7. Sınıf Kur'an-ı Kerim 13. Hafta: Kur'an Kıssalarından Hayata: Yeniden Dirilme Kıssası (Hz. Üzeyir ve Hz. İbrahim Kıssalarından İbretler) ve 2. Tema Değerlendirmesi (KK.7.2.4)

Yeniden Dirilme (Ba's) Kıssasından Hayata Yansıyan İbretler (KK.7.2.4)

İslam inancında ölümden sonra ahiret hayatında ruh ve bedenin tekrar birleşerek diriltilmesine ba's (yeniden dirilme) adı verilir. Bakara suresi 259. ayette çatıları çökmüş, duvarları yıkılmış ıssız bir kasabaya uğrayan salih kulun (tefsirlerde Hz. Üzeyir veya Hz. İرمiya olarak anılır) 'Allah bu yıkılmış beldeyi ölümünden sonra nasıl diriltecek?' sorusu, inkârdan değil hayret ve tefekkürden kaynaklanmıştır.

Allah (cc) o kulu yüz yıl boyunca öldürüp (uyutup) sonra tekrar diriltmiş ve iki zıt mucizeyi aynı anda göstermiştir: Bir yanda yüz yıl geçmesine rağmen yanındaki yiyeceği ve içeceği hiç bozulmamış, diğer yanda ise merkebi çürüyüp kemik yığını hâline gelmiştir. Ardından o kulun gözleri önünde merkebin kemikleri birleşip et giydirilerek diriltilmiştir.

Bu olay bize zamanın ve maddenin mutlak sahibinin Allah (cc) olduğunu öğretir. Dilediğinde bozulacak bir gıdayı yüz yıl koruyan, dilediğinde dağılmış kemikleri bir araya getirip can veren Yüce Allah için kıyamet sonrasında bütün insanları yeniden diriltmek son derece kolaydır ('İnnallâhe alâ külli şey'in kadîr').

🔍 Büyütmek için dokunun

Kalbin Mutmain Olması, Tefekkür ve Ahiret Sorumluluğu

Bakara suresi 260. ayette Hz. İbrahim (as) 'Rabb'im! Ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster!' diye dua etmiş; Yüce Allah 'İnanmıyor musun?' buyurduğunda ise 'Hayır (inandım), fakat kalbim mutmain olsun (tam huzur ve doyuma ulaşsın) diye!' cevabını vermiştir. Buradaki itmi'nan (mutmain olma), aklen ve kalben inanılan bir gerçeğin gözlemle desteklenerek en üst kesinlik derecesine (ayne'l-yakîn) ulaşmasıdır.

Kendisine alıştırdığı dört kuşu ayrı tepelere bırakan Hz. İbrahim (as), onları çağırdığında kuşların hızla kendisine uçup geldiğini görmüş ve ayetin sonunda Allah'ın Azîz (mutlak güç sahibi, hiçbir şeyin kendisine zor gelmediği) ve Hakîm (her işini yerli yerinde ve hikmetle yapan) olduğu vurgulanmıştır.

Yeniden dirilme kıssası müminin hayatına doğrudan yön verir: Dünya hayatının başıboş olmadığını ve yapılan her iyilik ile kötülüğün ahirette karşılık bulacağını bilen insan; adaletten ayrılmaz, kul hakkına dikkat eder, iyiliklerde yarışır ve zorluklar karşısında ümidini kaybetmez.

🔍 Büyütmek için dokunun

Kur'an-ı Kerim'i Okumaya Giriş Teması Genel Değerlendirmesi

İkinci tema boyunca Bakara suresinin 163 ile 210. ayetleri arasındaki bölümleri yüzünden okuma ilkeleriyle birlikte iki ana tecvit kuralı öğrenilmiştir: Sakin mimin (مْ) hâlleri ve İdgam-ı misleyn. Sakin mimden sonra ب harfi gelirse dudaklar hafifçe değdirilip 1,5 elif miktarı gunne yapılarak dudak ihfası (ihfa-i şefevî) uygulanır (تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ).

Sakin mimden sonra yine م harfi gelirse iki mim birleştirilip gunneli okunarak idgam-ı misleyn meal-gunne yapılır (لَهُمْ مَا). Sakin mimden sonra ب ve م dışındaki diğer 26 harften biri gelirse gunne yapılmadan açıkça okunur ve buna dudak izharı (izhar-ı şefevî) denir (عَلَيْهِمْ غَيْرِ).

