, ailesine, topluma ve Allah’a (cc) karşı sorumluluk bilinciyle hareket eder.
Örnekler
Örnek 1Kur’an-ı Kerim’e göre insan hangi unsurlardan yaratılmıştır?
Cevabı göster
Su ve topraktan. Müminun suresinde “çamurdan süzülmüş bir öz” ifadesi geçer.
Örnek 2Müminun suresi 12-14. ayetlere göre yaratılış aşamalarını sırayla yazınız.
Cevabı göster
Çamurdan süzülmüş öz → nutfe → alaka → bir parçacık et → kemikler → kemiklerin etle kaplanması → başka bir yaratışla insan.
Örnek 3İnsanı diğer varlıklardan ayıran üstün özelliklerden dördünü yazınız.
Cevabı göster
Akletmesi, tercih yapabilmesi (irade), ahlaki değerlere göre davranması, şehirler ve medeniyetler kurabilmesi. Ayrıca öğrenebilme (ilim) özelliği.
Örnek 4“Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım.” (Bakara 2/30) ayeti insanla ilgili hangi mesajı verir?
Cevabı göster
İnsanın dünyaya boş yere değil, bazı sorumluluklarla gönderildiğini bildirir.
Örnek 5İnsanın yaratılış amacı nedir? Bu amaca uygun yaşayan bir insanın üç sorumluluğunu yazınız.
Cevabı göster
Yaratılış amacı Rabbini tanımaktır. Sorumlulukları: dinî görevlerini yerine getirmek, ahiret hayatına hazırlanmak, salih ameller yapmak (kendisine, ailesine ve topluma karşı sorumlu davranmak).
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1“Biz insanı en güzel biçimde yarattık.” ayeti hangi surede yer alır?
Tin 95/4.
2Aşağıdakilerden hangisi insanın yaratılış amacıdır?
İnsanın yaratılış amacı Rabbini tanımaktır (Zariyat 51/56).
3İnsanın sosyal ilişkiler kuran bir varlık olduğunu bildiren ayet hangisidir?
Furkan 25/54 insanın soy sop ve hısımlık ilişkileri kurduğunu bildirir.
4Doğru mu, yanlış mı?
- İlk insan Hz. Âdem cennette yaratılmış, sonra imtihan için dünyaya gönderilmiştir.
Kitapta Bakara 2/35-36’ya dayanarak böyle anlatılır.
- Evrendeki bazı varlıklar hiçbir amaç olmadan yaratılmıştır.
Her varlığın yaratılmasında bir amaç ve yarar vardır (Enbiya 21/16).
- Allah (cc), Hz. Âdem’e bütün varlıkların isimlerini öğretmiştir.
Bakara 2/31-33.
- Emanet ayetine göre gökler, yer ve dağlar emaneti yüklenmiştir.
Onlar çekindi; emaneti insan yüklendi (Ahzab 33/72).
- Akıl, ilim ve irade insana verilen nimetlerdendir.
Bu nimetler insanı üstün bir konuma yükseltmiştir.
- İlk insan Hz. Âdem cennette yaratılmış, sonra imtihan için dünyaya gönderilmiştir.
5Ayetlerin ana mesajını eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
6Kelimeleri uygun boşluklara yerleştiriniz. Bir kelime artacak.
- Müminun suresine göre nutfeden sonraki aşama olarak bildirilir.
- Yüce Allah insana akıl, ilim ve gibi nimetler vermiştir.
- Göklerin, yerin ve dağların çekindiği insan yüklenmiştir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
7Bir arkadaşınız “İnsan da diğer canlılar gibidir, hiçbir farkı yok.” diyor. Ona ayetlerden hareketle nasıl bir cevap verirsiniz?
1. ipucu: İnsana verilen akıl, ilim ve irade nimetlerini düşünün.
2. ipucu: Tin 95/4 ve İsra 17/70 ayetlerinin insan hakkında ne söylediğini hatırlayın.
Cevap: İnsan en güzel biçimde yaratılmıştır (Tin 95/4). Allah (cc) ona akıl, ilim ve irade vermiş, onu yarattıklarının çoğundan üstün kılmıştır (İsra 17/70). İnsan akleder, tercih yapar, ahlaki değerlere göre davranır ve medeniyet kurar; bu yüzden sorumluluk taşır.
Kısaca
- Yüce Allah evreni ve içindeki her şeyi bir amaçla ve belli bir düzen içinde yaratmıştır.
- Kur’an-ı Kerim’e göre insan su ve topraktan yaratılmıştır; yaratılış aşamaları Müminun 23/12-14’te anlatılır.
- İlk insan Hz. Âdem’dir; Allah (cc) ona bütün varlıkların isimlerini öğretmiştir.
- İnsana akıl, ilim ve irade verilmiştir; insan en güzel biçimde yaratılmıştır (Tin 95/4).
- İnsanın yaratılış amacı Rabbini tanımaktır; insan halife olarak sorumluluklarla ve emanetle yeryüzüne gönderilmiştir.
Bu dersin öteki kaynakları
- 9. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Yıllık Planı (2026-2027) Yıllık plan
- 9. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Günlük Planları (2026-2027) Ders planı
- Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (ortaöğretim) Öğretim programı
- 9. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ortak Yazılı Senaryoları (1. dönem, 2026-2027) Yazılı senaryosu
- Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 9.Sınıf Ders Kitabı Ders kitabı