İdgam-ı misleyn ise mahreçleri ve sıfatları aynı olan iki harfin (birincisi sakin, ikincisi harekeli) yan yana gelmesiyle tek harf gibi şeddeli okunmasıdır: مْ + م ve نْ + ن birleşmesinde meal-gunne (gunneli: مَنْ نَشَاءُ), diğer tüm harflerin birleşmesinde ise bilâ-gunne (gunnesiz: اِضْرِبْ بِعَصَاكَ، يَسْتَطِعْ عَلَيْهِ) olur.

🔍 Büyütmek için dokunun

Örnekler

Örnek 1Bakara suresi 259. ayetteki kıssada 100 yıl uyutulan kişinin yiyeceğinin bozulmaması ile merkebinin kemiklerinin çürümesi arasındaki fark neyi kanıtlamaktadır?
Cevabı göster
Zamanın ve doğa kanunlarının Allah'ın (cc) emrinde olduğunu kanıtlar. Yüce Allah dilerse bozulacak bir yiyeceği yüz yıl taze tutar, dilerse çürüyüp dağılmış kemikleri bir araya getirerek yeniden diriltir.
Örnek 2Hz. İbrahim'in (as) 'Rabb'im! Ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster' duasına 'Kalbim mutmain olsun diye' gerekçesini sunması ne anlama gelir?
Cevabı göster
Hz. İbrahim'in (as) yeniden dirilişten hiçbir şüphesi yoktur; ancak inandığı hakikatin nasıl gerçekleştiğini bizzat gözlemleyerek kalbinin tam bir huzur, sükûnet ve gözlem kesinliğine (itmi'nan) ulaşmasını istemiştir.
Örnek 3Doğada her yıl gözlemlediğimiz hangi olaylar ahiretteki yeniden dirilmenin (ba's) dünyadaki birer örneği ve delilidir?
Cevabı göster
Kış mevsiminde kuruyup ölü gibi görünen toprağın ve ağaçların ilkbaharda yağmurla yeniden canlanıp çiçek açması, kuru tohumların filizlenmesi ve her gece uykudan sonra sabah yeniden uyanmamız ba'sın dünyadaki örnekleridir.
Örnek 4Yeniden dirilme (ba's) inancının bir Müslümanın günlük hayatına ve ahlakına kazandırdığı üç olumlu tutumu yazınız.
Cevabı göster
Birincisi, yaptığı her davranıştan ahirette hesaba çekileceğini bilerek dürüst ve adaletli yaşamasını sağlar. İkincisi, kul hakkından sakınıp salih amellere yöneltir. Üçüncüsü, ölüm korkusunu ebedî hayat ümidine dönüştürerek sabır kazandırır.
Örnek 5Aşağıdaki Kur'an lafızlarında bulunan tecvit kurallarını gerekçeleriyle yazınız: 1) وَهُمْ بِالْآخِرَةِ — 2) لَهُمْ مَثَلٌ — 3) هُمْ فِيهَا — 4) قُلْ لَا.
Cevabı göster
Birinci örnek (وَهُمْ بِالْآخِرَةِ): Sakin mimden sonra ب geldiği için Dudak İhfası. İkinci örnek (لَهُمْ مَثَلٌ): Sakin mimden sonra م geldiği için İdgam-ı Misleyn Meal-Gunne. Üçüncü örnek (هُمْ فِيهَا): Sakin mimden sonra ف geldiği için Dudak İzharı. Dördüncü örnek (قُلْ لَا): Sakin lamdan sonra harekeli lam geldiği için İdgam-ı Misleyn Bilâ-Gunne.
Örnek 6İdgam-ı misleyn meal-gunne ile idgam-ı misleyn bilâ-gunne arasındaki farkı ve hangi harflerde oluştuğunu açıklayınız.
Cevabı göster
İkisinde de aynı iki harf (ilki sakin, ikincisi harekeli) birleşerek tek şeddeli harf gibi okunur. Ancak bu harfler م (mim) veya ن (nun) ise genizden ses getirilerek (meal-gunne = gunneli), diğer 26 harften biri ise gunne yapılmadan (bilâ-gunne = gunnesiz) okunur.

Kavram Kartları

1 / 8

Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

1Bakara suresi 259. ayette anlatılan yeniden dirilme kıssasında, 100 yıl uyutulup uyandırılan kulun Allah'ın (cc) kudretini bizzat gözlemledikten sonra söylediği söz aşağıdakilerden hangisidir?
2Hz. İbrahim'in (as) Bakara suresi 260. ayette ölülerin nasıl diriltildiğini görmek istemesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
3İkinci tema değerlendirmesi kapsamında 'فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ' (Fehküm beynehüm) ifadesinde sakin mimden (مْ) sonra 'ب' harfi gelmesiyle oluşan tecvit kuralı hangisidir?
4Aşağıdaki Kur'an-ı Kerim lafızlarından hangisinde 'İdgam-ı misleyn bilâ-gunne' (gunnesiz idgam-ı misleyn) kuralı vardır?
5
- Ölümden sonra ahiret hayatında insanların yeniden diriltilmesine İslam inancında 'ba's' adı verilir.
- Bakara suresi 259. ayetteki kıssada yüz yıl geçen süre içinde kişinin yanındaki yiyecek ve içecek tamamen çürüyüp yok olmuştur.
- Bakara suresi 260. ayetin sonunda Allah'ın (cc) 'Azîz' (üstün güç sahibi) ve 'Hakîm' (hikmet sahibi) sıfatları vurgulanır.
- Sakin mimden (مْ) sonra 'ف' veya 'و' harfi geldiğinde dudak ihfası yapılır.
- Sakin nundan (نْ) sonra harekeli nun (ن) geldiğinde 'idgam-ı misleyn meal-gunne' tecvit kuralı oluşur.
6
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7
1. Bakara suresi 259. ayette yıkılmış bir kasabaya uğrayan kulun kıssasında Allah (cc) o kulu yıl uyuttuktan sonra diriltmiştir.
2. Hz. İbrahim (as) Allah'ın (cc) emriyle kuşu kendine alıştırıp parçalarını ayrı tepelere bırakmış ve çağırdığında kuşlar koşarak gelmiştir.
3. Kışın kuruyan toprağın mevsiminde yağmurla tekrar yeşermesi yeniden dirilmenin doğadaki en güzel örneğidir.
4. Sakin mimden (مْ) sonra ب ve م dışındaki 26 harften biri geldiğinde izharı yapılır.
5. Bakara suresi 260. ayetin sonunda Yüce Allah'ın mutlak güç sahibi olduğunu bildiren ve hikmet sahibi olduğunu bildiren Hakîm isimleri yer alır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Bakara suresi 259 ve 260. ayetlerde anlatılan iki kıssayı (ıssız kasabaya uğrayan kul ile Hz. İbrahim kıssalarını) 'sorulan soru', 'gösterilen mucize' ve 'ulaşılan sonuç' bakımından karşılaştırarak açıklayınız.

Kısaca

Bakara 259 (Hz. Üzeyir Kıssası) İbretleri: Yüz yıl uyutulan kulun yiyeceğinin bozulmaması zamanın Allah'ın elinde olduğunu, merkebin kemiklerinin birleşmesi ise dirilişin (ba's) nasıl gerçekleştiğini gösterir.
Bakara 260 (Hz. İbrahim Kıssası) İbretleri: Hz. İbrahim'in (as) dört kuş mucizesiyle kalbinin mutmain olması, gözlem ve tefekkürün imanı güçlendirdiğini öğretir.
Tabiattaki Diriliş ve Sorumluluk: Kışın ölen toprağın ilkbaharda canlanması ba'sın delilidir; yeniden dirilme inancı insana adalet ve sorumluluk bilinci kazandırır.
Sakin Mimin (مْ) Üç Hâli: مْ + ب → Dudak ihfası; مْ + م → İdgam-ı misleyn meal-gunne; مْ + diğer 26 harf → Dudak izharı.
İdgam-ı Misleyn: Aynı iki harf yan yana geldiğinde م ve ن harflerinde meal-gunne (gunneli), diğer harflerde ise bilâ-gunne (gunnesiz) idgam yapılır.

Bu dersin öteki kaynakları

7. Sınıf Kur'an-ı Kerim Yıllık Planı (2026-2027) Yıllık plan
Kur'an-ı Kerim Dersi Öğretim Programı (ortaokul) Öğretim programı
7. Sınıf Kur'an-ı Kerim Günlük Planları (2026-2027) Ders planı